رسوایی جنسی «نیروهای حافظ صلح » سازمان ملل متحد

قطعنامه 2272 شورای امنیت سازمان ملل

علت صدور این قطعنامه، افشای مدارک جدید از جنایات جنسی ماموران حافظ صلح سازمان ملل در کشورهای آفریقایی بود.

افشای گزارش محرمانه از رسوایی‌ جنسی صلح‌بانان سازمان ملل

در گزارش مخفی سازمان ملل به تاریخ 15 مه که در رسانه‌های خبری درز کرده، آمده است دستگاه‌های نظارت داخلی سازمان ملل با بررسی فعالیت‌های هیات‌های صلح‌بان این سازمان در هائیتی و لیبریا به این نتیجه رسیدند که سوءاستفاده جنسی از زنان و کودکان در مقابل کمک‌های این سازمان در میان صلح‌بانان امری رایج بوده و تاکنون آنگونه که باید به آن پرداخته نشده است.نتایج تحقیقی که این سازمان درباره سوءاستفاده‌های جنسی صلح‌بانان انجام داده نشان می‌دهد که 231 زن ساکن هائیتی در مقابل خدمات و کالاهای امدادی مجبور به رابطه جنسی با صلح‌بانان شده‌اند. زنان روستایی هائیتی تاکید کرده‌اند، کمبود آذوقه، مواد اولیه، دارو و نبود پناهگاه از مهم‌ترین دلایلی است که آنها را به این کار مجبور کرده است. همچنین تحقیق دیگری که در این زمینه با 489 زن 18 تا 30 ساله در پایتخت لیبریا انجام شده نشان می دهد که بیش از یک‌چهارم این زنان در مقابل پول با صلح‌بانان رابطه جنسی داشته‌اند. در تحقیق سری سازمان ملل ضمن تاکید بر لزوم بررسی این موضوع در کشورهای میزبان نیروهای صلح‌بان، اعلام شده است که تحقیقات جاری در این زمینه به زمان بیشتری نیاز دارد.در حالی که بیشترمتهمان در این پرونده نظامی هستند، 17% کارکنان غیر نظامی این هیات‌ها، نیز در این پرونده‌ها متهم هستند که بیشتر از پایگاه و مراکز پلیس اخراج و به کشورهایشان بازگردانده می‌شوند و اجازه شرکت در هیچ هیات دیگری را ندارند.

واکنش بان‌کی‌مون به جنایات صلح بانان

به دنبال بر ملا شدن گزارش های مربوط به 108 مورد تازه از تجاوزات جنسی صلحبانان سازمان ملل در آفریقای جنوبی «استفان دوجاریک» سخنگوی دبیر کل این سازمان در کنفرانس مطبوعاتی روز پنجشنبه به نقل از بان کی مون، این جنایت ها را تکان دهنده و غیر قابل باور خواند. وی با اشاره به مراسم سوگند رییس جمهوری تازه این کشور در روز گذشته، به نقل از دبیر کل سازمان ملل گفت: از طرفی دخالت و همیاری های جامعه بین المللی مایه نجات مردم این کشور از سرنوشت دردناکی که با آن روبرو بودند شده است و از طرف دیگر همان نیروهایی که به حفاظت از جان مردم این کشور گمارده شده اند، سیاهدلانه مرتکب چنین جنایاتی شده اند. دوجاریک با تأکید بر این که حمایت دبیر کل سازمان ملل و تلاش های این نهاد بین المللی باید با احساس مسئولیت از سوی رهبران جهان در گزینش این نیروها و گماردن آن ها به چنین وظیفه خطیری توأم باشد، گفت که دبیر کل سازمان ملل از همه کشورها انتظار دارد بدون هیچگونه اغمازی به مجازات و تنبیه عاملان این جنایات اقدام کنند. سازمان ملل روز چهارشنبه اطلاعیه خبری تازه ای را منتشر کرد که در آن به موارد تازه ای از تجاوزات جنسی از سوی کارکنان و صلحبانان این سازمان اشاره شده که اکثر آن ها در فاصله سال های 2013 تا 2015 صورت گرفته است. به گفته سخنگوی دبیر کل سازمان ملل، «زید راعد الحسین» کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل نیز روز پنجشنبه گزارش های مربوط به این تجاوزها را تهوع آور خواند و اعلام کرد که این نهاد بین المللی از هم اکنون تحقیقات و بررسی های گسترده ای را برای شناسایی و مجازات عاملان آن ها آغاز کرده است. به گفته وی، گروهی متشکل از نمایندگان آژانس های مختلف سازمان ملل از جمله دفتر نظارت های داخلی، حقوق بشر، حفاظت از زنان و کودکان، وظایف و ضوابط، یونیسف، صندوق جمعیت سازمان ملل و کمیساریای پناهندگان این سازمان برای انجام تحقیقات لازم وارد این کشور شده اند. سخنگوی بان کی مون اضافه کرد که همزمان با ادامه تحقیقات برای روشن شدن ابعاد این تجاوزات و شمار قربانیان آن ها، سازمان ملل به طور رسمی کشورهایی را که اتباع آن ها مرتکب این جنایات شده اند از نام و مشخصات این گونه افراد مطلع ساخته است. کمیسر حقوق بشر سازمان ملل از کشور هایی که صلحبانان متهم از تابعیت آن ها برخوردارند، بصراحت خواسته است تا کوچکترین اغمازی در مجازات آن ها بکار نبرند و برای جلوگیری از تکرار این گونه جنایت ها تلاش بیشتری بکنند.

تحلیل

این رفتار نیروهای سازمان ملل پیش از این هم سابقه داشته است. به عنوان مثال، زمینه‌سازی این نیروها برای انجام جنایات صرب‌ها در بوسنی

نسل‌کشی در سربرنیتسا

افشای اسناد طبقه‌بندی شده و تحقیقات نشان می‌دهد که دولت‌های امریکا، انگلیس و فرانسه شهر سربرنیتسا را که سازمان ملل «منطقه امن» اعلام کرده بود، تسلیم صرب‌ها کردند. جوخه‌های مرگ صرب‌های بوسنی 20 سال پیش در ژوئیه‌ی سال 1995 در مدت تنها چهار روز حدود 8 هزار مرد و پسر بوسنیایی شهر مسلمان‌نشین سربرنیتسا را قتل‌عام کردند. این کشتار پس از جنگ جهانی دوم، بزرگ‌ترین قتل‌عام در اروپا محسوب می‌شود. اما روزنامه انگلیسی گاردین در گزارشی فاش کرد که سقوط شهر سربرنیتسا یکی از عناصر مهم و کلیدی راهبرد سه قدرت غربی، یعنی بریتانیا، آمریکا و فرانسه در آن زمان بود. به گزارش گاردین، این سه کشور و سازمان ملل در آن زمان شهر سربرنیتسا را که «منطقه‌ای امن» اعلام شده به جوخه‌های مرگ صرب تسلیم کردند. پیش از این کشتار، سازمان ملل سربرنیتسا را «منطقه امن» اعلام کرده ‌بود و ۴۰۰ سرباز هلندی در قالب نیروهای صلح‌بان سازمان ملل مسئولیت امنیت این شهر را بر عهده داشتند اما بررسی شمار زیادی از اسناد نشان می‌هند عوامل دیگری در سقوط شهر سربرنیتسا دست داشتند. اسناد فاش شده، مصاحبه‌های اختصاصی و گواهی شاهدان در دادگاه بین‌المللی کیفری، نشان می‌دهند مدت‌ها پیش از آن که راتکو ملادیچ، فرمانده نظامی صرب‌ها، سربرنیستا و دو شهر دیگر تحت حفاظت سازمان ملل را بگیرد، دولت‌های انگلیس، آمریکا و فرانسه این شهر‌ها را «غیرقابل دفاع» دانستند و آماده شدند تا سربرنیتسا را به نیروهای صرب تسلیم کنند. گاردین می ‌نویسد سقوط سربرنیتسا بخشی از راهبرد این سه کشور بود که در آن زمان قصد داشتند به هر قیمت ممکن نقشه‌ای برای صلح ارائه دهند که مورد قبول اسلوبودان میلوشویچ، رئیس جمهور وقت صربستان باشد. این در حالی است که همواره ادعا شده است صلح و نقشه‌ی فعلی بوسنی که بر اساس رویکردی موسوم به «راهبرد پایانی» اجرا شد، بر اساس «واقعیات میدانی» پس از سقوط سربرنیتسا شکل گرفت. اما اسناد جدید فاش کرده‌اند که این راهبرد پیش از سقوط شهر مورد توافق قرار گرفته بود. گاردین می‌نویسد بر اساس اسناد جدید قدرت‌های غربی هنگام بررسی و تصمیم‌گیری درباره‌ی تسلیم سربرنیتسا می‌دانستند که صرب‌ها به دنبال «حذف دائمی» مسلمانان بوسنی از مناطق امن اعلام شده هستند. همچنین آن‌ها می‌دانستند که ملادیچ، فرمانده صرب‌های بوسنی گفته بود به دنبال «ریشه‌کن کردن کامل» مسلمانان است و کارادزیچ هم گفته است اگر ارتش صربستان شهر را بگیرد «تا زانو خون خواهد ریخت.» 

کارادزیچ (راست) و ملادزیچ، رهبران صرب‌های بوسنی 

در آن زمان، رابرت فراشور، دیپلمات آمریکایی که به عنوان نماینده‌ی بین‌المللی فعالیت می‌کرد به واشنگتن گزارش داد که اگر مناطق امن به صرب‌ها تحویل داده نشود، میلوشویچ نقشه صلح را نمی‌پذیرد.  آنتونی لیک، مشاور امنیت ملی وقت امریکا از بازبینی در نقشه و تسلیم سربرنیتسا حمایت کرد و «کمیته مدیران» مجلس نمایندگان آمریکا از صلح‌بانان سازمان ملل خواستد از «مواضع آسیب‌پذیر عقب‌نشینی کنند.» فرانسه و انگلیس هم این طرح را پذیرفتند. ژنرال وندر ویند، وزیر دفاع وقت هلند، در مصاحبه اختصاصی با نشریه «آبزرور» گفت که پس از تسلیم سربرنیتسا، سازمان ملل 30 هزار لیتر بنزین به نیروهای صرب داد تا سوخت لازم را برای انتقال قربانیان به محل کشتار و سپس انتقال اجساد به گورهای جمعی در اختیار داشته باشند. هنگامی نیروهای صرب مسلمانان را قتل عام می‌کردند مذاکره‌کنندگان غربی با ملادیچ و میلوشویچ دیدار کردند اما صحبتی از کشتار جمعی به میان نیاورند. اما اسناد طبقه‌بندی شده نشان می‌دهند که در آن زمان سازمان اطلاعات مرکزی امریکا (سیا) با استفاده از هواپیماهای ماهواره‌ای تقریبا «به طور زنده» کشتار مسلمانان را تماشا می‌کرد. پس از پایان جنگ، دادگاه لاهه رادوان کارادزیچ، رهبر سیاسی صرب‌های بوسنی و راتکو ملادیچ را به نسل‌کشی متهم کرد و اکنون هر دو منتظر صدور حکم خود هستند. سربازان هلندی نیز مقصر شناخته شدند که نه تنها در انجام وظیفه خود در حفاظت از سربرنیتسا کوتاهی کردند بلکه غیرنظامیان وحشت‌زده را که در مقر آن نیروها پناه گرفته بودند،‌ تخلیه کردند و تماشاگر جدا کردن زنان و کودکان از مردان بودند. در ژوئیه ۲۰۱۴ دادگاهی در هلند حکم داد که مسئولیت حقوقی قتل بیش از ٣٠٠ مرد و کودک مسلمان بوسنیایی در شهر سربرنیتسا بر عهده‌ی دولت هلند است. این افراد از جمله 5 هزار نفر مسلمان بوسنیایی بودند که در ماه ژوئیه همان سال به سربازان حافظ صلح هلندی پناه آورده بودند. دادگاه گفت که نیروهای حافظ صلح هلندی برای حمایت و حفاظت از مسلمانان بوسنیایی اقدام نکردند، در حالی که باید می‌دانستند خطر نسل کشی مسلمانان وجود دارد.