هدف نهایی بانکداری در ایران نظام عالی بازار مالی و پولی است

وی با بیان اینکه امروزه علاوه بر کشورهای اسلامی، در کشورهای غیر اسلامی هم از اصول بانکداری غیرربوی استقبال می شود گفت: البته رویکرد کشورهای غیراسلامی ایدئولوژیک نیست بلکه نگاه ابزاری دارند اما این تلاشها کارآمدی بانکداری اسلامی را نشان می دهد.

نتاج با بیان اینکه یکی از مشکلات و چالش های اصلی در ایران برای ساماندهی نرخ سود تسهیلات بانکی، بالابودن نرخ تورم است گفت: در حال حاضر هم که نرخ تورم به میزان قابل توجهی کاهش یافته و تک رقمی شده است، شبکه بانکی تحت تاثیر نرخ بالای سود بانکی به دوره های گذشته قرار دارد که به سپرده ها پرداخت می کند.

مدیرعامل بانک مهر اقتصاد با بیان اینکه عملیات بانکی بدون به افزایش سودآوری و رضایت مشتریان کمک می کند ، گفت: هنوز در اجرای واقعی بانکداری بدون ربا نقص هایی وجود دارد که باید برطرف شود.

نتاج گفت : باید با اجرای کامل و موثر قانون بانکداری بدون ربا بستر را برای تدوین و اجرای کامل بانکداری اسلامی آماده کنیم.

هنوز بانکداری اسلامی نداریم بلکه فقط ربا را از نظام متعارف بانکی حذف کرده ایم.

نناج اظهار داشت : قانون عملیات بانکی بدون ربا مقدمه ای برای رسیدن به آرمان بانکداری اسلامی است و عالی ترین هدف ما استقرار نظام مالی و پولی اسلامی است که فراتر از بانکداری اسلامی قرار دارد. 

البته نظام پولی و مالی مبتنی بر دیدگاه های دینی و با اعتقاد اسلامی به سهولت قابل دسترسی نیست و به تلاش های اجرایی ، علمی و پژوهشی و نظارتی نیاز است که کاری پیچیده محسوب می شود چژون باید همه بازرهای اقتصادی کار ، کالا ، سرمایه و پول بر اساس آموزه های دین و اسلامی ؛ نظم سازی شود.

وی افزود : شهید سید محمدباقر صدر هم اعتقاد داشت برای تحقق نظام بانکداری اسلامی ابتدا باید نظام بانکی متعارف در محیط های اقتصادی را بررسی و آلودگی ربا را برطرف کنیم.

وی افزود : باید محصولات بانکداری اسلامی مبتنی بر قوانین و مقررات دینی متناسب با نیازهای نوین تعریف و ارائه شود که سومین زیر ساخت است و در مرحله چهارم باید بخ توسعه نیروی انسانی یا سرمایه انسانیِ آگاه به بانکداری بدون ربا توجه کنیم.

تقی نتاج گفت : گستره بانکداری اسلامی و بدون ربا بسیار فراتر از قرض الحسنه است، البته قرض الحسنه به عنوان یکی از کارکردهای پولی و بانکی اسلامی حتما باید وجود داشته باشد اما بانکداری اسلامی فقط همان قرض الحسنه نیست.

نتاح گفت: نقش موسسات پولی و بانکی، نقشی وکالتی است و موسسه های مالی و پولی باید تلاش کنند نقشِ واسطه گریِ وجوه را به بهترین نحو اجرا کنند تا هم سپرده‌گذاران از آن بهره‌مند شوند و هم تسهیلات گیرندگان با حداقلِ هزینه، تامین مالی کنند.

وی تاکید کرد : بانک مرکزی باید مراقبت کند نرخ بازده تسهیلات، کمتر از بهایِ تمام شده پول نباشد زیرا این هزینه‌ای است که بخش قابل توجهی از آن را سپرده گذاران پرداخت می کنند و نباید در حق سهامداران و سپرده‌گذاران اجحاف ‌شود.

نرخ سود در انعقادِ عقود اسلامی تعیین کننده ربوی بودن معامله نیست، بلکه درصدی را که موسسات پولی و بانکی برای تسهیلات تعیین می کنند، باید تابعی از نرخ تورم و میزان بازدهی موضوعی باشد که می خواهند برای آن تسهیلات پرداخت کنند.

وی اظهار داشت : موسسه های پولی و بانکی باید یک نرخ حداقلی را تعیین کنند و فقط به فعالیت‌های واجد شرایط داده شود و در بخش قرض الحسنه هم طبیعتاً اگر مبلغی بیش از کارمزد، از قرض گیرنده دریافت شود ربا است.

نتاج افزود : تدوین قوانین و مقررات، نخستین زیر ساخت نظام بانکداری اسلامی است، دومین زیرساخت ، ساختارهای سازمانی مورد نیاز مانند شوراها و کمیته های فقهی هستند و موسسه پولی و بانکی باید برای پیاده کردن بانکداری بدون ربا یا بانکداری اسلامی از یک ساختار سازمانی مانند اداره بانکداری اسلامی و عناوینی متناسب با آن برخوردار باشد.

تعریفِ محصولات بانکداری اسلامی مبتنی بر قوانین و مقرراتی که هر موسسه پولی و بانکی خاصِ خود دارد، سومین زیر ساختی است که باید تامین شود ، اما زیر ساختِ چهارم، نیروی انسانی یا سرمایه انسانیِ آگاه به بانکداری بدون ربا است.

نناج با تاکید بر اینکه بانکداری اسلامی نقطه پایان نیست ، گفت : بانکداری اسلامی هدفی است که باید به آن برسیم ، به نظر می‌رسد که بانکداری اسلامی بیشتر یک مدینه فاضله است و باید در جهت تحقق آن تلاش ‌کنیم.

وی اظهار داشت : البته همه مشکلات اقتصادی هم متوجه نظام بانکی نیست بلکه بخشی از واحدهای تولیدی حتی با تسهیلات یارانه ای و بلاعوض هم نمی توانند ادامه حیات دهند چون ایجاد، توسعه و نگهداری آنها بدون توجه به اصول علمی و اقتصادی و بدون تبیین توجیه اقتصادی انجام گرفته است.

نتاج گفت: نظام بانکداری اسلامی از 70 سال پیش مطرح شده است و متناسب با گسترش خدمات بانکداری دیرین و نوین ، در اقتصاد اسلامی هم تحولات جدی دیده می شود و نظام بانکی باید در عرصه های مختلف بتواند متناسب با اصول اقتصاد اسلامی نقش آفرینی کند و اگر همه سیستم های اقتصادی در کشور با رویکرد تقویت تولید و صادرات توسعه یابد، شبکه بانکی هم مجبور خواهد شد در این مسیر حرکت کند بنابراین اگر خواهان نظام بانکداری کارآمد و پردستاورد در عرصه بازارهای اسلامی هستیم نیاز داریم در دیگر بخشهای اقتصادی هم به این مهم توجه کنیم.

وی افزود : اصلی ترین و کارآمد ترین روش برای شبکه بانکی کشور در جهت کمک به اقتصاد ملی ، هدایت منابع نقدینگی به سمت تولیدات صادرات محور است که رونق اقتصادی را هم در پی خواهد داشت اما باید همه شرایط در حوزه های خارج از شبکه های بانکی هم فراهم شود و هدف نهایی ما ایجاد نظام عالی مالی و پولی است تا بتوانیم در سطح منطقه نیز حرف اول را بزنیم و بعنوان برترین الگو در سطح جهانی مطرح شویم.