احتمال وقوع جنگ اقتصادی و نظامی در دریای مدیترانه

 به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صداوسیما به نقل از رای الیوم، کاهش ارزش لیر ترکیه در برابر دلار، همزمان با اختلافات ترکیه با یونان و مصر در خصوص مرز‌های آبی و مناطق کاوش نفت و گاز، به منزله آغازی برای جنگ اقتصادی است که چه بسا به رویارویی‌های مستقیم نظامی در خاورمیانه یا خاک لیبی بیانجامد.
عبدالباری عطوان سردبیر روزنامه اینترنتی رأی الیوم در مقاله‌ای نوشت: علت اصلی کاهش ارزش لیر ترکیه کاهش ذخایر ارزی آنکارا، انتقال آن به خارج از کشور و ناتوانی بانک‌های داخلی در حل این مشکل است. این سناریو شبیه به مسائل لبنان است و فقط در برخی موارد در اوضاع اقتصادی دو کشور اختلافاتی وجود دارد.
ترکیه در دو جنگ اصلی سوریه و لیبی حضور دارد و سومین جنگ در قفقاز بین آذربایجان و ارمنستان هم قریب الوقوع است. رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه اعلام کرد از آذربایجان حمایت می‌کند و نیرو‌های خود را اعزام کرد و به طور مستقیم مسیحیت غرب و روسیه ارتدوکس را که ارمنستان متحد مهم آنهاست، به چالش کشید. از سوی دیگر، ترکیه با بحران شیوع ویروس کرونا، کاهش درآمد‌های ناشی از گردشگری و اوضاع دشوار اقتصادی ناشی از آن مواجه است.
مصر و یونان پنجشنبه توافقی درباره ترسیم مرز‌ها در منطقه اقتصادی بین دو کشور در شرق دریای مدیترانه امضا کردند. این توافق عملا یادداشت‌های تفاهم بین ترکیه و دولت وفاق ملی لیبی را باطل کرد. این توافق هر نوع امکان ارتباط جغرافیایی بین ترکیه و لیبی را از بین خواهد برد و این موضوع به منزله چالشی مستقیم برای رئیس جمهور ترکیه و دولت آن خواهد بود.
اردوغان در واکنش به این توافق، خشمگینانه گفت توافق باطل است و هیچ ارزشی ندارد. وی تاکید کرد آنکارا به کاوش نفت و گاز که در پی مداخله آنگلا مرکل صدر اعظم آلمان متوقف شد، ادامه خواهد داد. ما اکنون در آستانه رویارویی اقتصادی هستیم که چه بسا به رویارویی نظامی در دو جبهه اصلی بیانجامد:
نخست، افزایش احتمال آغاز جنگ سرت و الجفره در لیبی که پس از تهدید‌های مصر در خصوص مداخله نظامی برای حمایت از نیرو‌های خلیفه حفتر (نظامی بازنشسته لیبیایی) به حال تعلیق درآمد.
دوم، مداخله نظامی یونان برای جلوگیری از اقدام ترکیه برای کاوش نفت و گاز در مناطق مورد نزاع است. این اتفاقی بود که احتمال وقوع آن وجود داشت و دو هفته پیش آنگلا مرکل را به مداخله سریع و دیدار فوری با اردوغان و مطرح شدن تهدید‌های واضح و آشکار ناتو سوق داد.
این تنش روزافزون در جبهه‌های دریای مدیترانه و لیبی که ترکیه در آن‌ها به منزله نوک پیکان است، شرایط دشوارتری برای قطر مهم‌ترین و شاید تنها متحد اردوغان به دنبال خواهد داشت؛ چه بسا این موضوع به بار بسیار هنگفت مالی برای قطر منجر شود.
عطوان در ادامه با اشاره به بحران نخست لیر ترکیه در سال ۲۰۱۸ و در پی اقدام آمریکا، افزود قطر در این بحران ۱۵ میلیارد دلار به عنوان کمک و سرمایه گذاری در حوزه اقتصادی ترکیه، به آنکارا وارد کرد و در متوقف کردن کاهش ارزش لیر ترکیه موفق بود و این اقدام را در اوایل سال کنونی در پی قرار گرفتن لیر ترکیه در معرض بحرانی مشابه، انجام داد.
اکنون این سوال مطرح می‌شود که آیا قطر برای سومین مداخله با ارائه بسته مالی چه بسا بزرگ‌تر از موارد پیشین و سهیم بودن در تأمین هزینه‌های مالی هر نوع رویارویی مستقیم در لیبی یا شرق دریای مدیترانه، توانایی دارد؟
ائتلافی که مقابل ترکیه قرار می‌گیرد، شامل برخی کشور‌های بزرگ منطقه‌ای و بین المللی مانند روسیه، فرانسه، یونان، مصر، امارات و عربستان و همچنین نیمی از کشور‌های عضو پیمان ناتو می‌شود؛ پیمانی که در این خصوص دچار دودستگی شده است.
آمریکا در این باره به شکل مبهم موضع گیری می‌کند. دولت دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا برای بازی روی دو طناب و نشان دادن حمایت خود از ترکیه تلاش می‌کند. اما پس از تبدیل موزه ایاصوفیه به مسجد و طرفداری ترکیه از آذربایجان مسلمان علیه ارمنستان مسیحی که با لابی‌های خود در واشنگتن ممکن است بسیاری معادلات را تغییر دهد، دولت ترامپ به دنبال جنگ ترکیه و مصر است که به تضعیف ارتش دو کشور و غرق شدن آن‌ها در بحران‌های اقتصادی و تنش‌های داخلی مانند سوریه، عراق و لیبی منجر شود.
بدون تردید، ارتش ترکیه که دومین جایگاه را در پیمان ناتو دارد، از توانمندی‌های نظامی و تسلیحات گسترده برخوردار است و در زمینه تسلیحاتی متکی بر خود است که همین موضوع موجب می‌شود در هر رویارویی دست برتر را داشته باشد. اما نکته قابل توجه این است که ائتلاف منطقه‌ای غرب علیه آن هم از توانمندی‌های زیادی برخوردار است. افزون بر آن، کینه‌های بزرگ تاریخی علیه حکومت عثمانی هم مزید بر علت است.
چه بسا روز‌ها و هفته‌های آینده نه تنها برای لیر ترکیه، بلکه برای رهبری اردوغان در حوزه داخلی و خارجی هم بسیار خطرناک باشد. به طوری که دشمنانش عرصه را بر وی تنگ می‌کنند و چه بسا این شرایط وی را به توسل به زور سوق دهد.