پخش زنده
امروز: -
رئیس گروه فضایی صاایران؛
ماهواره «پایا» با دقت تصویربرداری زیر ۳ متر به بهرهبرداری رسید
رئیس گروه فضایی صاایران گفت: ماهواره پایا بهعنوان نوزدهمین ماهواره ساخت وزارت دفاع، نخستین ماهواره بومی ایران است که توانایی تصویربرداری با دقت حدود سه متر و پوشش گسترده تا پنج هزار کیلومتر را دارد.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، آقایان دکتر حسن سالاریه، رئیس سازمان فضایی ایران و دکتر محرم غیاثوند، رئیس گروه فضایی صاایران (شرکت صنایع الکترونیک وزارت دفاع و سازنده ماهواره پایا) با حضور در استودیو گفتگوی ویژه خبری به موضوع «آخرین دستاوردهای صنعت فضایی ایران» پرداختند و به پرسشها در این باره پاسخ دادند. متن کامل این گفتگو به شرح زیر است:
سؤال: آقای سالاریه، از مرکز فضایی سلماس شروع کنیم اینکه چه مرکزی است و چه اهداف و اهمیتی دارد؟
سالاریه: مراکز فضایی، مراکزی برای کنترل ماهواره و دریافت داده و تصاویر استفاه میشوند، مراکز مهم زیرساختی در کشور محسوب میشوند که هرچقدر گستره جغرافیایی اینها بزرگتر باشد، به لحاظ فواصل بیشتر باشند و در مناطق بیشتری بتوانیم این مراکز را در آنها احداث کنیم، طبیعتاً امکان ارتباط با ماهواره برای کشور بیشتر فراهم میشود. مرکز سلماس را در منطقه غرب کشور و مرکز چناران را در منطقه شرق کشور و مرکز ماهدشت را در مرکز کشور داریم که گذرهایی از ماهواره که از مناطق غربی و مناطق شرقی عبور میکند، توسط دو مرکز سلماس و چناران امکان ارتباط با ماهواره ما داریم، البته مرکز چناران هنوز بهره برداری نشده است که ظرف یکماه آینده به بهره برداری خواهد رسید که اعلام میکنیم. این ماهوارهها در بازههای زمانی که از کشور عبور میکنند از طریق این مراکز ما دادههای آنها را تخلیه میکنیم، ارتباط میگیریم، فرامین لازم را برای کنترل ماهواره به ماهواره میدهیم، به ویژه در مرحله تثبیت عملکرد ماهواره در مدار، تستهای مداری که قرار است ماهواره انجام بدهد. هر میزان این مراکز را بیشتر دراختیار داشته باشیم، فواصل زمانی که میتوانیم به ماهوارهها فرمان بدهیم و عکس العمل ماهواره را ببینیم و تستهای زیرسامانههای ماهواره را انجام بدهیم، این فواصل زمانی و بازههای زمانی ارسال و دریافت داده به ماهواره کوتاهتر میشود، سرعت تثبیت مداری ماهواره را بالا میبرد. از طرفی بعد از اینک ماهواره عملیاتی شد ما میتوانیم در زمانهای طولانی تری از ماهواره استفاده کنیم، داده ماهواره را تخلیه کنیم. وقتی ماهواره تصویربرداری میکند، این تصویر در حافظه ماهواره ذخیره میشود و باید این تصویر را تخلیه کند تا بتوانیم تصویر را بعدی بگیریم. هر اندازه تعداد این مراکز بیشتر باشد ما زمان بیشتری را از ماهواره میتوانیم استفاده کنیم؛ بنابراین این مراکز در درجه اول زمان پایدارسازی، کنترل ماهواره و تستهای مداری را کوتاه میکنند و در درجه دوم بعد از تثبیت ماهواره در مدار، بازه زمانی بیشتری را از ماهواره میتوانیم استفاده کنیم. طبیعتاً ایده آل این است که گستره جغرافیایی آن پهناور و وسیع باشد، به همین علت ما یک مرکز در غرب کشور داریم مثل مرکز سلماس و مراکزی در مرکز کشور داریم که ماهدشت است و پشتیبان آن هم الان مرکز قشم است و مرکز چناران که آن هم به زودی در مجموع وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات این را رونمایی میکنیم و استفاده از این مرکز را شروع میکنیم.
سؤال: به لحاظ امکانات فناوری که در این مرکز است، در منطقه در چه جایگاهی است؟
سالاریه: به هر حال این مراکز یکی از زیرساختهای مهمی است که در کشور قابلیت ساخت و بهره برداری دارند. کشور ما در حوزههای مختلف بالادست صنعت فضا که حوزههای سخت و سخت افزاری محسوب میشود، مثل ساخت ماهواره و ماهواره بر، پایگاههای پرتاب ماهواره و همچنین مراکز کنترل و دریافت داده و تصویر ماهواره، همه این ارکان فضایی را در کشور میتوانیم تولید کنیم، بسازیم و احداث کنیم. مرکز سلماس هم از این قاعده مستثنی نیست، این مرکز به اتاقهای کنترل ماهواره و سکوهای مختلفی که آنتنهای متعددی در آن قرار میگیرد، مجهز است. این آنتنها به همراه تجهیزات زمینی که دارد میتواند در فرکانسهای مختلف با ماهوارهها ارتباط بگیرد، داده ماهواره، فرمان به ماهواره بدهد و به تناسب براساس آن منطقه فرکانسی که آن ماهواره کار میکند. در مرکز سلماس وقتی این مرکز احداث و راه اندازی شد، ما در طی ماهها و سال آتی میتوانیم آنتنهای متعددی را برای کاربرد و برای ارتباط گرفتن با ماهوارههای مختلف در این مرکز احداث کنیم. در واقع مجموعهای از آنتنها یا مزرعهای از آنتن در این مراکز قرار میگیرد، کما اینکه در مراکز دیگری که الان داریم استفاده میکنیم این اتفاق میافتد. هر ماهوارهای در یک منطقه فرکانسی خاصی استفاده میشود، گاهی اوقات هم از یک زیرساخت برای چندین ماهواره استفاده میشود. یکی از زیرساختهای مهم است و کشور ما توانمندی تولید و ساخت این مراکز را دارد. فقط هم مراکز مربوط به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات را نداریم، مراکزی هم در مجموعههای دفاعی در کشور وجود دارد که سرجمع این مراکز درکنار هم در شبکهای مورد استفاده قرار میگیرند و سرعت تثبیت فناوری فضایی را برای ماهوارهها افزایش میدهند و بازه زمانی استفاده از ماهواره و تخلیه داده و تصویر را در ماهواره را هم افزایش میدهند. مزار شهید سلیمانی که امروز اولین نمونه آن رونمایی شد و در گزارش هم اشاره شد، این هم مراکز متعدد و پایانههای متعددی دارد که میتوانیم با ماهوارهها ارتباط بگیریم، چون آنجا ۲۰ و چند ماهواره قرار دارد. به هر حال جزء زیرساختهای بسیار حیاتی و مهم در کشور در صنعت فضایی محسوب میشود.
سؤال: مرکز فضایی با توجه به کاربردهای مختلف ماهوارهها میتواند تمام آن کاربردهای ماهواره را به استخدام بگیرد، یعنی میتواند با همه ماهوارهها کار کند؟
سالاریه: بله، هر ماهوارهای در آن فرکانسی که با آن ارتباط میگیرند و فرمان به ماهواره داده میشود و دریافت داده میشود، آنتن مربوطه وجود دارد، آن زنجیره ارتباطی که نیاز دارد را در آن مرکز قرار میدهیم و با ماهواره ارتباط گرفته میشود، یک طور ارتباط دو طرفه با ماهواره خواهیم داشت و این دیگر جزء زیرساختهای مهم زمینی محسوب میشود. یک ماهواره در مدار داریم، یک زیرساخت زمینی داریم، بدون زیرساخت زمینی نمیتوانیم با ماهواره ارتباط بگیریم، نمیتوانیم به ماهواره فرمان بدهیم، چون باید از راه دور برای ماهواره فرمان برود تا یک عمل خاصی را انجام بدهد. در همین مدت زمان حدود یک ماهی که ماهوارههای مختلف پرتاب شدند، در مدار زمین قرار گرفتند، ظفر و پایا و کوثر، اینها مرتباً روزانه با اینها در ارتباط هستیم برای اینکه فرمان بدهیم، داده بگیریم، عملکرد ماهواره را ارزیابی کنیم، فرمان جدید بدهیم، این از طریق ایستگاههای زمینی شدنی است. مراکز زمینی نقش مهم ارتباط گیری با ماهواره و دریافت داده و تصاویر ماهوارهای را هم برای ما بازی میکند.
سؤال: آقای غیاثوند، از پایا چه خبر، عملکرد آن راضی کننده است؟
غیاثوند: ما بعد از پرتاب ماهواره در هفتم دیماه، باید یک فرآیندی را طی میکردیم که آن فرآیند ما را به بهره برداری از ماهواره برساند. خبر خوش اینکه با موفقیت انجام شده است و امروز بهره برداری آن مطرح بود. ما از سال ۱۳۸۷ که ماهواره امید را به فضا پرتاب کردیم، اثبات فناوری فضایی انجام شده است. بعد از آن سعی کردهایم که ماهوارهها را عملیاتی کنیم، برای اینکه صنعت فضایی توسعه پیدا کند باید ماهوارههایی ساخته شود که به جامعه خدمات بدهند، این یعنی اینکه ماهوارهها باید عملیاتی باشند. در دو حوزه باید کار میکردیم، یکی حوزه پرتابگرها و یکی هم حوزه ماهوارهها که باید سکوی ماهوارهها تثبیت شود. یعنی سکوی ماهواره باید در مدار به درستی کار کند و این به درستی کار کردن در طی مدت عمر آن باشد. یعنی اگر قرار است ۲ سال در مدار باشد باید در آن ۲ سال باید به درستی عملیات انجام بدهد.
سؤال: معمولاً عمرشان ۲ سال است؟
غیاثوند: در مدار پایین زمان از ۲ تا ۵ سال به صورت معمول وجود دارد، حداقل را عرض کردم ۲ سال. هزاران قطعه و زیرسامانه در این ماهوارهها و سامانههای زمینی مرتبط وجود دارد که این قطعات و تجهیزات باید بدون نقص عملکرد کار کنند تا بتوانیم عملیات را مأموریت ماهواره را تکمیل و اجرا کنیم. طی این سالها که ماهوارههای مختلفی پرتاب شده است، فکر میکنم ۳۶ ماهواره پرتاب شده است و ماهواره پایا نوزدهمین ماهواره وزارت دفاع محسوب میشود که در مدار قرار گرفته است، ما در سالهای اخیر توانستهایم سکوهای مختلف را تثبیت کنیم. پارسال ماهواره چمران که جزء سکوهای میکرو ماهواره بود توانست با موفقیت مأموریت اش را انجام بدهد و ما در حوزه میکرو ماهوارهها کشور به حد قابل قبولی رسید، الان هجدهمین ماه است که ماهواره چمران در مدار است و دارد عملیات انجام میدهد. بعد از آن سکوی نانو ماهوارهها که ماهوارههای معکبی هستند و تا ۱۰ و ۲۰ کیلو را از این ماهوارهها استفاده میکنیم، شروع کننده آن هم سپاه پاسداران بودند با سیره ماهواره نور. ما این را ادامه دادیم و برای ماهواره فخر این را تکمیل کردیم و در دسته نانو ماهوارهها هم توانستیم سکوها را تثبیت کنیم.
ماهواره پایا در یک کلاس جدیدی از سکوها قرار دارد که دوستان ما در پژوهشگاههای فضایی و دانشگاههای مختلف که همه ذیل نظر سازمان فضای هستند، روی این سکوها کار کردهاند و ماهواره پایا در کلاس مینی ماهوارهها قرار گرفت، یعنی وزن بالای ۱۰۰ تا ۵۰۰ کیلو را مینی ماهواره میگوییم. این سکوها در مدار پایین زمین عملیاتی محسوب میشوند یعنی سکوهایی هستند که میتوانند به صورت خیلی حرفهای مأموریت را اجرا کنند. از خصوصیات ماهواره پایا اینکه ماهواره پایا در این کلاس جدید قرار دارد، در ادامه سکوهایی مثل پارس ۱ و ناهید و سکوهای مشابه. چند خصوصیت مهم دارد، یکی اینکه فناوری تصویربرداری این ماهواره بر مبنای فناوری تلسکوبی است. فناوری تلسکوبی با فناوری لنزی تفاوتهای زیادی دارد، ازجمله در کیفیت تصویر و مدت زمان تصویربرداری در ناحیهای که میتواند تصویربرداری کند. نکته دوم اینکه ماهوارههای عملیاتی قابلیت اصلاح مدار دارند، چون ماهواره در مدار لور یواش یواش بخاطر اصطحکاکی که در فضا وجود دارد، آرام آرام پایین میآیند و وارد جو میشوند و از بین میروند. ماهواره عملیاتی سامانههای پیشرانی دارند که ماهواره را به ارتفاع اولیه برمی گرداند و تضمین میکند که چند سال در آن ارتفاع قرار بگیرد تا بتواند مأموریت اش را انجام بدهد. ماهواره پایا به سامانه پیشران مجهز است و نرخ ارسال تصاویر بسیار مهم است، بتواند با سرعت بالا دادهها را تخلیه کند، چون وقتی حجم تصاویر زیاد میشود، حجم دادهها بالا میرود و باید اینها در ایستگاه زمینی در مدت زمان محدود ارسال شوند. اینکه سکو باید انعطاف لازم را داشته باشد، سکو باید چابک باشد و در صورتی که سکو نیاز به بهینه سازی داشته باشد باید بتوانیم از زمین تمام الگوریتمها و نرم افزارها را بارگذاری کنیم. به این یک سکوی عملیاتی میگویند که الحمدالله ماهواره پایا در این دسته قرار میگیرد. بعد از تزریق ماهواره باید چهار مرحله طی کنیم تا بتوانیم به بهره برداری برسیم، ما به آن فاز راه اندازی میگوییم، یعنی اول تزریق در مدار داریم، بعد فاز راه اندازی داریم، بعد مرحله بهره برداری داریم. در مرحله بهره برداری خیال ما راحت است و ماهواره به صورت معمول کارش را انجام میدهد با یک مراقبت مختصری میشود مأموریت را انجام داد. مرحله تزریق که مرحله حساسی است با پرتابگر انجام میشود، مرحله راه اندازی هم مرحله بسیار حساسی است بخاطر اینکه ماهواره تازه متولد شده است و باید یواش یواش آن را آموزش داد تا بتواند کارش را به درستی انجام بدهد و با کمترین مشکل بتواند در طول عمر خودش فعالیت کند، مثل نوزادی که تازه به دنیا میآید.
در مرحله راه اندازی چند گام داریم، گام اول اینکه وقتی ماهواره در مدار قرار میگیرد باید فرمان پذیری آن اثبات شود، یعنی باید دادههای ماهواره به درستی وارد شود، ارتباطات پایداری وجود داشته باشد، فرامین را دریافت کند و آن فرامین را اجرا کند و بازخورد بدهد که ما به آن مرحله فرمان پذیری میگوییم. مرحله دوم اینکه سکوهای عملیاتی به جز تجهیزات و زیرسامانه اصلی، زیرسامانهها و تجهیزات ذخیره دارند برای اینکه در طول عمرشان اگر یکی از زیرسامانههای اصلی از بین رفت، بلافاصله ذخیره جایگزین شود. تمام زیرسامانه اصلی و زیرسامانه ذخیره باید ارزیابی از عملکردشان اتفاق بیفتد و باید عملکرد صددرصدی از خودشان نشان بدهند. حتی یک قطعه یا یک زیرسامانه اگر به درستی عمل نکند امکان از دست رفتن مأموریت وجود دارد. مرحله سوم اینکه الگوریتمها و نرم افزارهایی است که روی ماهواره وجود دارد، آنها هم باید صحه گذاری شوند و عملکردشان اثبات شود. ما در ماهواره پایا یک اتفاقی در تزریق افتاد که یک مقداری از پرتابگر حرفهای سایوز بعید بود و آن اینکه با اغتشاش بسیار بیشتر از آن چیزی که ما انتظار داشتیم وارد مدار شد. یعنی هم مدار ماهواره براساس آن توافقهای از قبل پیش بینی شده نبود و هم سرعت چرخش ماهواره، در اصطلاح میگوییم ماهواره ناپایدار است، با ناپایداری بسیار بالایی را در مرحله تزریق مواجه شدیم. در گذر اول متوجه شدیم که پایداری ماهواره در شرایط مناسبی قرار ندارد و خیلی تلاش گستردهای اتفاق افتاد و به فضل الهی توانستیم آن چالشهای ناپایداری را رفع کنیم و بعد از یک هفته ماهواره را، البته این به شرط بود که الگوریتمهای خودکار ماهواره باید متوقف میشد و الگوریتمهای زمینی باید جایگزین میشد، در همان هفته اول اتفاق افتاد و ناپایداری ماهواره در روز سیزدهم رجب کاملاً کنترل شد، اشکالاتی که در تزریق بود اصلاح شد و به مرحله فرمان پذیری تجهیزات صحه گذاری الگوریتمها وارد شدیم. بعد از ۱۰ روز، پیش بینی ما این بود که ماهواره ۲ ماه طول بکشد تا این فرآیند را طی کنیم و وارد بهره برداری شویم، اما با فضل خدا بعد از ۱۰ روز توانستیم وارد مرحله راه اندازی دوربین تلسکوبی شویم و تصاویر اولیه از همان روز دهم را گرفتیم.
سؤال: آقای سالاریه، منظومه شهید سلیمانی چه کاری انجام میدهد؟
سالاریه: منظومه شهید سلیمانی ۲۴ ماهواره است که در ۶ صفحه مداری قرار میگیرند. صفحات مداری صفحهای است که مدار ماهواره درست میکند و میتوانیم با این ماهوارهها در بازههای زمانی کوتاهی ارتباط بگیریم. کاری که این ماهوارهها انجام میدهند اینکه دادههای حیاتی از نقاط مختلف کشور توسط حسگرهایی که در بخشهای مختلف قرار میگیرند را به این ماهواره منتقل میکنیم و این ماهوارهها این دادهها را به مرکز مهم برای تصمیم گیری منتقل میکنند. برای اینکه مثال ملموس بزنیم، ما در کشور مناطق مختلفی داریم که عبور و مرور در آن مشکل است، مراتع داریم، مناطق جنگلی داریم، در خطوط نفت و گاز که معمولاً پایش اینها بسیار مهم و حیاتی است، ما هر ساله در تمام دنیا در بعضی از فصلها آتش سوزیهایی در جنگلها اتفاق میافتد که اگر پایش به موقع و به لحظه داشته باشیم میتوانیم جلوی اینها را بگیریم و اینها توسط حسگرهایی که در این مناطق قرار میگیرند، این امکان میتواند فراهم شود. برای اینکه این حسگر بتواند داده خودش را از اتفاقاتی که در آن منطقه میافتد خیلی سریع به محلی برای تصمیم گیری منتقل کند، این نیاز به بستری دارد برای انتقال داده و این بستر اگر زیرساختهای زمینی اش وجود داشته باشد، از زیرساختهای زمینی اش استفاده میشود مثل دکل و فیبر و اینها و اگر وجود نداشته باشد فضا یکی از مهمترین بسترها است. معمولاً در مناطق صعب العبور یا مناطقی که زیرساختهای زمینی وجود ندارد، از تکنولوژی فضایی و ماهواره استفاده میکنند که به آنها خدمات آی او تی یا خدمات اینترنت اشیاء میگویند که ارتباط بین ماشینها و حسگرها با هم را برقرار میکند. منظومه شهید سلیمانی یکی از پروژههای مهم فضایی کشور است که توسط یک کنسرسیومی از بخش خصوصی و گروهی فضایی صاایران درحال طراحی و ساخت است. نمونههایی از این زیرمقیاس از این ماهوارهها تا الان پرتاب شدهاند، عملکرد آنها در مدار تست و بررسی شده است ولی لازم است قبل از اینکه پرتابهای اصلی این منظومه انجام شود که از سال ۱۴۰۵ شروع میشود، ما پرتاب آزمایشی نمونهای که به لحاظ مشخصات عملیاتی و مشخصات کاری کاملاً با نمونه اصلی منطبق است، داشته باشیم. ماهواره هاتف ۳ که امروز از ماهوارههایی در این مراسم بود و رونمایی شد جزء این منظومه محسوب میشود. ۲۴ ماهواره است که ۱۸ ماهواره اصلی، ۶ ماهواره رزرو یا ذخیره که بتواند همیشه ارتباطات را برقرار کنند.
سؤال: چند ماهواره رونمایی شده است؟
سالاریه: تا الان دو نمونه زیر مقیاس که کوچکتر بودند، در مدار پرتاب شدند و در مدار تست شدهاند، این نمونه اولین نمونهای بوده با مقیاس اصلی که طراحی و ساخته شده است و به زودی پرتاب میشود و تجهیزات، طراحی ها، تجهیزات مربوطه، زیرسامانههای این ۲۴ ماهواره طراحی و ساخت شان انجام شده است، در شرایطی قرار گرفتهایم که بعد از پرتاب این ماهواره آزمایشی و تثبیت عملکرد و تأیید عملکرد آن، فرآیند مونتاژ و تجمیع آن ۲۴ ماهواره شروع میشود، یک کار بسیار مهم و صنعتی محسوب میشود. در صنعت فضایی عموماً تک سازی کردهایم، صنعتی به این مفهوم که قابلیت تکثیر و تجمیع سازی و مجموعه سازی وجود داشته باشد. در دنیا صنعت فضایی عموماً به صورت تک سازی جلو رفته است، اخیراً است که الان منظومههای بزرگ در دنیا شکل گرفته است، منظومههای چند هزارتایی ایدهای که به صورت چند هزار ماهواره از یک نوع و با یک مشخصه طراحی و ساخته شوند که این خودش یعنی یک ورود به این نگاه سری سازی است که بسیار مهم اس، چون بحثهای مربوط به تولید به این مفهوم که بتوانیم به طور همزمان چندین ماهواره را جمع کنیم، اجزاء همه یک شکل و یک نوع باشد، قابلیت نصب و به هم خوردن را داشته باشد، اینکه بتوانیم در یک فرآیند تولید تستهای را به صورت منظم انجام دهیم، یک دنیا کارست، نمونه سازی و تک سازی یک نمونه است، بعد از این که عملیات تک سازی را انجام دادید و حالا روی تعداد کاری کنید، یک دنیا، منظومه شهید سلیمانی پروژه بزرگی است که تا الان فازهای مختلفی از این پروژه جلو رفته است و الان پرتابهای آزمایشی با مقیاس ماهواره اصلی، این ماهواره کوچکتر کلاس نانوماهواره، ولی همه آن چه که یک ماهواره بزرگ دارد، این ماهواره دارد، کنترل وضعیت سه محوره دارد، ماهواره باید نشانه روی کند به سمت زمین، که دارد، اطلاعات داده از زمین به فضا و از فضا به زمین وجود دارد، فرمان پذیری دارد، باید پانلهای بازشونده داشته باشد که انرژی خورشیدی را ذخیره کند داخل باتری ها، مجموعه کنترل توان را داشته باشد که بتواند توان مورد نیاز اجزا و کامپیوتر مرکزی ماهواره را داشته باشد، محموله مخابرات آی او تی داشته باشد و یک ماهواره کامل محسوب میشود و این یکی از پروژههای مهم زیرساختی کشورست.
سوال: این تصاویر برای اولین بار است که ماهواره پایا رونمایی شده است امروز و آقای دکتر غیاثوند روی آن توضیح میدهند.
غیاثوند: از ۱۷ سال قبل که ماهواره امید پرتاب شد، می شود گفت گام اول در صنعت فضایی یا توسعه صنعت فضایی دستیابی به ماهوارههای تصویربرداری بوده است و اولین ماهواره که در این حوزه ساخته شد مثل ماهواره رصد و پرتاب شد و ماهوارههای بعدی دقت تصاویرشان ۵۰۰ متر بوده است در مدار ۳۰۰ کیلومتری و این تصاویری که الان ما داریم ملاحظه میکنیم، آن روز هدف نبوده است، من این را چند بار عرض کردم، اینها آرزو بوده است که به چنین تصاویری دست پیدا کنیم، الان محقق شده است.
سوال: الان برای اولین بارست که چنین تصاویری از ماهواره بگیریم؟
غیاثوند: ماهوارههای بومی که خودمان ساخته باشیم و دقت تصاویرش بهتر از ۵ متر باشد و ماموریت تصویربرداری داشته باشد؛ که برای اولین بارست که تازه رسیدیم به آن بهره برداری، عرض و پهنای تصویر ۴۰ کیلومترست و دریک مرحله تصویرگیری ماهواره حدود ۵ هزار کیلومتر تصویربرداری کنیم، از خراسان شمالی شروع میکنید، از اقیانوس هند میآیید بیرون با یک بار تصویرگیری و هیچ سامانه و هیچ تجهیز یا هیچ راه حلی جایگزینی برای این تصاویر وجود ندارد که با هیچ روش دیگر نمیشود که تصویر را بگیرید، این چند هزار کیلومتر تیکه تیکه شده است و قاب بندی شده است که این قاب جزیره زیبای کیش و بندر آفتات در لبه دریای عمان است و جاهای مختلف که این تصاویرست؛ بنابراین ماموریت تصویربرداری این است که زمانی ماهواره میبینید تصویر بگیرید و تصاویر تخلیه شود و هم به ماهواره فرمان دهید که در جای دیگری از زمین تصویربرداری کند، وقتی در رویت شما قرار میگیرد تصویر را تحویل شما دهد، یعنی ماهواره همیشه آماده به انجام ماموریت است و فرمان پذیرست و آماده اجرای تصاویرست که این برای اولین در کشور انجام شده است و با وضوح بهتر از ۵ مترست که ممکن است قابلیت بزرگ نمایی نداشته باشد.
سوال: زمانی که تصویر را جلو بیاید، نگوییم زوم میکنیم، ولی واقعا زوم میکنیم، تا ۵ متر میتواند.
غیاثوند: کمتر از ۵ متر، حدود سه متر.
سالاریه: هر پیکسل تصویر، تصویر پیکسل پیکسل است که دقت وضوح تصاویر.
غیاثوند: وضوح تصاویر به سه متر هم نمیرسد، این برای اولین بارست که از آن تصاویر ۵۰۰ متر که البته آنها ماموریت آن جا مشکلاتی داشتیم که ماهواره نمیتوانست این کار را انجام دهیم، مثل رصد و نبی ولی برای این که به صورت عملیاتی کار را انجام دهیم، اولین بار ماهواره خداوند عنایت کرده و این توفیق نصیب صنعت فضایی، این صنعت فضایی یا وزارت دفاع ما یک صنعت هستیم که با هم کار میکنیم و این کار مستلزم هم افزایی است که شعاری داریم که تنهایی نمیشود فضا، فضا خیلی وسیع است و امکان دارد گم شوید. همه باید با هم کار کنیم، دانشگاهها و بخش دانش بنیانها و بخش دولتی و حاکمیتی، تجارب و دانش شان و زیرساختهای شان کنار هم تجمیع میکنند و یک انباشت صنعتی اتفاق میافتد و یواش یواش این تثبیتها اتفاق میافتد، این برای اولین بارست تثبیت فناوری تصویربرداری فضاپایه داریم.
سوال: مدیون دوربین تلسکوپی است؟
غیاثوند: این دوربین تصاویری را که میگیرد کیفیتش خیلی بالاست.
سوال: اولین بار این کیفیت را انتظارداشتید؟
غیاثوند: دو چیز انتظار نداشتیم، انتظار داشتیم فرآیند سخت تری باشد و ما راحتتر این فاز را و یا این مرحله را ولی این اتفاق نیافتاد و خیلی بیشتر از چیزی که ما فکر میکردیم سخت بود و یکی این که انتظار داشتیم این فرآِیند بهره برداری چندین ماه طول بکشد و حتی به تصاویر احتمالا ما نرسیم.
سوال: دو ماه طول کشید و در ۱۰ روز رسیدید؟
غیاثوند: به لطف خدا اتفاق افتاد، علاوه بر این که آن اشکال تزریق حل و فصل شد، ظرف ۱۰ روز ما به تصویر رسیدیم و این تصاویری که من خودم دیدم فکر میکنم بیشتر از آن چیزی است که انتظار داشتیم یا ما لیاقتش را داشتیم و خداوند به صنعت فضایی عنایت کرده است و کمک کرده است و این مصداق لاحیث یا یحتسب است که چیزی به ما روزی شده است که ما خودمان فکری.
سوال: در منطقه ما غیر از روسیه، آیا کشوری است که ماهواره بومی داشته باشد که چنین کاری بکند؟
غیاثوند: حدود ۱۰۰ کشور هستند که ماهواره در فضا دارند، از اینها حدود شصت تای شان ماهواره میسازند، ولی کشورشان در کلاس ماهوارههای عملیاتی مثل ماهواره پایا یا سری ماهواره پارس که بعدا راجع شان توضیح میدهیم یا این سکوی طلوع که روی آن کار میکنیم که میگوییم ماهواره طلوع سه به ماهواره پایا به خاطر این که سکوی آن طلوع است، در این کلاس بسازند کمتر از بیست تا هستند، قطعا.
سوال: در منطقه خودمان میگویم؟
غیاثوند: در کل دنیا میگوییم، در منطقه در توضیحات نمیگنجد، این بیست تا، حدود ۱۰-۱۲ تای آنها با هفت – هشت تا همکاری میکنند و این ماهوارهها را میسازند، خودشان به صورت مستقل نمیتوانند بسازند، قطعا زیر ۱۰ تا کشور میتوانند ماهوارههای عملیاتی به این شکل به صورت مستقل در دنیا بسازند، بقیه با همکاری مشترک با همدیگر این را انجام میدهند، ما کشورمان به دلیل مشکلات و تحریمهای ظالمانهای که است، این جا یک جورایی کمک کرده است به ما، الحمدالله در این حوزه مستقل هستیم و این سکوی طلوع، ما برای این که تثبیت صنعت فضایی اتفاق بیافتد یک نقطه عطف آن تصویربرداری اپتیکی است، نقاط عطف دیگری هم دارد، تصویربرداری راداری اتفاق باید بیافتد، دقتهایی این تصاویربرداری باید برود زیر یک متر، در هر دو حالت که شما بتوانید تصاویر خیلی عملیاتیتر استفاده کنید و همان فرمایش آقای دکتر موضوع منظومه سازی اتفاق بیافتد که شما بتوانید در لحظه و یا در زمان کوتاه تصویربرداری کنید و این را مدام تکرار کنید و این کار را من اول از و این نتایج و دستاوردهایی که امشب ملاحظه کردید اول از لطف و فضل الهی و دوم باز هم از فضل الهی باعثش این بوده است که همه باهم هم افزا کارکردیم، سازمان فضایی، وزارت ارتباطات و وزارت دفاع، براداران عزیزمان در سپاه پاسداران و بخش دانش بنیان و بخش خصوصی فضایی اشتراکی ایجاد کردیم، زیرساختها و دانش را فضای اشتراکی قرار دادیم و نتایج مثبتی به بار آمده است و همین نتایج امیدواریم در منظومه شهید سلیمانی به وجود بیاوریم که همان جا همین شکل است و منظومه شهید سلیمانی به یک مشارکت تجاری سه تا عضو اصلی است که یکی صا ایران است و ۱۲ شرکت دانش بنیان در این حلقه قرار دارد و خود منظومه شهید سلیمانی بارها گفتم اقدام جسورانه تلقی نمیشود، متهورانه تلقی میشود در صنعت فضایی که بسیار پیچیدگی وجود داردکه فرصت شد توضیح میدهیم.
سوال: راجع به چشم انداز فضایی، این چابهاری که اشاره کردند و این که منفعت و انتفاع این اتفاقات برای مردم به صورت مستقیم و ملموس چیست؟
سالاریه: حوزه فضایی یک حوزه بسیار راهبردی است و نگاه کشورها در صنعت فضایی از یک نگاه صرف اقتداری و حوزه نظامی و اینها دیگر تغییر کرده است و بحثهای اقتصادی به شدت در حوزه فضایی پررنگ است و برنامه وزارت ارتباطات همین است، توسعه بخش خصوصی با نیت توسعه اقتصاد فضا شکل گرفته است، بهره بردار اصلی تصاویر ماهوارهای در نهایت مردم هستند، این خیلی از اینها در حوزههای کشاورزی، در حوزه پایش منابع ارزشمند طبیعی، بدنههای آبی و بحثهای مربوط به روزرسانی نقشهها استفاده میشوند و تعداد زیادی از ماهواره در صنعت فضایی در حوزه مخابرات استفاده میشوند، مخابرات فضا پایه مبتنی بر ماهوارهها به یک موضوع کاملا شناخته شده است در دنیا و بخش بزرگی از اقتصاد صنعت فضا برمی گردد به این، به این دلیل علاقه مندیم که اتفاقا بخش خصوصی ورود بکند هم در نقش سازنده زیرسامانههای ماهوارهها و هم بخش سازنده خود ماهواره و هم بخش سرمایه گذار، اگر بتوانیم به این هدف برسیم، به آن هدف نهایی و غایی در صنعت فضایی رسیدیم، پروژه منظومه شهید سلیمانی که از همین دست است، از این مجموعه تعداد زیادی از شرکتهای خصوصی ورود میکنند؛ که بتوانند اقتصاد فضا را رونق بدهند، تصاویر ماهوارهای یک دانه ماهواره چندین قیمت خود ماهواره ارزش دارد.
سوال: اینها چطور در دسترس کسانی که نیاز دارد قرار میدهید؟
سالاریه: تصاویر از طریق سایت سازمان، سایت پژوهشگاه فضایی تصاویر ماهوارهای در اختیار داریم، کسانی که علاقهمند هستند، درخواست میدهند و به سایت مراجعه میکنند، چندین برابر قیمت تصاویر ماهواره، قیمت کار و گزارشهای تکمیلی و اطلاعات ارزشمندی است که ازا ین دادههای خام و تصاویر خام به دست میآید و در اختیار، وقتی یک حادثه یا یک موقعیتی یا یک اتفاق غیر مترقبهای میافتد برآورد دقیق خسارت که بتوانیم خسارت را در زمان مناسب، به آن فرد مناسب و ناحیه مناسب امدادرسانی جلوی مقدار زیادی از خسارتها را میگیرد، یک آتش سوزی را در نطفه و زمانی که آتش سوزی شکل میگیرد، مدیریت کنیم و جلوی انتشارش را بگیریم، این چه هزینه و منفعتی برای کشور دارد و قابلیت ارزش گذاری وجود ندارد، نگاه دنیا به سمت اقتصاد فضایی است.
سوال: آقای غیاثوند راجع به منظومه شهید سلیمانی توضیح بفرمایید؟
غیاثوند: منظومه شهید سلمیانی سه تا وجه عمده دارد، یک خود ماهواره، ماهواره پیچیدهای تلقی میشود، سکوی ماهواره را بخواهید تثبیت کنید، داستان را باید طی کنید که این کار را انجام دهید که در نمونه آزمایشی رونمایی شده امروز یعنی هاتف سه باید اتفاق بیافتد، دو پرتاب گر که پرتاب گر بومی باید استفاده کنیم که منظومه سازی لاجرم از پرتاب بومی استفاده کنید که تعدد پرتاب در زمانهای مختلف داشته باشید، خود پرتاب گرها باید روی شان اصلاحاتی انجام شود که این کار را برای ما انجام دهند، سه جایی که میخواهیم پرتاب کنیم مهم است، چون باید در شیب مداری خاصی پرتاب انجام شود، ولی ناچاریم به پایگاه چابهار برویم، سه تا متغیر پیچیده کنار هم قرار گرفتند، خود پایگاه پرتاب، پرتاب گر بومی که باید اصلاح انجام شود و این پرتاب انجام دهد و خود ماهواره، این سه تا در پرتاب آتی هاتف سه باید با هم انجام دهیم که دعای خیر مردم عزیزمان نیاز داریم برای این سه تا کنار هم با موفقیت طی کنیم.
نظر شما