ضرورت نوسازی چرخه پژوهش با کمک هوش مصنوعی

به گزارش خبرگزاری صداو سیما، سرپرست سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور در آیین برنامه هفته پژوهش و فناوری که در پژوهشکده علوم زمین برگزار شد، با تأکید بر جایگاه راهبردی پژوهش و فناوری اظهار داشت: بحث پژوهش و فناوری، حرف اول و آخر را می‌زند. در حوزه اکتشاف و علوم زمین، اگر از پژوهش عقب بمانیم، در تمامی ابعاد دچار خسران خواهیم شد.

معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت با اشاره به وجود مراکز پژوهشی متعدد در مجموعه‌های وابسته به وزارت صنعت، معدن و تجارت افزود: تمامی مراکز وابسته به وزارت صنعت، معدن و تجارت دارای مراکز پژوهشی مختلفی هستند، اما به دلیل ناهماهنگی، خروجی مورد انتظار حاصل نشده است. شاید پژوهشکده علوم زمین یکی از معدود مجموعه‌هایی باشد که به‌صورت عملیاتی وارد حوزه پژوهش شده است.

سرپرست سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور با اشاره به تولید داده در سال‌های گذشته تصریح کرد: در بخش تولید داده، شاید عملکرد قابل قبولی داشته‌ایم، اما یکی از مهم‌ترین ضعف‌ها، تجمیع داده‌ها و در نهایت تفسیر آنها بوده است.

وجیه‌الله جعفری ادامه داد: بیشترین استفاده از پایگاه ملی داده‌های علوم زمین در سال‌های گذشته توسط خود سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور صورت گرفته، در حالی که باید ارتباط بین‌دستگاهی حول محور این پایگاه ملی بیش از گذشته تقویت شود. اکنون که هوش مصنوعی وارد حوزه علوم زمین شده است، ضروری است تمامی داده‌ها پس از جمع‌آوری، تحلیل شده و به‌صورت عملیاتی  استفاده شود.

سرپرست سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور با بیان اینکه رویکرد سازمان، نوسازی چرخه پژوهش و فناوری است، گفت: به هر حال ما به دنبال این هستیم که در حوزه اکتشاف، زمین‌شناسی و چرخه‌های بعدی، پژوهش و فناوری رنگ‌وبوی جدیدی بگیرد و حلقه اتصال میان بخش‌های مختلف این چرخه به‌خوبی برقرار شود.

وجیه‌الله جعفری همچنین به ضعف سازوکار ارتباطی میان دانشگاه و صنعت اشاره کرد و افزود: کارشناسان از دانشگاه تا صنعت باید بتوانند مشکلات این حلقه را شناسایی کنند. به‌عنوان مثال، خروجی دانشگاه‌ها اغلب در کتابخانه دانشگاه‌ها باقی می‌ماند و به چرخه اجرا و تصمیم‌سازی راه پیدا نمی‌کند.

در ادامه این نشست، رئیس پژوهشکده علوم زمین با تأکید بر ضرورت گذار از «نقشه‌محوری» به «تصمیم‌محوری» در حوزه زمین‌شناسی و حکمرانی سرزمین تصریح کرد: آینده سازمان زمین‌شناسی نه در افزایش تعداد نقشه‌ها، بلکه در ارتقای کیفیت طراحی و نقش‌آفرینی مؤثر در فرآیند تصمیم‌سازی ملی تعریف می‌شود.

راضیه لک با اشاره به تجربه کشور‌های توسعه‌یافته، سازمان زمین‌شناسی را بازوی علمی و تصمیم‌ساز دولت دانست و کیفیت طراحی را معیار موفقیت پژوهش‌ها اعلام کرد.

به گفته رئیس پژوهشکده علوم زمین، اکتشاف و مدیریت مخاطرات طبیعی، دو بال اصلی تصمیم‌سازی سرزمینی هستند و نقشه زمانی ارزشمند است که بتواند تصمیمات کلان را تحت تأثیر قرار دهد.

راضیه لک افزود: نقشه‌ها نباید صرفاً محصول نهایی باشند، بلکه باید به ابزاری برای پاسخ به پرسش‌های تصمیم‌گیران تبدیل شوند. هدف نهایی تولید داده و نقشه، افزایش کیفیت تصمیمات در سطح ملی و پشتیبانی مستقیم از سیاست‌گذاری است.

در بخش دیگری از این نشست، نقش سازمان زمین‌شناسی به‌عنوان مرجع ملی تولید دانش زمین تشریح شد و پیوند پژوهش با سیاست‌گذاری به‌عنوان مأموریت اصلی آینده این سازمان مورد تأکید قرار گرفت. بر اساس این رویکرد، سازمان زمین‌شناسی باید بیش از گذشته در خدمت حکمرانی علمی، توسعه پایدار و کاهش ریسک‌های سرزمینی کشور قرار گیرد.

در ادامه این جلسه، هاشم باقری عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان درباره کاربرد هوش مصنوعی در تهیه نقشه‌های زمین‌شناسی و تحول زمین‌شناسی دیجیتال سخنرانی کرد.

همچنین مرتضی طالبیان، افشین اکبرپور، حمایت جمالی و محمودرضا مجیدی‌فر، از اعضای هیئت علمی پژوهشکده علوم زمین، با ارائه سخنرانی‌هایی به موضوعاتی همچون، اهمیت تلفیق داده‌های علوم زمین و کاربرد آن در تدوین آیین‌نامه‌ها و ایمنی سازه‌ها در برابر زمین‌لرزه، کاربرد کدنویسی پایتون در تجزیه و تحلیل داده‌های ژئوشیمیایی برگه‌های مقیاس ۱:۵۰٬۰۰۰ و استفاده از شیمی کانی‌ها در اکتشاف سیستم‌های پورفیری پرداختند.