ابزار‌های جدید تأمین مالی در بورس کالا

رحمان آراسته در گفتگوی اختصاصی با خبرنگار بورس خبرگزاری صدا و سیما در خصوص توسعه ابزارهای مالی جدید در بورس کالا اظهار کرد: همان‌طور که در بازار سهام صندوق‌های بخشی در صنایع مختلف مانند خودرو فعالیت می‌کنند، در بورس کالا نیز صندوق‌های «مولتی NAV» یا چندکالایی طراحی شده‌اند. این صندوق‌ها می‌توانند با دریافت مجوز سازمان بورس در حوزه‌های مختلف کالایی مانند مس، گندله، آهن، خودرو و سایر گواهی‌های سپرده سرمایه‌گذاری کنند.

مدیر بازار مشتقه و صندوق‌های کالایی بورس کالای ایران در ادامه بیان کرد: مدیر صندوق بر اساس شرایط بازار تصمیم می‌گیرد که در کدام حوزه ورود کند؛ به عنوان مثال، اگر بازار سنگ‌آهن جذاب باشد، بخشی از پرتفوی صندوق به این حوزه اختصاص می‌یابد یا اگر زعفران مناسب‌تر باشد، صندوق وارد زعفران می‌شود. در واقع مردم با خرید واحدهای این صندوق‌ها، به‌طور غیرمستقیم در تولید کشور مشارکت می‌کنند و صندوق‌ها با منابع جمع‌آوری‌شده از مردم، وارد خرید گواهی‌های سپرده می‌شوند.

آراسته با اشاره به تجربه راه‌اندازی گواهی سپرده شمش طلا اظهار کرد: در ابتدای راه‌اندازی، برخی معادن با مشکلات مالی مواجه بودند، اما پس از ورود به این بازار توانستند سرمایه در گردش خود را تأمین کرده، خطوط تولید جدید راه‌اندازی کنند و به فروش محصولات بپردازند. این روند باعث شد معادن دیگر نیز به بازار بپیوندند. اکنون با وجود استانداردها و خزانه مشخص، تولیدکنندگان طلا به راحتی می‌توانند گواهی سپرده منتشر کرده و در صورت تمایل آن را در بازار به فروش برسانند.

مدیر بازار مشتقه و صندوق‌های کالایی بورس کالای ایران در ادامه بیان کرد: هم‌اکنون بیش از ۲۳ نهاد مالی در حوزه صندوق‌های طلا فعال هستند و چهار نهاد جدید نیز در آستانه ورود قرار دارند. تاکنون حدود ۲۰۰ هزار میلیارد تومان نقدینگی از طریق صندوق‌های طلا جذب شده است.

آراسته تأکید کرد: «این نقدینگی به‌طور مستقیم وارد چرخه تولید می‌شود. عرضه‌کننده گواهی، تولیدکننده است و صندوق‌ها از او خرید می‌کنند؛ مردم نیز با خرید واحدهای صندوق‌ها در این چرخه سهیم می‌شوند.»

وی ادامه داد: استقبال مردم از صندوق‌های طلا بسیار گسترده بوده است؛ به‌طوری‌که بیش از یک میلیون نفر سرمایه‌گذار حقیقی در این صندوق‌ها حضور دارند. دلیل اصلی این استقبال، شفافیت و امنیت بازار است؛ چرا که پشت هر گواهی سپرده یک دارایی واقعی وجود دارد و هیچ‌گونه فروش صوری در بورس کالا انجام نمی‌شود.

مدیر بازار مشتقه و صندوق‌های کالایی بورس کالا اضافه کرد: صندوق‌های طلا علاوه بر جذب نقدینگی، مانع خروج پول از بازار سرمایه شده‌اند. سرمایه‌گذاران می‌توانند به‌راحتی بین طلا و سهام جابه‌جا شوند؛ به عنوان مثال، در صورت کاهش قیمت طلا، سرمایه‌گذار طلا را فروخته و سهام خریداری می‌کند و بالعکس.

او در ادامه گفت: اگر دو میلیارد دلار نقدینگی جذب صندوق‌های طلا نشده بود، اثرات آن بر بازار طلا، سکه و حتی ارز بسیار مخرب‌تر بود. بورس کالا با این ابزار نقش مهمی در کنترل نقدینگی ایفا کرده است.

آراسته با اشاره به طرح‌های جدید بورس کالا که در دست اجراست بیان کرد: بر اساس قانون تأمین مالی تولید، بورس کالا موظف به توسعه این مدل در سایر کالاها نیز هست. در حال حاضر معاملات طلا از ساعت ۱۲ تا ۱۸ انجام می‌شود و ابزار جدیدی تحت عنوان «اوراق سلف طلا» نیز در دست طراحی است. به این ترتیب، تولیدکننده معدن می‌تواند از طریق انتشار اوراق سلف تأمین مالی کند و در سررسید به جای سود بانکی، گواهی سپرده طلا به سرمایه‌گذاران تحویل دهد.

او در ادامه گفت: مجوزهای لازم صادر شده و دو شرکت درخواست خود را ارائه کرده‌اند. در صورت عملیاتی شدن، این ابزار می‌تواند تحولی بزرگ در حوزه تأمین مالی معادن طلا ایجاد کند. در این روش، فرد به‌طور مثال امروز هزار تومان سرمایه‌گذاری می‌کند و در سررسید معادل آن طلا تحویل می‌گیرد؛ بنابراین نوسان قیمت طلا تأثیری در اصل سرمایه او ندارد.