قفل پلوس چیست؟

 

 

قفل پلوس برای نمونه‌های قدیمی‌تر خودرو‌های شاسی‌بلند و SUV بوده که از نوع سیستم Part Time ۴WD هستند که البته قسمت بیشتر نمونه‌های موجود در کشور ما نیز از این گونه‌اند.

 

در این گونه خودرو‌ها مثل لندروور‌ها، نیسان پاترول، تویوتا‌های قبل از دهه ۹۰، برخی جیپ‌ها و… اتومبیل‌هایی که سیستم FullTime ۴WD (درگیر بودن همیشگی چهار چرخ) استفاده می‌کنند، پلوس خلاص کن ندارند و اصلا لزومی برای نصب آن نیست. مانند رنجروور.

 

در برخی اتومبیل ها، کمپانی سازنده به صورت استاندارد، پلوس خلاص کن اتوماتیک برقی تدارک دیده که به مجرد قرار دادن اهرم ”دنده کمک” در حالت چهارچرخ، پلوس‌ها قفل می‌شود و زمانی که اهرم به حالت دوچرخ برمی گردد، به صورت اتوماتیک آزاد می‌شود؛ مثل تویوتا لندکروز VXR.

 

 

 

 

 

وقتی خودرو در حال حرکت است، چرخش تایر‌های محور جلو باعث چرخیدن پلوس‌ها شده و این حرکت دورانی به درون هوزینگ دیفرانسیل منتقل می‌شود. در نتیجه کرانویل شروع به چرخش کرده و پینیون را می‌چرخاند.

 

چرخش پینیون باعث می‌شود تا گاردان جلو که به آن متصل است، همیشه در حال کار باشد. این درگیری دائم در قطعات محور جلو باعث می‌شود تا همیشه نیاز به مراقبت و سرویس و کنترل واسکازین دیفرانسیل جلو باشد و گریس‌کاری گاردان جلو همیشه انجام شود که در ناحیه چهار‌شاخ‌ها مشکلی پیش نیاید.

 

وقتی پلوس خلاص‌کن روی محور جلو نصب می‌شود، انتقال حرکت از تایر‌ها به پلوس قطع شده و در نتیجه تمام قسمت‌های بعدی یعنی کرانویل، پینیون، چهار‌شاخ‌ها و گاردان در زمانی که لازم نیست، حرکتی ندارند. فشار وارد بر مسیر انتقال نیرو به هنگام سواری با حالت ۴WD موجبات نیاز به قفل پلوس را ایجاد کرد.

 

قفل پلوس بر روی مرکز چرخ‌های جلو و درواقع انتهای پلوس‌های جلو وصل می‌شود و بر روی آن اهرمی قرار دارد که دارای دو وضعیت آزاد (Free) و درگیر (Lock) است.

 

وقتی که احتیاجی به استفاده از “دنده کمک” نداریم، یعنی احتیاج به انتقال نیرو به چرخ‌های جلو نداریم، این اهرم باید در حالت آزاد یا Free باشد و در غیر این صورت، یعنی وقتی بخواهیم نیرو را به هر چهار چرخ منتقل کنیم، این اهرم را در حالت قفل یا Lock قرار می‌دهیم.

 

 

 

 

 

پلوس خلاص‌کن دارای یک چرخ‌دنده است. این چرخ‌دنده جایگزین چرخ‌دنده دائمی موجود در محور می‌شود؛ که درگیر بودن یا نبودن آن‌ها با یکدیگر مسبب درگیر بودن یا نبودن چرخ‌های محور جلو با پلوس‌ها است. به طور کلی عملکرد قفل پلوس درگیر و خلاص‌کردن دیفرانسیل جلو در خودرو‌های دودیفرانسیل قدیمی است.

 

به عبارت دیگر اگر خودرو در حالت ۴WD قرار بگیرد و هردو قفل پلوس در حالت قفل (Lock) قرار داشته باشند، همانند زمانی که قفل پلوس وجود نداشت، نیرو به هر چهار چرخ منتقل می‌شود.

 

اگر در همین حال یکی از قفل پلوس‌ها را در حالت آزاد یا خلاص (Free) بگذاریم، به دلیل نحوه عملکرد دیفرانسیل، انتقال نیرو به محور جلو از کار افتاده و با این که نیرو به دیفرانسیل جلو منتقل می‌شود، اما به دلیل قطع بودن ارتباط چرخ با پلوس، هیچ نیرویی به چرخ‌ها منتقل نمی‌شود و نیروی انتقال یافته در دنده‌های کرانویل و پینیون و پلوس‌ها آزادانه هرز می‌زند.

 

با وجود این قطعه و قرار دادن آن در حالت خلاص از چرخش بی‌دلیل قطعات داخلی محور جلو (به دلیل اتصال استاندارد چرخ‌ها با پلوس‌ها) جلوگیری می‌شود که همین امر مزیت‌های بسیاری، چون بهبود فرمان پذیری، کاهش استهلاک، کاهش مصرف سوخت و کاهش هزینه‌های سرویس و نگهداری را به همراه دارد.

 

خودرو‌های دودیفرانسیل امروزی و مدرن دیگر از پلوس خلاص‌کن بهره نمی‌برند. در این خودرو‌ها با قرار دادن وضعیت دنده کمک و در گیر‌کردن محور جلو به صورت اتوماتیک، پلوس‌ها در‌گیر می‌شود و در صورت خلاص‌کردن دنده کمک پلوس‌های جلو در وضعیت خلاص قرار می‌گیرند.

 

 

 

 

 

ـ چرخ دنده‌های قفل پلوس فشار زیادی را متحمل شده و برای عملکرد روان نیازمند گریس‌کاری و بازدید دوره‌ای هستند. خشک‌شدن چرخ‌دنده‌ها یا ورود آب به آن می‌تواند موجب گیر‌کردن و قفل‌شدن دنده‌ها در یکدیگر شود و عملکرد قفل پلوس را خدشه‌دار می‌کند.

 

– اگر اهرم گردشی قفل پلوس گیر کرده و یا سفت است، هرگز با استفاده از ابزار و اعمال فشار زیاد اقدام به چرخاندن آن نکنید، چرا‌که به قطعات داخلی آن آسیب می‌رسد.

 

 

 

 

 

– هیچ وقت نباید بعد از درگیری پلوس خلاص‌کن اقدام به حرکت پر‌شتاب کرد، بلکه باید دو سه بار با حرکت آرام در حدود یک متر به عقب و جلو حرکت کنیم تا دنده‌های پلوس خلاص‌کن و پلوس، به خوبی روی هم قرار بگیرند و از خوردگی آن‌ها جلوگیری شود؛ چرا که حرکت یک‌باره باعث می‌شود تا این دندانه‌ها بالاخره درون هم قفل شوند و پلوس درگیر شود.

 

ـ همواره پیش از ورود به مسیر مورد نیاز به حالت ۴WD اقدام به قفل‌کردن قفل پلوس کنید، چرا که به هنگام وارد آمدن نیرو‌های مختلف در عبور از مسیر‌های ناهموار و پرفشار قفل کردن قفل پلوس می‌تواند دشوار یا حتی غیر‌ممکن باشد.

 

ـ باید توجه داشته باشید که برای درگیر بودن کامل محور جلو باید قفل پلوس هر دو چرخ در وضعیت قفل قرار بگیرند. خلاص‌بودن تنها یکی از قفل پلوس‌ها موجب هرز زدن نیرو در دیفرانسیل و از کار افتادن کامل محور (انتقال نیافتن نیرو) می‌شود.