پژوهش خبری صدا و سیما: عدّه‌ی زیادی از کسانی که وارد مجلس شده‌اند سابقه نمایندگی ندارند و بار اول است که بر کرسی سبز مجلس تکیه زده اند، این موقعیت یک فرصت مناسب است؛ انتخابات و جابه‌جا شدن‌ها موجب می شود که افراد تازه‌نَفَسی در میدان کارزار بیایند که عادت به زد و بند ها و اتفاقات ناخوشایند مجلس نکرده باشند، تعدادی از نمایندگان هم از قبل هستند و تجربه‌هایشان به تازه نفس هامنتقل می کنند. از این فرصت میتوان در جهت تنظیم قوانین مفید و کارآمد استفاده کرد.

یکی از حوزه های مهم در امور مطروحه در مجلس شورای اسلامی بحث نظام سلامت و جمعیت است که از قضا اهمیت کار مجلس روی آن دو چندان می شود زیرا در برنامه توسعه ششم نیز به این مبحث کم لطفی شده است و برخی مولفه‌ها و قوانین سلامت در برنامه ششم توسعه، مانند مساله تجمیع بیمه‌ها و واقعی شدن تعرفه‌ها مسکوت مانده است و بسیاری از قوانین موجود در برنامه پنجم توسعه مانند واقعی‌ شدن تعرفه‌ها، رسیدن به قیمت تمام شده خدمات، تجمیع بیمه‌ها، خرید راهبردی از سوی بیمه‌ها، بحث ساز و کارهای نگهداشت نیروهای انسانی پزشکی در شهرستان‌ها، کاهش تصدی‌گری و ... محقق نشده است.

 اولویت های مجلس دهم در حوزه نظام سلامت و جمعیت

1. حرکت به سمت ایجاد سلامت پایدار

2. اختصاص اعتبار حوزه سلامت از ظرفیت سازی هدفمندسازی یارانه ها

3. تجمیع بیمه‌ها

4. حرکت به سوی تعرفه‌های واقعی

5. ایجاد عدالت در پراکندگی مراکز درمانی در کشور

6. کاهش سهم مردم از هزینه های درمان تا آنجا که بیمار جز رنج بیماری، دغدغه و رنج دیگری نداشته باشد.

7. کاهش تصدی‌گری دولت در نظام سلامت و حرکت به سمت نظارت و سیاست گذاری

8. پیگیری نظام سلامت خانواده و پزشک خانواده

9. ارائه بسته های تشویقی در راستای سیاست های گسترش جمعیت

10. بررسی موارد گسترش پیشگیری به جای درمان

11. بازسازی اورژانس ها

12. ارائه بسته های حمایتی از دندان پزشکی

13. افزایش مرخصی زایمان، و به طور کلی ایجاد راهکارهای موثر برای ترغیب زوجین به فرزندآوری

14. حمایت بیشتر بیمه ها از رفع و درمان ناباروری

15. سخت گیری و ایجاد محدودیت بیشتر در قوانین استعمال دخانیات، تبلیغ سیگار و استعمال قلیان و فروش لوازم دخانی

16. آموزش همگانی بهداشت عمومی

17. بررسی همه جانبه اصلاح الگوی تغذیه با قوانینی همچون مالیات بر عوارض نوشابه و دخانیات

18. وضع قوانین حمایتی از حقوق بیمار

19. رفع مشکلات مالی بیماری های خاص و صعب العلاج

20. توسعه کیفی و کمی نظام آموزش علوم پزشکی

21. ایجاد تعادل و روش مندسازی استفاده از طب سنتی

22. نظارت قوی بر اطباء و داروسازان طب سنتی

23. تنظیم دقیق یارانه داروها با هدف کاهش مصرف مازاد دارو به خصوص آنتی بیوتیک ها

24. تنظیم نرخ رشد جمعیت برای مقابله با معضل پیری

 مشروح تفصیلی اولویت های مجلس دهم در حوزه نظام سلامت و جمعیت

1ـ حرکت به سمت ایجاد سلامت پایدار

تصویب قوانین کلی در جهت از بین بردن بیماری های همه گیر،‌ واکسیناسیون عمومی ، توجه به ریشه کنی و کنترل بیماری های واگیردار،‌ مقابله جدی با بیماری های شایع در گروه های پرخطر مانند کودکان و سالمندان، می تواند جامعه را به سمت سلامت پایدار سوق دهد.

2ـ اختصاص اعتبار حوزه سلامت از ظرفیت سازی هدفمندسازی یارانه ها

کل اعتبارات وزارت بهداشت از محل درآمد هدفمندی یارانه‌ها، ٤٥٠٠‌ میلیارد تومان است , و این در حالی است که اگر دو ماه از درآمد هدفمندی یارانه‌ها که سالانه حدود هشت هزار و 2۰۰ میلیارد تومان است، به این مبلغ اضافه شود، قطعاً تحول اساسی در بخش سلامت رخ خواهد داد و کمبودها در این حوزه رفع خواهد شد.

3ـ تجمیع بیمه‌ها

بر اساس ماده ۳۸ قانون برنامه پنجم توسعه دولت باید همه صندوق‌های بیمه درمانی که مشمول قانون مدیریت خدمات کشوری و دولتی هستند را تجمیع کند و تحت پوشش یک سازمان واحد به نام سازمان بیمه سلامت ایران درآورد، اما این قانون همچنان روی کاغذ مانده و اجرایی نشده است.

4ـ حرکت به سوی تعرفه‌های واقعی

جامعه پزشکی، مردم و سازمانهای بیمه گر به عنوان سه ضلع مثلث هر سه از وضعیت موجود تعرفه ها به نوعی ناراضی هستند و مجلس می تواند با حمایت در اختصاص ردیف بودجه ای متناسب با واقعیت ها و کارشناسی شده و بازنگری سازمان های بیمه گر در نوع نگاه و پوشش تعرفه های بخش خصوصی گام های بلند بسوی واقعی شدن تعرفه ها در کنار عدم پرداختی اضافه از سوی مردم حرکت کرد و همانند یارانه انرژی و نان و غیره تعرفه های پزشکی نیز مورد توجه قرار گیرد چراکه جمیع آسیب های ناشی از ادامه وضع موجود بصورت علی السویه به پزشکان و مردم آسیب خواهد رساند.

5ـ ایجاد عدالت در پراکندگی مراکز درمانی در کشور

اکثر مراکر درمانی خاص با خدمات بهینه و یا پزشکان متخصص و فوق تخصص در پایتخت و یا در بهترین حالت در شهرهای بزرگ و پرجمعیت و در رتبه بعدی مراکز استان ها حضور دارند و شهرستان ها نه تنها از وجود مراکز درمانی محرومند بلکه از حضور اطبای قوی و شاخص نیز بهره ای نبرده اند. مجلس با وضع قوانین و نظارت می تواند این وضع را تا حد قابل قبولی سامان دهد.

6ـ کاهش سهم مردم از هزینه های درمان تا آنجا که بیمار جز رنج بیماری، دغدغه و رنج دیگری نداشته باشد.

هر چند در طرح تحول نظام سلامت تا حدودی این امر میسر شد اما تا نتیجه مطلوب و نهایی فرصت بسیاری باقی مانده است،‌ ایجاد بستر درمان های فوری و اولیه و ضروری رایگان یا کم هزینه می تواند به سلامت و نشاط و امید در جامعه کمک کند

7ـ کاهش تصدی‌گری دولت در نظام سلامت و حرکت به سمت نظارت و سیاست گذاری

در بسیاری از مراکز خصوصی درمانی هزینه تمام شده از مراکز دولتی کمتر است ولی چون درصد سهم پرداختی بیمار در مراکز دولتی کم است اغلب برعکس فهمیده می شود. دولت با کاهش تصدی گری و اطمینان به بخش خصوصی درس پس داده و مطمئن می تواند هم هزینه های خود و مردم را کاهش دهد و هم کیفیت خدمات را بالاببرد.

8ـ پیگیری نظام سلامت خانواده و پزشک خانواده

طرح پزشک خانواده در چند استان به صورت آزمایشی در حال اجراست و تامین هزینه های آن و اجرای سراسری آن در کشور می تواند هزینه های بعدی نظام سلامت را کاهش دهد چنانکه استاندار مازندران گفته است: اجرای طرح پزشک خانواده که در استان های مازندران و فارس در حال اجراست بسیاری از مشکلات درمانی و هزینه را کاهش داده است.

9ـ ارائه بسته های تشویقی در راستای سیاست های گسترش جمعیت

مجلس با وضع قوانین مناسب در قالب کمک های مالی، ایجاد تسهیلات در امر آموزش، بهداشت و حتی در قالب بسته‌های مرخصی و غیره بدون تحت فشار قرار دادن و اجبار خانواده‌ها به سمت فرزنددار شدن تنها شرایط را برای آنها فراهم کند..

10ـ بررسی موارد گسترش پیشگیری به جای درمان

در بیماری های مختلف پیشگیری آسانتر از درمان است برای مثال در حدود 20 درصد از بیماری‌های قلبی عروقی مربوط به بیماری‌های لثه و دندان است که باید پیشگیری را به عنوان راه ایده‌آل جایگزین درمان کنیم. طرح پیشگیری با راه کارهایی همچون حمایت بیمه ای از چکاپ کامل سالانه برای همه مردم تحقق بپذیرد.

11ـ بازسازی اورژانس ها

با توجه به اینکه ورودی بیمار به بیمارستان از طریق اورژانس انجام می شود و اقدامات حیایت اولیه نیز در آن صورت می گیرد، و این نکته که اغلب مراکز اورژانسی کشور قدیمی هستند،‌ نیاز به بازسازی فوری دارند.

12ـ‌ ارائه بسته های حمایتی از دندان پزشکی

نبود اقدامات پیشگیرانه مناسب و کافی از سنین پائین زمینه ای فراهم کرده تا بیماری ها و مشکلات دهان و دندان در کشور افزایش یابد و این موضوع به نوبه خود هزینه های بیشتری را بر اقتصاد جامعه و خانواده ها تحمیل کند.

13ـ افزایش مرخصی زایمان، و به طور کلی ایجاد راهکارهای موثر برای ترغیب زوجین به فرزندآوری

مجلس می تواند با تحقیق و پ‍ژوهش راهکارهای موثری در جهت ترغیب زوجین به فرزندآوری احصا نماید و آن را تبدیل به قانون کند.

14ـ حمایت بیشتر بیمه ها از رفع و درمان ناباروری

هزینه های درمان ناباروری در کشور ما سرسام آور است ولی با الزام بیمه ها به حمایت بیشتر و فراگیر از درمان ناباروری می توان تعداد قابل توجهی از افرادی که مشتاق فرزندآوری هستند را به آرزوی خود رساند و در راستای سیاست های جمعیتی حرکت کرد.

15ـ سخت گیری و ایجاد محدودیت بیشتر در قوانین استعمال دخانیات، تبلیغ سیگار و استعمال قلیان و فروش لوازم دخانی

مجلس می تواند در نمایش و تبلیغ سیگار و قلیان در فیلم ها و سریال ها محدودیت ایجاد کند و برای عرضه مواد دخانی مانند قلیان محدودیت های بیشتری قائل شود.

16ـ آموزش همگانی بهداشت عمومی

بهداشت عمومی علم پیشگیری از بیماری‌ها، طولانی کردن زندگی و ترویج بهداشت از طریق تلاش های سازمان یافته و انتخاب‌های آگاهانه جامعه، سازمان‌ها، خصوصی و عمومی، جوامع و افراد است.

درواقع، آگاهی بخشی و ارتقای سواد سلامت مردم، به طور مستقیم بر ارتقای بهداشت عمومی تاثیر می گذارد و بهداشت عمومی را در جامعه نهادینه می کند.

17ـ بررسی همه جانبه اصلاح الگوی تغذیه با قوانینی همچون مالیات بر عوارض نوشابه و دخانیات

مجلس می تواند با ارائه طرح هایی در جهت اصلاح الگوهای مصرف غذایی مردم حرکت کند، مصرف بالای قند، نمک، نوشابه و دخانیات از این دسته اند.

18ـ وضع قوانین حمایتی از حقوق بیمار

حقوق بیمار می تواند یکی از انواع حقوق شهروندی باشد و به همین دلیل نیاز به حمایت حقوق عمومی دارد. هدف ما این است که، اگر فردی به عنوان بیمار وارد سیستم درمان شود چطور با وی برخورد می شود ؟ آیا حقوق وی در مراکز درمانی از نظر دریافت خدمات بهداشتی و درمانی رعایت می شود ؟ آیا متناسب با شأن و کرامت انسانی صادقانه با او برخورد می شود ؟ آیا مردم به حقوق خود در چنین محیط هایی آشنا هستند ؟ اگر حقوق بیمار رعایت نگردد ، چه مرجعی صالح به رسیدگی می باشد و آیا اصولا مرجعی وجود دارد ؟

19ـ رفع مشکلات مالی بیماری های خاص و صعب العلاج

بیماری خاص مثل سرطان با هزینه های بسیار زیادی که دارد معمولا خارج از توان افراد جامعه است ولی مجلس با برخی تدبیرها مثل حذف یارانه داروهای پرکاربرد ارزان مثل استامینوفن و جایگزین این هزینه در بیماری های خاص می تواند بیشتر به این قشر کمک کند.

20ـ توسعه کیفی و کمی نظام آموزش علوم پزشکی

در حال حاضر توسعه کیفی نیاز به توجه بیش از پیش دارد چون آموزش، محور هر تحولی در جامعه است و ما ناچار به تفکیک دو مقوله آموزش همگانی و آموزش به تیمی که قرار است در آینده خدمات ارائه دهند، هستیم.

21ـ ایجاد تعادل و روش مندسازی استفاده از طب سنتی

متاسفانه در سال های اخیر درصد سودجویی ناواردان از طب سنتی افزایش یافته است و می توان با ارائه قوانین محدودیت آور مردم را به استفاده متناسب و بجا از طب سنتی تشویق کرد.

22ـ نظارت قوی بر اطباء و داروسازان طب سنتی

ایجاد بستر مناسب برای نظارت بر پزشکان سنتی نیز از راهکارهایی است که میتواند در بهبود وضعیت نظام سلامت تاثیر مثبت بگذارد.

23ـ تنظیم دقیق یارانه داروها با هدف کاهش مصرف مازاد دارو به خصوص آنتی بیوتیک ها

ارزانی دارو دلیل عمده مصرف بالای دارو و خود درمانی درکشور است به نحوی که در هر خانه ای حداقل 5 ورق قرص مازاد نیاز موجود است، مجلس می تواند با دخالت در تخصیص یارانه به داروها خصوصا آنتی بیوتیک ها این مسئله را بهبود ببخشد.

24ـ تنظیم نرخ رشد جمعیت برای مقابله با معضل پیری

طبق آمار سازمان‌های جهانی ازجمله سازمان ملل، ایران در مسیر پیری جمعیت گام برمی‌دارد. عارضه‌ای که نمی‌توان در آینده به درمانش پرداخت و غفلت از آن راه جبرانی ندارد. از دست دادن زمان به معنای از دست دادن نیروی انسانی قادر به تولید نسل به حساب می آید. مسئله کاهش نرخ رشد جمعیت دارای ابعاد گسترده فرهنگی و اقتصادی است. تجدیدنظر درباره سیاست های جمعیتی کشور و وضع قوانین متناسب جهت بالا بردن نرخ رشد جمعیت و نظارت صحیح بر حسن اجرای آن تا حصول نرخ موردنظر از جمله مهم ترین مسائل در" مجلس دهم" خواهد بود.

پژوهش خبری //

* منابع درآرشیو موجود است.