شبکه‌های توزیع و انتقال برق نیازمند نوسازی

آقای علیرضا غفوری فرد در گفت‌و‌گو با خبرنگار تحریریه صنعت خبرگزاری صدا و سیما به ظرفیت اسمی ۹۳ هزار مگاواتی نیروگاهی کشور اشاره کرد و گفت: ۹۰ درصد برق تولیدی در مجموعه نیروگاه‌های حرارتی و چرخه ترکیبی وابسته به منابع فسیلی است که از مجموع ظرفیت منصوبه نیروگاهی، سال گذشته مجموعا ۶۴ هزار مگاوات برق در بخش‌های چرخه ترکیبی و حرارتی، برق آبی و انواع تجدیدپذیر، اتمی و دیزلی تولید شد.

غفوری فرد با بیان اینکه نیروگاه‌های چرخه ترکیبی در کشور از راندمان (کارایی) خوبی در مقایسه با نمونه‌های جهانی برخوردارند، گفت: این موضوع نشان دهنده توانمندی متخصصان داخلی در احداث این نیروگاههاست که علاوه بر فعالیت‌های موفق داخلی در احداث نیروگاهها، در صادرات خدمات فنی و مهندسی و احداث طرح‌های نیروگاهی، انتقال و توزیع سوابق ارزشمندی در خارج از کشور دارند. 

وی به تولید، انتقال و توزیع به عنوان بخش‌های مختلف صنعت برق اشاره کرد و گفت: با وجود تعداد بالای مشترکان و مصارف متنوع صنعتی، خانگی، تجاری و روشنایی معابر در کشور شبکه‌ی منسجمی از تولید تا توزیع از گذشته ایجاد شده بود که متاسفانه در اثر اعمال برخی سیاستگذاری‌های نادرست از سال ۸۲ به بعد این شبکه دچار چالش‌هایی از جمله ناترازی در تولید و مصرف شده است. 

دبیر فدراسیون صادرات انرژی و صنایع وابسته ایران گفت: شبکه‌های توزیع و انتقال به دلیل فرسودگی نیازمند نوسازی است و در برخی موارد نیازمند هوشمندسازی است. همچنین انشعاب‌های غیرمجاز و کنتور‌های قدیمی و تلفات بالا در برخی قسمت‌های شبکه، مسائلی است که باید در بخش توزیع مورد رسیدگی قرار گیرد. 

وی به مزیت هوشمندسازی در توزیع و مصرف اشاره کرد و افزود: این امر باعث می‌شود که مشترکین از شرایط و میزان مصرف برق براساس تعرفه‌های تعریف شده در اوج بار و کم باری مطلع شوند و مصرف خود را مدیریت کنند. 

وی به نظام تعرفه و الگوی نرخ قطعی (Interruptible rate) در برخی کشور‌های جهان اشاره کرد و افزود: نرخ قطعی مختص مصرف کنندگان خانگی است بدین صورت که مصرف کننده خانگی با پذیرش ۲ ساعت قطعی برق در زمان اوج تقاضا، برق را ارزانتر از شبکه خریداری می‌کند و به تامین انرژی دیگر بخش‌های صنعتی کمک می‌کند. 

افزایش ۳ و نیم درصد ظرفیت نیروگاهی در سال‌های گذشته

دبیر فدراسیون صادرات انرژی و صنایع وابسته ایران با بیان اینکه سرمایه گذاری در زیرساخت بلندمدت و زمانبر است، گفت: در حالی که احداث کامل یک نیروگاه ۵۰۰ مگاواتی سیکل ترکیبی و ورود به شبکه، تقریبا ۳ سال به طول می‌انجامد و معمولا به دلیل برخی موانع، گاهی ۳ سال برای اخذ مجوز و الزامات قانونی و تامین مالی پروژه (طرح) وقت لازم است.

غفوری فرد به افزایش ۳ و نیم درصد ظرفیت نیروگاهی در سال‌های گذشته و افزایش ۵ درصدی مصرف در کشور اشاره کرد و گفت: تقریبا هر سال یک شکاف یک و نیم درصدی میان تولید و مصرف وجود داشته و در برخی سال‌ها مانند امسال مجموع مصارف بیشتر از پیش بینی‌ها بوده است.

ورشکستگی صنایع کوچک با تداوم قطعی برق 

وی به خسارت ناشی از ناترازی برق در صنایع مختلف اشاره کرد و گفت: ناترازی برق حدود ۲ میلیارد دلار به زنجیره فولاد خسارت وارد کرده که همین موضوع کاهش ضریب بهره برداری زنجیره فولاد به زیر ۶۰ درصد را در پی داشته و با وجود ظرفیت ۵۲ میلیون تنی تولید، ۳۰ میلیون تن فولاد تولید می‌شود که ناترازی انرژی و در نتیجه کمبود تولید در وهله نخست به کاهش صادرات، کاهش درآمد بنگاه‌ها و به تدریج از دست دادن بازار‌های صادراتی به دلیل تحویل نشدن به موقع سفارشات منجر می‌شود و استمرار وضع موجود تامین نیاز داخل را هم با چالش مواجه می‌کند. 

وی با اشاره به اینکه تخمین دقیقی از میزان خسارت ناشی از ناترازی انرژی صنایع کوچک وجود ندارد، افزود: بنگاه‌های صنعتی با مصرف برق بیشتر از یک مگاوات، توان مدیریت شرایط مالی را دارند، اما بنگاه‌های کوچک که با مسائل مختلفی در حوزه کسب و کار، بازاریابی، تامین مواد اولیه، تامین و تعمیر ماشین آلات مواجه هستند در صورتی که حامل‌های انرژی را از آنها دریغ کنیم عملا با بحران ادامه حیات مواجه می‌شوند و بعضا به سمت ورشکستگی می‌روند.

وی به هدفگذاری رشد اقتصادی ۸ درصدی در برنامه هفتم اشاره کرد و گفت: هر یک درصد افزایش رشد اقتصادی تقریبا یک درصد تقاضای برق کشور را افزایش می‌دهد یعنی علاوه بر افزایش سالانه ۵ درصدی، برای پیشبرد سیاست‌های کلی نظام و اهداف اقتصادی، سالانه حداقل یک درصد به این ظرفیت افزوده شود تا به عنوان یک صنعت زیرساختی انرژی طرح‌های صنعتی و معدنی تامین شود

مالکیت ۷۰ درصدی بخش خصوصی در نیروگاه‌های کشور 

دبیر فدراسیون صادرات انرژی و صنایع وابسته ایران توانمندی بخش خصوصی در تامین برق را منوط به مانع زدایی از فضای کسب و کار این صنعت عنوان کرد و گفت: بخش خصوصی هم اکنون مالکیت حدود ۷۰ درصد نیروگاه‌های کشور را بر عهده دارد و درصورت رفع موانع و چالش‌های موجود، آمادگی سرمایه گذاری برای واحد‌های جدید را نیز دارد. 

غفوری فرد خروج دولت از تصدی گری‌های غیرضرور را از الزامات بهبود فضای کسب و کار دانست و گفت: این موضوع از منویات مقام معظم رهبری و سیاستگذاری‌های نظام است و بار‌ها هم تاکید شده که با وجود توانمندی بخش خصوصی، دولت از جایی که ضرورت ندارد خارج شود. 

وی افزود: مالکیت و راندمان نیروگاه‌های جدید الاحداث بخش خصوصی نشان دهنده توانمندی بخش خصوصی در ابعاد فنی، مالی و سرمایه گذاری است. 

توانمندی داخلی در تولید تجهیزات صنعت برق 

دبیر فدراسیون صادرات انرژی و صنایع وابسته ایران به توانمندی تولید ملزومات صنعت برق اشاره کرد و افزود: واحد‌های تولیدکننده تجهیزات صنعت برق ملزومات مورد نیاز این صنعت همچون کابل، مقره، تابلوی برق، ترانس و کنتور را در کشور تولید می‌کنند همچنین در بخش فنی-اجرایی، شرکت‌های پیمانکار و مهندسین مشاور با وجود تحریم‌ها در مناقصات جهانی شرکت و خدمات فنی مهندسی ارائه می‌کنند. 

وی به کیفیت تولید ملزومات صنعت برق با قابلیت صادرات اشاره کرد و افزود: بخشی از این ملزومات در صنعت نیروگاهی و بخشی در توزیع و انتقال مورد استفاده قرار می‌گیرد و به دلیل رکود در هر بخش تولیدات این واحد‌ها به شدت کاهش یافته است. 

غفوری فرد به ظرفیت بالای تولید در مجموع کنتورسازی اشاره کرد و افزود: به دلیل اینکه دولت امکان خرید این کنتور‌ها را از این واحد‌های تولیدی ندارد، این واحد‌ها با نیمی از ظرفیت فعالند که باعث شده این واحد‌های صنعتی به سمت تعدیل بروند.

وی استاندارد و ارزیابی تجهیزات تولیدی را همتراز کشور‌های اروپایی عنوان کرد و گفت: در این بخش‌ها ظرفیت‌های خوبی داریم که به دلیل رکود در فضای کسب و کار صنعت برق این ظرفیت‌ها مغفول مانده است. 

به گفته غفوری فرد؛ با رونق صنعت و بازگشت این واحد‌ها به ظرفیت واقعی تولید؛ علاوه بر تامین نیاز داخل، امکان صادرات مازاد تولید به بازار‌های هدف همچون عراق، پاکستان و افغانستان و حتی کشور‌های اروپایی وجود دارد.

بیشتر بخوانید: حل چالش انرژی با توانمندی بخش خصوصی