بازگشایی و استمرار فعالیت مدارس، تربیت در کنار سلامت

به گزارش خبرنگار حوزه آموزش و پرورش گروه علمی و فرهنگی هنری خبرگزاری صدا وسیما، کارگروه بررسی‌های فوری پژوهشگاه مطالعات آموزش‌وپرورش نتایج پژوهش‌های خود را در شرایط شیوع ویروس کرونا و بازگشایی مدارس با عنوان " بازگشایی و استمرار فعالیت مدارس: تربیت در کنار سلامت " منتشر کرد. این پژوهش را در زیر مطالعه نمایید:
گفتمان بازگشایی مدارس در حال حاضر به یکی از مهم‌ترین گفتمان‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی در کشور تبدیل‌شده است. نقش حیاتی و منحصربه‌فردی که مدارس در جامعه ایفا می‌کنند، بازگشایی و استمرار فعالیت مدارس را یکی از مهم‌ترین اولویت‌های جوامع قرار داده است، اولویتی که مورد تأکید مجامع بین‌المللی و همین‌طور مراکز شناخته‌شدۀ بهداشتی و علمی در جهان است. آنچه خبرگان حوزه تعلیم و تربیت در سطح جهانی برآن اتفاق‌نظر دارند، رعایت همزمان حق تربیت و حق امنیت به‌عنوان حقوق اولیه همه انسان‌ها است. البته، این اتفاق‌نظر به فراهم شدن شرایط مقید است که در رأس همه شروط، همکاری صمیمانه اولیا و مربیان قرار دارد.

در شرایط کنونی، مسئولان نظام آموزش‌وپرورش با درک پیامد‌های زیان‌بار دوری کودکان از محیط مدرسه، بر «فعال بودن مدارس و اولویت حضور دانش آموزان در مدارس «به‌عنوان تضمین‌کننده «حق تربیت» تأکید و اهتمام میوزرند. مدرسه به‌عنوان بازوی اجرایی نهاد تعلیم و تربیت، خدمات مهم و بی‌بدیلی را در حوزه‌های مختلف تربیت (جسمی، عاطفی، اجتماعی، روانی و شناختی) کودکان و نوجوانان ارائه می‌کند. روشن است که اختلال در کارکرد مدرسه می‌تواند به پیامد‌هایی زیانبار و جبران‌ناپذیر منجر شود. بنابراین، برای مواجهه مؤثر با محدودیت‌های ناشی از شیوع ویروس کرونا، استفاده از همه فرصت‌های آموزشی ضروری است. بسنده کردن به آموزش مجازی، پاسخگوی کارکرد‌های مختلف نظام آموزش‌وپرورش نیست، به‌ویژه زمانی که زیرساخت‌ها و پلتفرم‌های مطلوب برای آموزش مجازی فراهم نشده باشد. وقتی جمعیت کثیری از کودکان از تحصیل حضوری بازبمانند، احتمال بازگشت آن‌ها به مدرسه کمتر و دشوارتر خواهد شد. از طرف دیگر، پیامد‌های زیانبار دور ماندن کودکان از محیط مدرسه به‌قدری گسترده هستند که خطرات آن بیشتر و پایدارتر از ابتلا به کرونا برآورد می‌شود.

شواهد علمی نشان می‌دهد که تعطیلی طولانی‌مدت و گستردۀ مدارس به عوارض زیر منجر خواهد شد: فراموشی و اتلاف ۵۰ تا ۷۰ درصدی آموخته‌های دانش‌آموزان؛ تشدید مشکلات کودکان آسیب‌پذیر ازنظر ذهنی، اقتصادی، اجتماعی و روانی؛ تشدید استرس ناشی از این‌همه گیری بر سلامت روانی کودکان محروم و نا برخوردار؛ افزایش خشونت خانگی و سوء رفتار با کودکان به سبب استرس ناشی از کرونا ویروس؛ افزایش مشکلات سلامت روان والدین و مشکلات رفتاری کودکان در خانه؛ افزایش انواع کودک‌آزاری‌های جسمی و عاطفی؛ افزایش شروع مصرف مواد در سنین پایین‌تر؛ افزایش چاقی و بی‌تحرکی کودکان؛ افزایش اعتیاد به اینترنت و مصرف مواد و الکل در بزرگ‌سالان و والدین؛ افزایش مصرف سیگار در نوجوانان؛ در معرض خطر قرار گرفتن افراد مسن خانواده به سبب نگهداری از کودکان و همین‌طور خسارت‌های اقتصادی ناشی از تعطیلی مدارس و الزام والدین به نگهداری آن‌ها در خانه.

یافته‌های مطالعات انجام‌شده (ECDC، CDC)، نشان می‌دهند که حدود ۵% موارد ابتلا بهکرونا ویروس از میان کودکان سنین کمتر از ۱۸ سال بوده است. اغلب بدون نیاز به بستری شدن بهبودیافته‌اند و میزان مرگ‌ومیر در این گروه کمتر از یک‌هزارم همان پنج درصد بوده است. کودکان پیش از دبستان و ابتدایی در معرض خطرکمتری هستند و به همین دلیل برخی از کشور‌های اروپایی مراکز پیش‌دبستانی را تعطیل نکردند و اغلب آن‌ها از خرداد ۱۳۹۹ این مراکز را بازگشایی کردند. به‌طورکلی، اکثر کشور‌ها شیوع سرمی) میزان پاتوژن در سرم خون (پایین‌تری را در کودکان، در مقایسه با بزرگسالان، گزارش کرده‌اند. بررسی‌ها بر روی موارد شناسایی‌شده در محیط‌های مدارس نشان می‌دهند که انتشار ویروس از کودک به کودک در مدارس شایع نیست و عامل اصلی عفونت‌هایکرونا ویروس در کودکان، حضور آنان در مدرسه نیست. این امر به‌ویژه در مورد کودکان دبستانی و پیش‌دبستانی صادق است. در گزارش‌های مطالعات (ECDC، CDC) عنوان شده که اگر فاصله‌گذاری فیزیکی و سنجه‌های بهداشتی مورداستفاده قرار گیرند، احتمال انتشار ویروس در محیط مدرسه به صفر نزدیک می‌شود. مطالعات انجام‌شده در کشور‌های اروپایی (ECDC) نشان می‌دهند که بازگشایی مدارس با افزایش قابل‌توجهی در انتشار اجتماعیکرونا ویروس همراه نیست و بعید است که تعطیلی مؤسسات آموزشی و مراکز مراقبت از کودکان سهم اختصاصی در انتشارکرونا ویروس داشته باشد، زیرا اغلب کودکان، حتی در محیط خانه، به درجات بسیار خفیفی از این ویروس مبتلا می‌شوند. انتشار ثانویه در مدارس، از کودک به کودک یا از کودک به بزرگ‌سال نادر بوده است. کشور‌هایی که مدارس آن‌ها بازگشایی‌شده، شاهد افزایش موارد ابتلا در محیط‌های مدارس نبوده‌اند. در مواردی کهکرونا ویروسدر کودکان شناسایی شده است و تماس‌ها مورد پیگیری قرارگرفته‌اند، هیچ بزرگ‌سالی درنتیجۀ تماس با کودکان مبتلا نشده است. بنابراین، کودکان عامل اولیۀ انتشار و انتقال ویروس به بزرگسالان در محیط مدارس نیستند.

با توجه به آنچه بیان شد، بازگشایی مدارس در مناطقی که کنترل همه‌گیری درآن‌ها ضعیف است، باید به رعایت انضباط خاص مشروط شده و همراه با احتیاط باشد. بازگشایی و ادامه فعالیت مدارس ازنظر اجرایی، نیازمند فراهم شدن شرایط و استلزاماتی است که مسئولیت آن به عهده وزارت آموزش‌وپرورش در سطح ستاد، استان، منطقه و مدرسه است