ناکامی دولت بوریس جانسون در برابر بحران سوخت

به گزارش سرویس پژوهش خبرگزاری صدا وسیما: هراس عمومی در خصوص بحران سوخت، انگلیس را فرا گرفته و دولت «بوریس جانسون» تلاش می‌کند تا به نحوی این بحران را مدیریت کند.

پس از اینکه برخی از شرکت‌های بزرگ نفتی مانند «بریتیش پترولیوم» و «شل» جایگاه‌های بنزین خود را تعطیل کردند، بسیاری از مردم به علت نگرانی در مورد مواجه شدن با کمبود بنزین، به جایگاه های سوخت هجوم بردند. هم اکنون اعتراضات و آشفتگی در انگلیس به اندازه‌ای است که مردم از «بوریس جانسون» درخواست کردند از مخفی‌گاهش بیرون آمده و به مردم توضیح دهد. علی‌رغم تعطیلی صد‌ها پمپ بنزین و تشکیل صف‌های چندساعته مقابل برخی ایستگاه‌های توزیع سوخت در برخی مناطق، نخست وزیر مدعی شد اوضاع در ایستگاه‌های سوخت رو به بهبود است.

ریشه‌های بحران
خروج انگلیس از اتحادیه اروپا (برگزیت) موجب شده بسیاری از رانندگان کامیون منطقه اتحادیه اروپا به جای حمل بار به انگلیس ترجیح دهند به کشور‌های دیگر بروند. در زمانی که انگلیس جزء اتحادیه اروپا بود، رانندگان کامیون به راحتی از هر کشور اروپایی به انگلیس سفر می‌کردند، اما هم‌اکنون مراحل اداری سخت، وقت گیر و پیچیده در مرز انگلیس پس از برگزیت موجب شده است که رانندگان تمایلی به ورود و خروج به بریتانیا نداشته باشند. این در حالی است که در انگلستان، ماه هاست که یک بحران شدید تدارکات وجود دارد؛ این بحران، یکی از پیامد‌های مختلف برگزیت و عمدتا ناشی از کمبود حمل کننده بار است: در این مورد، ماشین های حمل سوخت کافی برای راساندن سوخت به همه توزیع کنندگان وجود ندارد.

از سوی دیگر انگلیس تنها کشوری نیست که کمبود راننده کامیون دارد، اما عملکرد ضعیف آن در تامین سوخت موردنیاز خود کاملا آشکار است. در خصوص کمبود راننده، ترکیبی از برگزیت (خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا) و پاندمی کرونا این بحران را تشدید کرده است. برگزار نشدن آزمون‌های رانندگی وسایل نقلیه سنگین در سال ۲۰۲۰ هم منجر به افت بیش از ۳۰ هزار عددی در آزمون‌ها شده است.

در جریان روند خروج انگلیس از اتحادیه اروپا که فرآیند آن از اوایل سال میلادی گذشته آغاز شده ده‌ها هزار راننده کامیون خارجی که عموما اهل اروپای شرقی هستند انگلیس را ترک کردند و اکثر آن‌ها دیگر برنگشته‌اند. از سوی دیگر رانندگان کامیون انگلیس در حال پیر شدن هستند. میانگین سن آن‌ها ۵۵ سال است و در پنج سال آینده، یک سوم آن‌ها ممکن است بازنشسته شوند و تنها کمتر از یک درصدشان زیر ۲۵ سال دارند. انجمن حمل‌و‌نقل جاده‌ای انگلیس اعلام کرده است تعداد رانندگان وسایل نقلیه سنگین در انگلیس در سال گذشته ۷۰ هزار راننده معادل ۳۰ درصد (از ۳۰۵ به ۲۳۵ هزار نفر) کاهش یافته است و در نقطه بحرانی قرار دارند، زیرا برای پاسخ دادن به تقاضا به ۱۰۰ هزار راننده دیگر نیاز است. در جدیدترین اقدام دولت انگلیس برای کاهش بحران با اعطای ۵ هزار مجوز موقت کار برای رانندگان اروپایی تا پایان امسال موافقت کرده و از رانندگان بازنشسته هم خواسته تا به به طور موقت به کار بازگردند. کارشناسان نگرانند که اگر بحران سوخت تا ۱۰ روز دیگر برطرف نشود، روند توزیع مواد غذایی در کشور با مشکل جدی مواجه شده و مایحتاج کریسمس به موقع نمی‌رسد.

در روز‌های اخیر، تعداد زیادی از پمپ بنزین‌ها به دلیل کمبود سوخت تعطیل شده و همین امر موجب شده تا صف‌های طولانی در خارج از مراکر فروش بنزین در نقاط مختلف انگلیس شکل بگیرد. انجمن خرده فروشان سوخت در انگلیس هم اعلام کرد که ذخایر سوخت بالغ بر ۵ هزار و ۵۰۰ پمپ بنزین در این کشور به پایان رسیده است. «کاسی کارتنگ» وزیر بازرگانی انگلیس قرار است قوانین رقابتی در صنعت سوخت را تعلیق کند تا شرکت‌های تامین کننده بتوانند سوخت مورد نیاز جایگاه‌های که بدون بنزین مانده‌اند را تأمین کنند. اما «گرانت شاپس» وزیر حمل و نقل انگلیس، این بحران را یک مشکل «ساختگی» دانسته است. او یک انجمن صنفی را مسئول افشای جزئیات مربوط به کمبود رانندگان در شرکت‌های سوخت‌رسانی دانست؛ به گفته او بریتیش پترولیوم در یک جلسه خصوصی به دولت گفته بود که تنها دو سوم جایگاه‌های موردنیاز در شرایط عادی سوخت دارند.

هم اکنون بوریس جانسون درحال بررسی استقرار نیرو‌های ارتش برای محافظت از کامیون‌های حامل بنزین است. زنجیره تامین این کشور که تحت فشار برگزیت و کرونا قرار داشت حالا با وحشت مردم برای خرید و صف‌کشی‌ها تحت فشار مضاعف قرار گرفته است.

-مهمترین راهکار‌های دولت انگلیس برای مقابله با این بحران اینگونه اعلام شده است:
الف) دولت اعلام کرده که ۵ هزار راننده کامیون خارجی واجد شرایط هستند تا قبل از کریسمس با ویزای موقت به مدت سه ماه به بریتانیا بیایند.
ب) نزدیک به یک میلیون نامه به دارندگان گواهینامه وسایل نقلیه سنگین ارسال می‌کند، به امید تشویق به بازگشت آن‌هایی که صنعت را ترک کرده‌اند.
ج) ممکن است تا ۱۵۰ راننده تانکر ارتش را برای کمک به تحویل سوخت فراخواند.
د) سخت‌گیری بر قوانین رقابتی شرکت‌های این حوزه را کمتر می‌کند تا شرکت‌های سوخت‌رسانی برای حل کمبود عرضه با یکدیگر همکاری کنند؛ برای مثال با به اشتراک گذاشتن اطلاعات در مورد سطح ذخایر خود.

روزنامه انگلیسی «دیلی میل» گزارش کرد که بحران کمبود سوخت و حوادث مرتبط با آن موجب شده است که ارتش انگلیس به حالت آماده‌باش درآید. دیلی میل گزارش کرد که برخی از جایگاه‌های سوخت در پی بحران به وجود آمده فروش بنزین را تا سقف ۳۰ پوند سهمیه‌بندی کرده‌اند و خشونت در صف‌های طولانی پمپ بنزین‌های انگلیس رو به افزایش است و مردم با یکدیگر درگیر شده‌اند و حتی به روی هم چاقو می‌کشند.

با گسترش نگرانی ها، اما «جورج یوستیس» وزیر محیط زیست انگلیس در اظهار نظری متفاوت با اشاره به ادامه بحران سوخت در این کشور مدعی شد: افرادی که با وجودعدم نیاز به سوخت، اقدام به خرید بنزین می‌کنند، علت ایجاد صف‌های طولانی و خالی شدن پمپ بنزین‌ها هستند.

-دلایل کمبود سوخت در انگلیس
۱-بروکراسی پیچیده اداری در گذرگاه‌های مرزی انگلیس و اتحادیه اروپا
۲- ناکارآمدی قوانین تجاری موجود در انگلیس
۳-بی برنامگی و تعطیلی برخی از جایگاه‌های سوخت بدلیل کمبود عرضه
۴-ناکارامدی زنجیره تامین سوخت که شدیدا تحت فشار «برگزیت» و «پاندمی کرونا» می‌باشد.
۵- کمبود کامیون برای تامین سوخت جایگاه‌های سوخت
۶- کمبود راننده در خاک انگلیس و بی میلی رانندگان خارجی برای کار در این کشور

 نتیجه گیری
از ابتدای امسال که مناسبات سابق انگلیس و اتحادیه ‫اروپا به واسطه برگزیت خاتمه یافت، مشکل جابه‌جایی کالا به ویژه مواد غذایی در انگلیس نمایان شد. قوانین دست‌وپاگیر گمرکی اعتراض صاحبان مشاغل و شرکت‌های باربری را در پی داشت و معترضان در چندین نوبت مقابل دفتر نخست وزیری دست به تظاهرات زدند. از سوی دیگر شیوع پاندمی کرونا و قرنطینه های متعدد موجب شد پس‌لرزه‌های برگزیت، به خوبی مشاهده نشود و حالا که دولت محدودیت‌های کرونایی را کاهش داده و قرنطینه‌ها برداشته شده است، پیامد‌های برگزیت به‌وضوح خودنمایی می‌کند.

در حال حاضر گفته می‌شود که حدود ۹۰ درصد پمپ بنزین‌ها در شهر‌های بزرگ انگلیس به کلی تخلیه شده و دولت مصمم است تا با کمک گرفتن از ارتش زمینه سوخت رسانی به جایگاه‌ها را فراهم کند. هم اکنون ارتش انگلیس برای مقابله با هرگونه ناآرامی احتمالی در پی بحران سوخت و کمبود بنزین در این کشور، به حالت آماده باش درآمده است و بیم آن می‌رود استمرار مشکلات موجود به نارضایتی گسترده اجتماعی منجر شود. سازمان‌ها و مراکز بهداشتی و پزشکی انگلیس در خصوص مشکلات موجود بر سر عزیمت کارکنان و کادر درمان نزد بیماران زنگ خطر را به صدا درآورده اند و برخی مدارس و موسسه‌های آموزشی نیز اعلام کنند در صورت تداوم بحران به آموزش از راه دور روی خواهند آورد. ‬‬

پژوهشگر: علی ظریف