چگونه با بیماران آلزایمری ارتباط برقرار کنیم؟

 

 

بیماری آلزایمر (به انگلیسی: Alzheimer's disease) یا بیماری فراموشی که به اختصار آلزایمر خوانده می‌شود، یک نوع اختلال عملکرد مغزی است که به تدریج توانایی‌های ذهنی بیمار تحلیل می‌رود. بارزترین نوع از انواع مختلف زوال عقل، اختلال حافظه‌ است. اختلال حافظه معمولاً به تدریج ایجاد می‌شود و پیشرفت می‌کند.

 

در ابتدا اختلال حافظه به وقایع و آموخته‌های اخیر محدود می‌شود، اما به تدریج خاطرات قدیمی نیز آسیب می‌بینند. بیمار پاسخ سؤالی که چند لحظه قبل پرسیده است، فراموش می‌کند و دوباره همان سؤال را می‌پرسد. بیمار وسایل خود را گم می‌کند و نمی‌داند کجا گذاشته است.

 

در خرید و پرداخت پول دچار مشکل می‌شود و نمی‌تواند حساب دارایی خود را نگه دارد. به تدریج در شناخت دوستان و آشنایان و نام‌بردن آنها نیز مشکل ایجاد می‌شود. کم‌کم مشکل مسیریابی پیدا می‌کند و اگر تنها از منزل بیرون برود، ممکن است که گم شود.

 

در موارد شدیدتر حتی در تشخیص اتاق خواب، آشپزخانه، دستشویی و حمام در منزل خود نیز مشکل پیدا می‌کند. بروز اختلال در حافظه و روند تفکر، سبب آسیب عملکرد‌های اجتماعی و شخصی بیمار می‌شود و در نتیجه ممکن است سبب افسردگی، عصبانیت و پرخاشگری او شود.

 

 

بیماری آلزایمر به مراقبت ۲۴ ساعته در روز نیاز دارد؛ در عین حال مراقبان این بیماران نقش بسیار ویژه‌ای در روند کاهشی این بیماری دارند و باید بدانند چگونه با این بیماران رفتار کنند.

 

مهم‌ترین عامل خطرساز در ابتلا به بیماری آلزایمر، سن است. حتی با وجود سایر عوامل خطرساز، بیماری آلزایمر زود ظاهر نمی‌شود و معمولا در سنین بالا عارض می‌شود. با این حال شواهد نشان می‌دهند که فرایند بیماری سال‌ها قبل از بروز علائم آغاز می‌شود.

 

برای شناسایی و تشخیص بیماری آلزایمر، یک بررسی کلینیکی و پزشکی از سوی پزشکان متخصص (متخصص مغز و اعصاب، روان‌پزشکی و پزشکی سالمندی) لازم است. این بیماری بیشتر در افراد بالای ۶۵ سال بروز می‌کند. نژاد و موقعیت اجتماعی افراد تأثیری در بروز آن ندارد.

 

بیماری آلزایمر علاج ندارد و یک بیماری پیش‌رونده و تخریب کننده مغز است که در طول زمان پیشرفت می‌کند. فرد مبتلا به آلزایمر برای این که قابلیت درک وقایعی که در اطراف او اتفاق می‌افتد، از دست می‌دهد، خیلی غمگین است و احساس تنهایی می‌کند.

 

برای همین لازم است اطرافیان او خونسردی خود را حفظ، به او محبت و با عشق با او برخورد کنند؛ چرا که فرد مبتلا هنوز توانایی درک و ابراز عشق و محبت را دارد. در آغوش کشیدن و بوسیدن فردی که دچار آلزایمر شده است، دو روش مؤثر هستند.

 

تصور نکنید فرد مبتلا به آلزایمر چیزی را درک نمی‌کند؛ او درک می‌کند، اما گاه تنها نمی‌داند چگونه پاسخ دهد. فرد مبتلا احساس سرگشتگی و گیجی می‌کند و برای همین است که نباید همه چیز را یک‌باره به او گفت یا از او خواست. باید با آرامش، در حالی‌که به چشمان او نگاه می‌کنید، با او صحبت کنید.

 

 

 

 

اگر فرد مبتلا در انجام کار دچار اشتباه شد، به یاد داشته باشید که وانمود کنید شما متوجه اشتباه او نشده‌اید. بگویید همه چیز مرتب است. به این ترتیب او شرمنده نخواهد شد. همچنین بهتر است هیچ دارویی در دسترس فرد مبتلا نباشد؛ چرا که ممکن است داروی اضافه مصرف کند.

 

بنابر اعلام انجمن آلزایمر ایران، منزل و محل زندگی این افراد باید مناسب فرد سالمند باشد، درست مانند خانه‌ای که برای یک کودک نوپا چیده می‌شود. آشپزخانه، حمام و در ورودی باید همیشه زیر نظر باشند تا از وقوع حادثه پیشگیری شود.

 

فرد مبتلا به آلزایمر، توانایی تنظیم مخارج و کنترل حساب پول خود را ندارد؛ بنابر این برای خرید یا پرداخت قبض‌ها لازم است کسی به او کمک کند؛ اما توجه کنید بسیار مهم است که همه این کار‌ها را با همراهی خود فرد انجام دهید، نه این‌که به‌جای او انجام کارهایش را به عهده بگیرید.

 

از طرفی، بیماری آلزایمر همه افراد خانواده را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ بنابر این مهم است که به دنبال کسب اطلاعات و تجربه و حتی کمک گرفتن از سازمان‌هایی مانند انجمن آلزایمر باشید که از افراد و خانواده‌هایی که شرایط مشابه دارند، تشکیل شده است.

 

شکی نیست که ژنتیک نقشی در ابتلا به بیماری دارد، اما تنها درصد کمی از موارد مربوط به ژن‌های خاصی هستند که موجب بیماری موروثی می‌شوند. در صورتی‌که یکی از اعضای خانواده مبتلا به بیماری آلزایمر است، احتمال بسیار کمی برای ابتلای اعضای دیگر وجود دارد.

 

فرد مبتلا به بیماری آلزایمر با ارتقا بخشیدن کیفیت زندگی خود می‌تواند پیشرفت بیماری خود را کاهش دهد. فعالیت بدنی ملایم و مستمر، به سلامت قلب و عروق کمک می‌کند و به‌طور محسوس خطر ابتلا به سکته قلبی، سکته مغزی، دیابت و بیماری آلزایمر را کاهش می‌دهد.

 

همچنین می‌توان از میوه‌ها و سبزی‌هایی که دارای رنگ تیره و آنتی‌اکسیدان هستند، مانند انگور سیاه، تمشک، شاتوت، اسفناج، سبزی خوردن و روغن امگا ۳ که در ماهی و روغن کانولا یافت می‌شود، استفاده کرد.

 

 

بیماران مبتلا به آلزایمر به دلیل از دست دادن تدریجی خرد خویش در انجام کار‌های مرتبط با قوای عقلانی، مانند اختلال در حافظه کوتاه مدت، فراموشکاری، اختلال در تکلم، ناتوانی یا ضعف در بیان کلمات و کاهش بسیاری از توانایی‌های شناختی مانند تفکر، تصمیم‌گیری، یادگیری، استدلال، توجه، تمرکز و غیره، نمی‌توانند با اطرافیان خود به راحتی ارتباط برقرار کنند.

 

 

دشواری‌های برقراری ارتباط با بیماران مبتلا به آلزایمر با اطرافیان را دانستن، به افراد کمک خواهد کرد تا آسان‌تر با فرد بیمار کنار بیایند. آنها برای به یاد آوردن کلمات و واژه‌ها تلاش می‌کنند و سرانجام آن‌چه را می‌خواهند به زبان بیاورند، فراموش می‌کنند.

 

ناتوانی در پیدا کردن کلمات مناسب و درک معنای واژه‌ها و ضعف تمرکز در گفتگو‌های طولانی و فراموش کردن مراحل انجام کار‌هایی که قرار است انجام دهند، از جمله دشواری‌های برقراری ارتباط با اطرافیان است.

 

 

به عنوان یک اصل مهم باید به خاطر داشت که بیمار مبتلا به آلزایمر متوجه آن‌چه پیرامون او می‌گذرد، هست. تجربه ثابت کرده است که این دسته از بیماران، بار معنایی رفتار‌ اطرافیان را متوجه می‌شوند و متناسب با آن واکنش نشان می‌دهند.

 

اگر رفتار ما محبت‌آمیز باشد، بیمار نیز واکنش مناسب مانند شادی و رضایت نشان می‌دهد و اگر رفتاری نامطلوب و ترحم‌انگیز دریافت کنند، ممکن است دچار واکنش‌های هیجانی مانند پرخاشگری، عصبانیت، غمگین و افسرده شوند؛ بنابر این، رفتار‌ها و گفتار‌های خوب و بد ما، قطعا در برقراری ارتباط مطلوب با بیمار تأثیرگذار است.