صف آرایی جدید امریکا و روسیه

دولت اوباما که در ابتدای گام نهادن به کاخ سفید سیاست تنش زدایی با روسیه را اتخاذ کرده بود اکنون در پایان کارش با فعال کردن سپر موشکی در رومانی ولهستان به تنش با کرملین روی آورده است.

طرح استقرار سپر موشکی امریکا در اروپای شرقی  که با مخالفت و هشدارهای شدید روسیه در سال  2009 با دستور باراک اوباما رئیس جمهور امریکا لغو شده بود اکنون در ماههای پایانی حضور اوباما در کاخ سفید به جریان افتاده وقرار است با استقرار این سامانه در خاک رومانی ولهستان فعال شود.

در بحبوحه افزایش تنش های بین روسیه و غرب، فرانک رز معاون وزیر امور خارجه آمریکا که به بخارست رفته بود چهارشنبه گذشته گفت سامانه سپر ضد موشکی آمریکا در دوسلو در جنوب رومانی از پنجشنبه فعال می شود.  

امریکا همچنین روز جمعه اعلام کرد ساخت و ساز سپرموشکی خود را  در دومین سایت در لهستان، که قرار است در سال 2018 آماده شود، آغاز خواهد کرد.

لهستان روز جمعه به طور رسمی ساخت مرکز دفاع ضد موشک بالستیک را در ردزیکووو Redzikowo در شمال این کشور نزدیک سواحل بالتیک آغاز کرد، این مرکز قادر خواهد بود 300 نظامی آمریکایی را در خود جا دهد.

در واکنش، روسیه نیز در حال تقویت بخش های جنوبی و غربی این کشور با سه لشکر جدید است.

ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه روز جمعه گفت سپر دفاع موشکی بالستیک که آمریکا در اروپا فعال کرده گامی در جهت یک رقابت تسلیحاتی جدید است.

وی با بیان این مطلب متعهد شد برای خنثی کردن تهدیدهای درحال شکل گیری در برابر روسیه تغییراتی را در بودجه این کشور ایجاد کند.

وی تصریح کرد :« این یک سامانه دفاعی نیست. این بخشی از توانایی راهبردی هسته ای آمریکا به شمار می رود که تلاش می کند آن را به اروپا بکشاند.»

در بحبوحه رویکرد تنش آمیز کاخ سفید علیه مسکو، وزارت خارجه روسیه نیز روز چهارشنبه اعلام کرد عملیاتی شدن سامانه دفاع ضد موشکی آمریکا در رومانی « تهدیدی مستقیم » برای امنیت روسیه است.

ولادیمیر کومویدوف Vladimir Komoïedov رئیس کمیسیون دفاعی پارلمان روسیه نیزگفت: « این تهدیدی مستقیم برای ماست. همه چیز 100، 200، 300 و 1000 درصد علیه ماست. هدف این سامانه روسیه و توانایی بازدارندگی هسته ای روسیه هدف اصلی است .»

آندری کلین Andreï Keline مقام بلند پایه وزارت امور خارجه روسیه با بیان اینکه « این گام دیگری برای مهار نظامی و سیاسی روسیه است »، اعلام کرد استقرار این سامانه ضد موشکی فقط می تواند وضع فعلی را که تاکنون به پیچیده تر شدن روابط بین سازمان پیمان آتلانتیک شمالی ( ناتو ) و روسیه منجر شده بود، وخیم تر کند .  

رئیس کمیسیون دفاعی پارلمان روسیه نیز گفت: « ما توانایی این را داریم که این سامانه را به شکست بکشانیم. ما توانایی های دفاعی خود را به ویژه در منطقه قطب شمال با استقرار سامانه های تشخیص و رهگیری تقویت خواهیم کرد .»

سوال اینجاست که چرا در حالیکه چند ماهی بیشتر به پایان دوره ریاست جمهوری اوباما نمانده است وی چنین تصمیمی را اتخاذ کرده است؟ 

در پاسخ به این سوال باید گفت به نظر می رسد امریکایی ها با فعال کردن سپر موشکی در اروپا  چند هدف را دنبال می کنند:

1/ ائتلاف تحت رهبری واشنگتن تلاش می کند روسیه را نزدیک به دریای سیاه که از لحاظ راهبردی مهم است، محاصره کند، دریای سیاه، یک ناوگان نیروی دریایی روسیه را در خود جای داده و ناتو نیز در حال بررسی افزایش گشت زنی ها در آنجا است.

2/ آماده کردن این سامانه همچنین در شرایطی انجام می شود که پس از بحران اوکراین والحاق کریمه به روسیه در سال 2014، ناتو یک بازدارنده جدید را در لهستان و منطقه بالتیک آماده می کند.

3/ از نگاه کرملین هدف واقعی این سامانه موشکی، بی اثر کردن زرادخانه هسته ای مسکو است که امکان آن را برای واشنگتن فراهم می کند در صورت وقوع جنگ، حمله نخست را به روسیه انجام دهد.

4/ با آب شدن کوههای یخی در دریای شمال، روسیه حضور خود را در این منطقه برای اکتشاف منابع نفت وگاز افزایش داده است، مالکیت این مناطق از نظر حقوقی به هیچ کشوری تعلق ندارد و امریکا در رقابت با روسیه در تلاش است روسیه را محدود کند.  

دیدار  سران پنج کشور سوئد ، دانمارک ، فنلاند ، ایسلند و نروژ با اوباما در کاخ سفید آن هم در بحبوحه تنش تازه در روابط واشنگتن / مسکو و تاکید اوباما بر روابط قوی با این همسایگان روسیه وانتقاد از کرملین در اینراستا ارزیابی می شود.

با این شرایط باید گفت موضوع فقط استقرار سپر موشکی در شرق اروپا نیست،  بلکه امریکا در تلاش است روسیه را از شمال اروپا نیز محاصره کند.

5/ مورد آخر هم به نظر می رسد به رقابت های انتخاباتی در امریکا مربوط می شود. در حالیکه انتقاد جمهوری خواهان و دونالد ترامپ نامزد این حزب از رویکرد دولت اوباما، مبنی بر اینکه سیاست های وی موقعیت امریکا را در قبال روسیه تضعیف کرده است، اوباما را برآن داشته است برای جلوگیری از شکست دموکرات ها در انتخابات آتی ریاست جمهوری، دستور فعال شدن سپر موشکی در شرق اروپا را صادر کند.  

---------------------------

بررسی و تحلیل / رضا  محمدمراد