سهم ایران از تجارت گاز دنیا کمتر از دو درصد است

حبیب الله ظفریان مدیر گروه انرژی مرکز پژوهش‌های مجلس در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری صداوسیما، گفت: ایران سالانه ۱۸ میلیارد مترمکعب گاز به عراق و ترکیه صادر می‌کند. این میزان صادرات، در مقایسه با کل مصرف گاز کشور که ۲۵۰ میلیارد مترمکعب در سال است، عدد بسیار کوچکی محسوب می‌شود.

 

وی افزود: کشور‌هایی که سهم بزرگی از ذخایر گازی دنیا دارند، معمولاً به همان میز نیز، از بازار تجارت انرژی دنیا سهم دارند. روسیه تا قبل از جنگ با اوکراین، حدود ۱۸ درصد از ذخایر گاز دنیا و حدود ۱۸ درصد هم از تجارت گاز دنیا را داشت، قطر هم حدود ۱۳ درصد ذخایر گاز دنیا را دارد و تقریباً ۱۲ تا ۱۳ درصد از تجارت گاز دنیا را انجام می‌دهد.

 

این کارشناس انرژی گفت: برخی می‌گویند که ایران با این همه ذخایر گازی چرا باید گاز وارد کند؟ پاسخ این است که تجارت گاز یک فعالیت متعارف در کشور‌های مختلف دنیاست. به طور مثال، آمریکا بزرگترین تولیدکننده گاز و یکی از بزرگترین مصرف کنندگان گاز است. این کشور از یک سمت ۷۵ میلیارد مترمکعب در سال از کانادا گاز وارد می‌کند و از سمت دیگر، ۲۵ میلیارد مترمکعب گاز به کانادا صادر می‌کند. آمریکا همچنین از ترینیداد و توباگو به صورت ال ان جی گاز وارد می‌کند و از سوی دیگر، سالانه حدود ۹۵ میلیارد مترمکعب گاز را به همین شکل به اروپا صادر می‌کند.

 

وی اضافه کرد: در بین کشور‌های مختلف دنیا، اتفاقا ایران است که نسبت به حجم ذخایر خود، تجارت گاز کمی انجام می‌دهد. حدود ۱۷ درصد از ذخایر گازی دنیا در ایران است، اما سهم ما از تجارت گاز دنیا، حدود ۱.۵ درصد است؛ در حالی که طبق برنامه ریزی انجام شده در دهه ۸۰، قرار بود تا پایان افق ۱۴۰۴ به سهم ۸ تا ۱۰ درصدی در تجارت گاز دنیا برسیم.

 

 

ظفریان ادامه داد: اکنون هدفگذاری جدیدی برای تجارت گاز انجام شده؛ طبق برنامه هفتم باید به ۲۰ میلیارد مترمکعب در سال واردات گاز و به ۴۰ میلیارد مترمکعب در سال صادرات گاز برسیم. این هدفگذاری دست پایین انجام شده تا دولت بتواند آن را اجرا کند. اکنون میزان واردات گاز سالانه صفر و میزان صادرات گاز سالانه نیز، نزدیک به ۲۰ میلیارد مترمکعب است.

 

وی همچنین گفت: در مورد برق هم باید در طول برنامه هفتم، به سالانه ۲۰ میلیارد کیلووات ساعت تبادل برسیم که اکنون این رقم حدود ۵ میلیارد کیلووات ساعت در سال است. در مورد فرآورده‌های نفتی هم باید به حدود ۲۵۰ هزار بشکه معادل نفت خام در طول روز برسیم.

 

مدیر گروه انرژی مرکز پژوهش‌های مجلس تأکید کرد: دستیابی به این اهداف مشخص شده در طول برنامه هفتم، چند الزام دارد؛ نخست این که باید مسئله تجارت انرژی، در اولویت برنامه‌های کشور قرار بگیرد. قرارداد‌هایی هم که تاکنون اجرا شده، تقریباً همگی در سطح ریاست جمهوری پیگیری و امضا شده و تشکیل ستاد راهبری تجارت منطقه‌ای انرژی هم در جهت کمک به پیشبرد این هدف در برنامه هفتم بر دولت تکلیف شده است.

 

وی افزود: الزام دوم، بحث انعطاف داشتن در قراردادهاست. گاز بازار منطقه‌ای دارد و قیمت‌های آن هم به صورت منطقه‌ای تعیین می‌شود. ادبیات قیمت جهانی گاز کاملاً اشتباه است در حالی که ادبیات قیمت جهانی نفت وجود دارد؛ زیرا بازار‌های آن‌ها متفاوت است. قیمت گاز عمدتاً پیرو شرایط مذاکرات بین طرفین تعیین می‌شود؛ یعنی باید به کشور‌های مختلف، با قیمت‌های مختلفی گاز را بفروشیم.

 

 

ظفریان در ادامه در پاسخ به این سوال که آیا با توجه به ناترازی گاز در ایران، امکان افزایش صادرات گاز را خواهیم داشت؟ گفت: صادرات گاز اتفاقاً به حل مسئله ناترازی گاز کمک می‌کند؛ زیرا، جذابیت سرمایه گذاری در میادین گازی کشور را افزایش می‌دهد. وزارت نفت و شرکت ملی نفت، به سرمایه گذاری در میادین نفتی علاقه بیشتری دارند؛ زیرا می‌توانند نفت را صادر کنند، اما در میادین گازی، چون مصرف کننده اصلی آن، داخل کشور و با قیمت‌های پایین‌تر از قیمت تمام شده تولید گاز است، سرمایه گذاری به صرفه نیست.

 

وی تأکید کرد: به طور مثال، اگر میدان گازی پارس شمالی که می‌تواند روزانه ۱۰۰ میلیون مترمکعب، معادل ۴ قطعه پارس جنوبی، گاز تولید کند را با این روش توسعه دهیم که نصف تولید آن برای جبران ناترازی داخلی و نصف دیگر تولید آن برای صادرات گاز در نظر گرفته شود، برای سرمایه گذاران جذاب‌تر خواهد بود تا این که فقط با هدف مصرف داخلی بخواهند سرمایه گذاری کنند.

 

این کارشناس انرژی گفت: در ماده ۱۵ برنامه هفتم این اجازه به دولت داده شده است که اگر بخش خصوصی یک میدان را توسعه داد، تا زمانی که سرمایه اولیه اش بر می‌گردد، گاز را در اختیار خودش قرار دهند.