روش‌های درمانی باید علاوه بر دیابت از خطرات قلبی و عروقی بکاهند

به گزارش خبرنگار حوزه بهداشت و سلامت گروه علمی فرهنگی هنری خبرگزاری صدا و سیما؛ آقای دکتر سید عادل جاهد، فوق تخصص غدد و متابولیسم گفت: دیدگاه درمان دیابت از گلوکوسنتریک یا تمرکز بر میزان قند برای تصمیم‌گیری به کاردیوسنتریک درحال تغییراست، یعنی در واقع باید ببینیم که اوضاع قلبی و عروقی بیمار چگونه است‏ و بر آن اساس دارو تجویز کرد.
وی ادامه داد: مهم‌ترین تغییرات رویکرد‌های درمان دیابت در دستورالعمل‌های (گایدلاین) جهانی ‏را این‌گونه تشریح کرد: مهم‌ترین تغییر این است که اکنون برای درمان دیابت هرچند که به اسم بیماری قند شناخته می‌شود، اما ‏نباید فقط به عدد قند خون نگاه کنیم. ‏
وی که یکی از سخنرانان رویداد اینکرتین سامیت (‏INCRETIN SUMMIT‏) بود که به کوشش شرکت نوو نوردیسک پارس و با حضور نزدیک به هزار نفر از استادان و ‏متخصصان حوزه سلامت داخلی و خارجی به صورت مجازی برگزار شد ‏در حاشیه این نشست تصویری (وبینار) گفت: اکنون دارو‌هایی وجود دارند که می‌توانند هم روی دیابت و عدد قند مؤثر باشند و هم روی فاکتور‌های مهم دیگری مثل فشار و چربی خون، بیماری‌های قلبی و عروقی یا مغزی، نارسایی قلب و نارسایی کلیه اثر بگذارند. در واقع اکنون دستورالعمل‌ها (گایدلاین) و رویکرد‌ها به ما این را می‌گویند که اگر بیمار مراجعه‌کننده به شما جزو افرادی است که به این بیماری‌ها مبتلاست و یا ریسک ابتلا به این ناراحتی‌ها در آینده و شاید خطر مرگ بر اثر این عوامل او را تهدید می‌کند باید دارویی به او بدهید که علاوه بر کنترل دیابت وی یا کمک به کنترل آن، بتواند عوارض قلبی و عروقی آن را برایش کم کند. این اصلی‌ترین تغییری است که در دو سال اخیر جای خود را در راهکار‌ها و دستورالعمل‌های (گایدلاین) جهانی درمان دیابت به طور کامل باز کرده است. این دستورالعمل‌ها اکنون به سمتی می‌روند که دارو‌های کلاسیک، سنتی و بسیار خوبی مثل متفورمین را در این مورد به چالش می‌کشند که آیا برای همه بیماران مناسب است یا نه.
وی ادامه داد: امروزه معیار‌های تصمیم‌گیری تغییر کرده‌اند و دستورالعمل‌های جهانی به این سمت رفته‌است که به دنبال تجویز یک داروی اثربخش برای بیمارمان باشیم تا علاوه بر دیابت، بیماری‌های قلب و عروق و ... در او کنترل شود. اکنون دو دسته دارو در دنیا برای این نوع مشکلات داریم که البته هر کدام مزایا و معایب خودشان را دارند و خوشبختانه از هر دسته دارویی چه تزریقی و چه خوراکی در ایران موجود داریم. به زبان مختصر، دیدگاه درمان دیابت از گلوکوسنتریک یا تمرکز بر قند برای تصمیم‌گیری به کاردیوسنتریک یا کاردیومتابولیک سنتریک در حال تغییراست، یعنی در واقع باید ببینیم که اوضاع قلبی و عروقی بیمار چگونه است. دیگر فقط بحث سر این نیست که دارو چقدر قند را پایین می‌آورد، بلکه موضوع این است که بیمار را از نظر سلامتی قلب و عروق هم پایش کنیم و دارویی تجویز کنیم تا از نظر قلبی و عروقی که مهم‌ترین علت مرگ و میر بیماران دیابتی هست در وضعیت بهتری قرار گیرد. باید ببینیم که آیا بیمار از نظر قلبی و عروقی در خطر هست یا نه و اگر چنین موردی وجود دارد، باید یکی از دارو‌های جدید از خانواده GLP_۱ یا مهارکننده‌های SGLT۲ را به او تجویز کنیم.
آقای دکتر جاهد درباره اینکه اکنون برای درمان دیابت در ایران چقدر به کاهش خطرات بیماری قلبی و عروقی در عمل توجه می‌شود، گفت: متأسفانه در این قسمت که به عملکرد گروه درمانی ارتباط پیدا می‌کند؛ نه در بخش دولتی و نه در بخش خصوصی، تا جایی که من اطلاع دارم آماری برای این موضوع به صورت رسمی و معتبر نداریم؛ بنابراین ادامه صحبت در واقع دیدگاه شخصی من به عنوان کسی است که بیش از ۲۰ سال در این زمینه فعال هستم. ‏آنچه در این مورد به نظر می‌رسد این است که ما در زمینه آموزش و دانش تئوریک و روزآمد پزشکان مشکلی نداریم و بسیاری از همکاران دارو‌های جدید را می‌شناسند، اما نظارتی از سوی تصمیم‌گیران بر نحوه درمانی که من پزشک برای بیمار در نظر می‌گیرم وجود ندارد.
وی توضیح داد: یعنی اگر دستورالعملی انجام نمی‌شود و اگر در عمل نمی‌بینیم بیماران با آن دقت درمان شوند ناشی از ندانستن نیست. ‏ یکی از مهم‌ترین دلایل آن، صرف وقت کمی است که برای معاینه بیماران در همه بخش‌ها اعم از ‏دولتی و خصوصی می‌شود. یک دلیل هم این است که ناظری وجود ندارد که بر مبنای کیفیت کار و بر مبنای حصول ‏و دست‌یابی به اهداف واقعی، کار را ارزیابی کند و به دلیل نبود این‌ها سیستم محرکی نیست برای اینکه ‏سره را از ناسره جدا کند. اگر سیستم‌های بیمه ما می‌توانستند پرداخت خود را بر این مبنا داشته‌باشند که ‏اگر دستورالعمل دنیا گفته که بیمار قلبی و عروقی باید این دارو را بگیرد ‏پس پزشک باید آن را تجویز کند و اگر دولت به جای تقبل پرداخت هزینه‌های آینده یک بیمار دیابتی که به عوارض قلبی و کلیوی و مغزی دچار خواهد شد و هزینه‌های سنگینی را به بار خواهد آورد از ابتدا پرداخت هزینه داروی گران‌تری را که عواقب را کمتر خواهد کرد تقبل کند؛ خیلی کار‌ها بهتر پیش می‌رود.
وی خاطرنشان کرد: متأسفانه امروزه می‌بینیم که بسیاری از دارو‌های این‌چنینی شامل بیمه نمی‌شود و من پزشک هم آن را تجویز نمی‌کنم و این یک مشکل سیستمی ‏است که باید برای رفع آن فکری کرد. هزینه نکردن در حال، ممکن است باعث شود که در جای دیگر ‏هزینه‌های بیشتری را تحمیل کند.