آیا موج دوم خیزش های مردمی در راه است؟

تونس در یک هفته گذشته مجددا با ناآرامی های گسترده ای مواجه شده  که دولت حبیب الصید را مجبور به برقراری حکومت نظامی و حالت فوق العاده در سراسر این کشور کرده است .

تظاهرات این بار از شهر القصرین در جنوب تونس آغاز شد زمانی که یکی از جوانان این شهر در اعتراض به  بیکاری خودکشی کرد و  همین مسئله به اعتراضات محلی و گسترش سریع دامنه اعتراضات به سراسر تونس منجر شد .

بر اساس گزارش ها تظاهرکنندگان در استان های مختلف تونس با ورود به ساختمان های استانداری، خواستار برکناری استانداران شدند این در حالی است که در پی  اوج گرفتن اعتراضات و دامنه درگیری معترضان با نیروهای امنیتی  ‌ ، وزارت کشور تونس جمعه از برقراری مقررات منع آمد و شد شبانه در سراسر این کشور خبر داد. 

در پی اوج گیری دامنه اعتراضات حبیب الصید نخست وزیر تونس که در سفر دوره ای به اروپا در فرانسه بسر می برد  دیدار خود را از پاریس نیمه تمام گذاشت و به کشورخود  بازگشت .

حبیب  الصید جمعه شب پس از  شرکت  درضیافت شام فرانسوا اولاند رئیس جمهور فرانسه در کاخ الیزه گفت :« آرامش و امنیت در تونس  برقرار و اوضاع کشور هم اکنون درکنترل کامل  نیروهای امنیتی است ».

 فرانسوا اولاند هم گفت طرح کمک یک میلیارد دلاری فرانسه به تونس در پنج سال آینده  اجرا خواهد شد .

«الباجی قائد السبسی» رییس جمهوری تونس نیز در واکنش به  اعتراضات اخیر این کشور گفت: دست های خارجی در شعله ور کردن اعتراضات و ناامنی ها دیده می شود. 

هنوز از مطالبات معترضان در رسانه ها به جز اشاره به مطالبات اجتماعی و رفع بیکاری چیزی گفته نشده است اما با این حال خط ومشی برخی رسانه های غربی در انعکاس تحولات تونس را می توان در چارچوب  کنترل اعتراضات و جلوگیری از زنده شدن مجدد شعارهای اسلام خواهانه به بهانه نگرانی از افراط گرایی وتروریسم تحلیل کرد .

تلویزیون فرانس 24 دراین ارتباط به مسئله گردشگری به عنوان یکی از منابع درآمدی مردم تونس اشاره می کند و گزارش می دهد گردشگری موتور اقتصاد تونس تلقی می شود  اما امروز و به ویژه پس از سوء قصدهایی که توسط افراط گرایان در باردو و سوس انجام گرفت، صنعت گردشگری در تونس با مشکل مواجه شده است ، این کشور با اعزام گسترده و بی سابقه افراط گرایان مواجه شده است. حدود پنج هزار افراط گرای تونسی در سوریه، عراق و لیبی در نبرد هستند. 

27دسامبر سال 2010 یعنی حدود پنج سال پیش هم  محمد بوعزیزی جوان دستفروش در شهر سید بوزید در اعتراض به بیکاری خودکشی کرد که این اقدام به شکل گیری اعتراضات گسترده در منطقه بوزیدی و گسترش دامنه آن به سراسر تونس و در نهایت در مدت کوتاهی به سرنگونی حکوت زین العابدین بن علی رئیس جمهور مادام العمر این کشور منجرشد .

تحولات تونس در مدت کوتاهی دومینو وار سراسر منطقه شمال افریقا و خاورمیانه را در برگرفت بطوریکه در برخی کشورها مانند مصر اعتراضات به سرنگونی دولت ،  در برخی دیگر مانند مراکش به رفرم های سیاسی واقتصادی و در برخی کشورها مانند عربستان به افزایش پرداخت یارانه به مردم  منجر شد و در برخی کشورها مانند بحرین اعتراضات همچنان ادامه دارد .

هنوز زود است در باره ماهیت تحولات تونس ارزیابی دقیقی  ارائه کرد اما می توان حدس زد سرخوردگی از محقق نشدن مطالبات مردم در موج اول بیداری اسلامی می تواند منشاء  بروز اعتراضات و دامنه گسترده آن باشد .

موج اول تحولات شمال افریقا و خاورمیانه هر چند با مدیریت مطالبات مردم و استفاده از گروههای تروریستی با بحران آفرینی در سوریه به انحراف کشیده شد اما به نظر می رسد با اوج گیری سرعت انتقال اطلاعات  ، ماهیت   طرح های امریکایی برای سرقت انقلاب مردم منطقه  برای مردم  روشن شده  ، از این رو ممکن است با موج دوم خیزش های مردمی در منطقه روبرو باشیم که دامنه آن این بار می تواند انفجاری باشد .

این وضعیت را می توان با انقلاب اسلامی نیز مقایسه کرد وقتی پس از کودتای 28مرداد و بازگردانده شدن شاه به ایران ، چند دهه بعد در سال 1357 انقلاب اسلامی به سقوط کامل خاندان پهلوی و قطع پای امریکا از کشور منجر شد .

در هر حال باید منتظر ماند و سیر تحولات تونس را در روزهای آینده مشاهده کرد که آیا این اعتراضات در بستر مطالبات اجتماعی نهفته یا اینکه مطالباتی بنیادین مطرح است که دامنه آن مجددا به دیگر کشورهای منطقه خاورمیانه از جمله عربستان کشیده خواهد شد .

-----------------

بررسی  و تحلیل /  رضا  محمدمراد