پیامدهای مدیریت سنتی و متمرکز دولتی بر منابع آب به روایت آمار

پژوهش خبری صدا و سیما: کشور عزیزمان با تمدن کهن خود در میراث فرهنگی از جمله مدیریت دانایی محور آب پیشینه ­ای بی ­بدیل دارد. مدیریت بهره برداری قنات ­ها و تقسیم و توزیع آب رودخانه ­ها در جای جای ایران مستندات مثال زدنی دارد. اما در کنار این سابقه درخشان، متاسفانه در هفت دهه گذشته طرح­ های توسعه منابع آب و اجرای سازه­ های آبی متعدد سطح کشور عموما بدون لحاظ نمودن الزامات مدیریت جامع منابع آب و البته چگونگی مصارف آن در دستور کار بوده ­اند. به نظر می ­رسد، با توجه به رخنمون ابنیه و تاسیسات آبی، گرایش و تمرکز دستگاه­ های حاکمیتی آب بیشتر سمت و سوی سازه­ای داشته به طوریکه این دیدگاه همواره سایه ­ای مخوف بر مدیریت اصولی منابع و مصارف آب داشته و نتیجه آن، چالش­ های عظیم اقتصادی و اجتماعی بوده است.

در همین راستا، ناکارآمدی حکمرانی بلامنازع آب و حفاظت و بهره برداری نامتوازن از منابع طبیعی و خدادادی؛ نظیر تالاب ­ها، دریاچه ­ها، آبخوان ­ها، رودخانه­ ها و تامین آب سالم و مطمئن تقریبا در همه مناطق کشور آشکار شده است. در حال حاضر، از تعداد 84 دریاچه و تالاب کشور تقریبا نیمی از آنها در معرض خشک شدن قرار دارند. همچنین، از تعداد 609 آبخوان کشور نزدیک به 500 آبخوان دارای افت سطح آب بوده و در وضعیت بحرانی یا فوق بحرانی قرار گرفته ­اند که علت اصلی آن اغلب توسعه لجام گسیخته حفر چاه ­های عمیق و نیمه عمیق به بیش از 750 هزار حلقه (نزدیک به نیمی از آنها غیرمجاز است) قلمداد می­ گردد.

علاوه بر آن، تقریبا تمامی تاسیسات و ابنیه شبکه­ های آبیاری و زه کشی تامین کننده 3/ 2 میلیون هکتار اراضی آبخور تحت پوشش در وضعیت ناهنجار بهره برداری و نگهداری قرار دارند. شرایط نامطلوب کیفیت آب نیز ناگفته پیداست. همچنین وضعیت منابع آب های سطحی و زیرزمینی چه از نظر کمی و چه از منظر کیفی نیز به هیچ وجه مناسب نبوده و به وضعیت بحرانی رسیده و توسعه پایدار کشورمان را در هاله ­ای از ابهام قرار داده است.  این گزارش بر اساس مقاله ای از دکتر علی قاسمی و همچنین مصاحبه با ایشان تهیه شده است.

متن کامل این مطلب در اینجا قابل دریافت است.

پژوهش خبری //مریم سمردپی