علل ناترازی انرژی در کشور چیست؟

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز قزوین،  پورقناد عضو هیئت مدیره انجمن صنفی کارفرمایی انرژی و بهینه سازی استان قزوین در گفتگوی ویژه خبری شبکه قزوین در خصوص عوامل ناترازی انرژی در ایران گفت: ناترازی انرژی در حال حاضر به یک بحران بزرگ در کشور تبدیل شده و به ویژه در روزهای گرم تابستان احساس می‌شود. 

وی گفت: یکی از چالش‌های مهم، مصرف غیر استاندارد و تجهیزات کم‌مصرف و فرسوده است که نقش قابل توجهی در ناترازی برق دارد. همچنین، فعالیت‌های غیرقانونی مانند ماینینگ ارز دیجیتال، که طبق اعلام وزارت نیرو حدود 258 هزار دستگاه کشف شده است، مصرف برق زیادی دارند. برآوردها نشان می‌دهد که تعداد ماینرهای فعال ممکن است به ۹۰۰ هزار دستگاه برسد، که مصرفی معادل چند نیروگاه بزرگ مانند شهید رجایی دارد، یعنی حدود ۸ تا ۱۰ درصد مصرف برق کشور. این رقم در کنار رشد جمعیت و توسعه صنعتی، نشان‌دهنده نیاز مبرم به توسعه نیروگاه‌ها و اصلاح الگوهای مصرف است.

وی با اشاره به سهم بخش‌های مختلف در مصرف برق کشور گفت: مصرف برق در صنعت ۳۶% ، بخش خانگی ۰.۹% ، کشاورزی ۱۳.۵% ، عمومی و تجاری ۸.۹% ، تجاری ۸.۴% ، روشنایی معابر ۱.۱۴%  است و این اعداد نشان‌دهنده ناترازی در حوزه‌های مختلف مصرف برق است.

به گفته این کارشناس؛ در کشور ما ۱۴۵ نیروگاه وجود دارد که ۶۲۹ واحد فعال دارند و ظرفیت اسمی تولید برق به ۹۳ هزار مگاوات می‌رسد.
 وی افزود: با این حال، میانگین تولید سالانه برق فقط ۴۵ هزار مگاوات است که نشان‌دهنده ناترازی ۲۵ هزار مگاواتی است، معادل نیاز به ۱۲ نیروگاه بزرگ مانند نیروگاه شهید رجایی. این ناترازی به دلیل فصل‌های تعمیرات و عدم توانایی نیروگاه‌ها در فعالیت با حداکثر ظرفیت در تابستان، به وجود آمده است.

پور قناد در ادامه با اشاره به دیگر عوامل گفت: عوامل مختلفی در افزایش مصرف برق مؤثر هستند، به ویژه در زمان‌های گرم سال که ورود تجهیزات سرمایشی نقش بسزایی دارد. نمودار مصرف شبانه‌روزی مردم نشان می‌دهد که در این زمان‌ها مصرف برق به طور وحشتناک افزایش می‌یابد. همچنین، تجهیزاتی که دارای استاندارد نیستند، به شدت در این موضوع دخیل هستند.

پور قناد اذعان کرد: مصرف سرانه برق در ایران ۳۳۴۰ کیلووات ساعت است که کمتر از میانگین جهانی (۳۶۹۲ کیلووات ساعت) می‌باشد. همچنین، مصرف برق در دو بخش خانگی و صنعتی وجود دارد و الگوی مصرف در منازل به ویژه در طی دهه اخیر به شکلی تنظیم شده که با توجه به تجهیزات موجود، مصرف برق در ساعات خاصی افزایش می‌یابد.

وی گفت: هنوز آمار دقیقی در مورد دستگاه‌های غیر استاندارد یا فرسودگی محصولات صنعتی نداریم که نشان دهد چگونه می‌توانند ناترازی ایجاد کنند. 

پور قناد در خصوص وضعیت تأسیس نیروگاه‌های جدید در کشور گفت: در حال حاضر، ایران در حال توسعه است و سالانه جمعیت و نیاز به مسکن در حال افزایش است. در نتیجه مصرف برق نیز افزایش می‌یابد. با وجود اینکه نیروگاه‌های جدید در حال احداث هستند، هنوز به نظر می‌رسد که در توسعه آن‌ها نسبت به افزایش مصرف عقب مانده‌ایم. به عنوان مثال، نیروگاه‌های خورشیدی در ایران از سال ۲۰۱۶ آغاز شده‌اند و تا کنون ۱۸۰۰ مگاوات مجوز صادر شده که ۶۱۰ مگاوات آن در حال ساخت است. 

وی ادامه داد: با وجود تلاش‌های زیادی در زمینه انرژی‌های تجدیدپذیر، دریافت مجوزها و مشکلات مختلف می‌تواند مانع از ورود بیشتر این انرژی‌ها به شبکه برق کشور شود. به عنوان مثال، استان قزوین با ۱۷۰ مگاوات رتبه دوم تولید انرژی خورشیدی را دارد ولی در عمل ممکن است کارایی کمتری داشته باشد. 

در ادامه کاکاوند رئیس هیئت مدیره انجمن صنفی کارفرمایی انرژی و بهینه سازی استان هم گفت: نوسانات ارزی و اقتصادی می‌تواند یکی از عوامل موثر در کاهش تمایل سرمایه‌گذاران برای احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر باشد.

وی گفت: کشور چین به عنوان یکی از پیشگامان در زمینه انرژی‌های تجدیدپذیر، اخیراً اعلام کرده که تولید برق از این منابع شاهد "جهش ۲۳ درصدی" بوده است. این موفقیت ناشی از پیشینه‌های سرمایه‌گذاری و جذب سرمایه‌گذاران بخش خصوصی است. 

کاکاوند اذعان کرد: یکی از دلایل اصلی عدم ورود سرمایه‌گذاران به ایران، "نوسانات ارز" بوده است. در سال‌های ۹۴ و ۹۵، زمانی که نرخ ارز قابل توجهی نبود، سرمایه‌گذاران خارجی، به ویژه ایتالیایی‌ها، تمایل داشتند در ایران سرمایه‌گذاری کنند. اما به دلیل نوسانات اقتصادی و نبود امنیت سرمایه‌گذاری، این روند کاهش یافت.

وی گفت: برای جذب سرمایه‌گذاران خارجی، نیاز به ایجاد بسترهایی امن و پایدار داریم. همچنین باید توجه کنیم که حذف نوسانات اقتصادی، تقویت زیرساخت‌ها و ارائه مشوق‌های مالی می‌تواند به بهبود وضعیت کمک کند.

رئیس هیئت مدیره انجمن صنفی کارفرمایی انرژی و بهینه سازی استان گفت: دولت در سال‌های اخیر دستورالعمل‌های زیادی برای "فروش تضمینی برق" و "فروش برق در بازار سبز انرژی" ایجاد کرده که جذابیت‌های زیادی برای سرمایه‌گذاران داخلی به همراه داشته است. با این حال، اگر نوسانات اقتصادی به این شدت نباشد، می‌توانستیم زودتر بخش زیادی از کمبود انرژی را جبران کنیم.

کاکاوند تاکید کرد: باید به مردم به صراحت گفته شود که "کمبود برق" وجود دارد. واقعاً به دلیل این کمبود، نیاز به دعوت از مردم برای مدیریت مصرف و بهینه‌سازی داریم تا بخشی از این کمبود را برطرف کنیم.