شناسایی محل نگهداری خزاین دولتی حکومت سلجوقی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما به نقل از روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، فریبا سعیدی انارکی سرپرست هیات باستان شناسی با بیان این مطلب گفت: قلعه شاهدژ در کوهستان جنوب غرب اصفهان موسوم به پارک صفه ساخته شده است، این کوهستان مشرف به شهر اصفهان بوده و قلعه در بلندترین نقطه کوه و با فاصله کمی از قله ساخته شده است. 

وی افزود: عرصه این قلعه حدود چهل و پنج هکتار است، بناهای این مجموعه متنوع و شامل ارگ مرکزی، سربازخانه ها، تاسیسات جانبی وابسته به ارگ مرکزی مانند حمام، کارگاه های آهنگری، چرم سازی، انبار و آشپزخانه و محل پخت و پز است، سایر بناها آب انبارها، آبگیر و بند، انبارهای منفرد، برج های دیده بانی و دیوار بزرگ دفاعی است که به طور پراکنده در محدوده قلعه طراحی و ساخته شده اند.

سعیدی انارکی گفت: این قلعه دارای ساختاری لایه لایه است که یادآور طراحی شهری شهرهای پیش از اسلام و دوران اسلامی است که شامل ارگ مرکزی شارستان و ربض می شود. همچنین چندین لایه دفاعی بسیار فشرده از ارگ مرکزی محافظت می کند که از بیرونی ترین لایه به درون به ترتیب شامل دیوار بزرگ دفاعی، برج های دیده بانی و دو لایه برج و بارو می شود.

وی با اشاره به اینکه کاوش ها در فضای وابسته به ارگ مرکزی و خواناسازی دیواره شمالی مشرف بر شهر اصفهان و برلبه پرتگاه انجام گرفته گفت: علاوه بر طراحی فضایی هوشمندانه آن و تفکیک فضاها بر اساس کاربری دارای تزیینات وابسته به معماری شامل گچبری با تزیین های گیاهی و هندسی، نقاشی های دیواری با طرح های هندسی وگیاهی است.

این باستان شناس اظهار داشت: در منابع تاریخی مانند «راحه الصدور راوندی» و «تاریخ جهانگشای جوینی» از منابع دوره سلجوقی از این قلعه و تاریخ و حوادث پر فراز و نشیب آن سخن رفته است. 

سعیدی انارکی گفت: راوندی تاریخ ساخت این قلعه را به ملکشاه سلجوقی نسبت می دهد هر چند نظر به شواهد باستان شناسی به احتمال زیاد تاریخ ساخت آن به دوره ساسانی باز می گردد.

وی تصریح کرد: پس از محاصره و سقوط قلعه توسط محمد شاه سلجوقی منابع تاریخی در مورد آن سکوت کرده اند و در یافته های باستان شناسی نشانی از تداوم حیات در آن دیده نمی شود.

سعیدی انارکی گفت: در فصل دوم کاوش، مطالعه بر روی دو بخش موسوم به جایگاه اشراف واقع در جنوب ارگ مرکزی و دیواره شمالی قلعه موسوم به نظاره گاه انجام گرفت که این بخش به طور کامل از زیر خاک بیرون آورده شد.

وی افزود: طراحی فضایی و معماری آن شامل اتاق های جانبی منتهی الیه شرقی، دیوار اتاق های ارگ مرکزی، برج های دیده بانی و ورودی غربی ارگ مرکزی مشخص شد.

سعیدی انارکی گفت: یافته های باستان شناسی این فصل از کاوش ها بسیار محدود و شامل قطعات سفال لعابدار سبز، فیروزه ای، بادمجانی و لعاب پاشیده و سفال بدون لعاب عموماً قطعات ظروف بزرگ مانند خمره و لاوک و نیز ظروف کاربردی است. 

مجوز کاوش در قلعه شاهدژ توسط رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری صادر شده است.