حساب واحد خزانه چگونه به تامین مخارج دولت کمک می‌کند؟

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما، جدید‌ترین ارزیابی مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد که اجرای حساب واحد خزانه موجب شده تا دولت در ۴ ماهه نخست امسال ۲۵ هزار میلیارد تومان از محل حساب‌های متمرکز شده دستگاه‌های اجرایی برداشت و برای مخارج عمومی بودجه استفاده کند.

بر اساس این ارزیابی تراز منابع و مصارف دولت در چهارماهه سال جاری با توجه به محقق نشدن کامل منابع، ۵۱ هزار میلیارد تومان کسری داشته است. این کسری از طریق ۲ هزار میلیارد تومان تخصیص نیافتن سهم عوارض نهاد‌های ذیربط از ارزش افزوده، ۲۴ هزار میلیارد تومان استفاده از صندوق توسعه و ۲۵ هزار میلیارد تومان ظرفیت ماده (۱۲۵) قانون محاسبات عمومی تأمین شده است. 

بر اساس ماده ۱۲۵ قانون محاسبات عمومی، خزانه مجاز است برای رفع احتیاجات خود از موجودی حساب‌های اختصاصی از جمله حساب تمرکز درآمد شرکت‌های دولتی و سپرده موقتا استفاده نماید مشروط بر اینکه بلافاصله پس از درخواست سازمان ذیربط وجوه استفاده شده را مسترد دارد.

در جهت تقویت این نقش خزانه داری، در قانون برنامه ششم و قانون بودجه سال‌های ۹۹ تا ۱۴۰۲ همه دستگا‌های اجرایی که شامل دستگاه‌های اداری و شرکت‌های دولتی می‌شدند، موظف شدند تا همه حساب‌های درآمدی و هزینه‌ای خود و همچنین حساب‌های فرعی و اصلی خود را از طریق خزانه داری در بانک مرکزی متمرکز کنند.

بر اساس تبصره ۱۹ قانون بودجه امسال نگهداری هرگونه حساب توسط دستگاه‌های یادشده در بانکی غیر از بانک مرکزی در حکم تصرف غیرقانونی در وجوه و اموال دولتی است. نهاد‌های عمومی غیردولتی در رابطه با آن بخش از منابع خود که از محل منابع عمومی یا کمک‌های مردمی تأمین میشود، مشمول حکم این بند می‌شوند.

استفاده از ظرفیت حساب واحد خزانه و جلوگیری از استقراض از بانک مرکزی یا حتی دریافت تنخواه از بانک مرکزی البته محدود به امسال نیست و اجرای این حکم قانونی در سال گذشته نیست به کمک دولت آمده بود. خاندوزی، وزیر امور اقتصادی و دارایی درباره جزئیات آن این چنین توضیح می‌دهد: مسئله‌ی حساب واحد خزانه یعنی ما می‌توانیم فرماندهی واحد بر تمام حساب‌های وزارتخانه‌ها، دستگاه‌های اجرایی غیر وزارتخانه‌ها و شرکت‌های دولتی داشته باشیم، این مسئله موجب شد که دولت توانایی را در طول یک سال و نیم اخیر پیدا بکند که قبل از آن بی سابقه است، یعنی نمی‌توانید هیچ سالی را در سال ۹۹، ۹۸ تا دهه ۹۰، دهه ۸۰ و ۷۰ پیدا بکنید که دولت بدون این که از بانک مرکزی برای تنخواه استفاده بکند سال را گذرانده باشد، اما در سال ۱۴۰۱ برای اولین بار دولت این قدر توانمند شد که خودش بتواند تمام وجوه شرکت‌های دولتی و دستگاه‌ها را مدیریت بکند.

اجرای حساب واحد خزانه علاوه بر تامین مخارج دولت در شرایط خاص، مزایای دیگری از جمله شفافیت، جلوگیری از فساد و امکان پذیر شدن مدیریت یکپارچه مالی دولت را به همراه داشته است، اما با وجود همه این مزایا هنوز برخی دستگاه‌ها آن را اجرا نمی‌کنند. بر اساس آخرین آمار رسمی رئیس دیوان محاسبات هنوز حدود ۲۰۱ هزار میلیارد تومان منابع در حساب دستگاه‌های اجرایی همچون زیر مجموعه‌های وزارت نفت و دانشگاه‌های علوم پزشکی وجود دارد که انتقال همه آن‌ها به بانک مرکزی از طریق خزانه داری به استفاده بهتر و کارآمد‌تر از این ابزار مالی کمک شایانی می‌کند.