بازسازی نیم‌گنبد گوهرشاد حرم مطهر رضوی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مرکز خراسان رضوی، به نقل از پایگاه اطلاع رسانی آستان قدس رضوی، این نیم‌گنبد که در بالای مقرنس محراب ایوان مقصوره قرار دارد، در سال‌های اخیر به دلیل ترک‌خوردگی در کاشی‌های گنبد و نفوذ رطوبت در معرض آسیب قرار گرفته بود که خطر تخریب مقرنس‌ها و ملات‌های گچی را افزایش می‌داد.

براساس بررسی‌های تخصصی کارگروه مرمت حرم، تصمیم بر آن شد، نره‌چینی پیشین که حدود ۶۰ سال قبل نصب شده بود، به طور کامل جمع‌آوری شود. 

این لایه به دلیل نبود سیستم تهویه و عایق‌بندی مناسب، زمینه نفوذ رطوبت و ایجاد ترک را فراهم کرده بود؛ از همین رو پس از برداشتن لایه کاشی و ملات، سبک‌سازی روی گنبد با جمع‌آوری لایه‌های آجری الحاقی صورت گرفت.

در مرحله بعد، متخصصان برای خروج رطوبت و نفس کشیدن بنا، یک پوسته توخالی آجری در زیر کاشی کاری‌های جدید ایجاد کردند که در این فضا، لوله‌هایی برای گردش هوا تعبیه شد تا رطوبت احتمالی را از بستر اصلی دور کند و مانع آسیب به مقرنس ایوان شود. 

همچنین با اقداماتی، این نیم‌گنبد در برابر نوسانات محیطی مقاوم‌تر شد.

براساس گزارش سازمان عمران و نگهداری حرم مطهر رضوی، انتخاب این رویکرد نوین بر پایه تجربه‌های گذشته و به‌منظور رفع ریشه‌ای مشکلات ساختاری صورت گرفته است. 

مساحت کل عملیات مرمت حدود ۵۰ متر مربع بوده و اجرای طرح چهار ماه به طول انجامیده است که شامل دو ماه آماده‌سازی بستر توسط نیرو‌های سازمان و دو ماه اجرای عملیات تهیه کاشی نره و نصب آن توسط پیمانکار بوده است.

کاشی‌های جدید نیم‌گنبد نیز به‌صورت دست‌چین و با همان طرح و مشخصات گذشته و با بهره‌گیری از روش‌های سنتی تولید کاشی آماده و اجرا شد تا اصالت تاریخی بنا حفظ شود.

نیم‌گنبد مسجد گوهرشاد در زمان ساخت به صورت خشتی اجرا شده بود و کاشی‌کاری آن در دوره‌های بعد افزوده شد؛ در واقع با تکمیل این عملیات، آسیب‌های گذشته برطرف شد و نیم‌گنبد مسجد گوهرشاد با سازوکاری پایدار و قابل اعتماد برای سال‌های آینده محافظت خواهد شد. 

این اقدام بخشی از برنامه گسترده حرم مطهر برای صیانت از میراث معماری و هنری یکی از شاخص‌ترین بنا‌های تاریخی مشهد است.