استعمارگری انگلیس در ایران از ترفندهای گذشته تاسودای نفوذامروز

چکیده پژوهش خبری:

- 12 شهریور، مصادف با سالروز شهادت رئیس علی دلواری روز ملی مبارزه با استعمار انگلیس نامگذاری شده است.

- سابقه حضور انگلیس در ایران به دوره صفویان باز می ­گردد. اما از اوایل تأسیس سلسله قاجار انگلیسی‌ها انگیزه مضاعفی برای فعالیت در ایران پیدا کردند.

- انگلیس بر اساس منافع خود در هند، از هر حربه ­ای سود می ­جست. از این ­رو ایران به عنوان دروازه هندوستان همواره مد نظر انگلیسی ها قرار داشت. در واقع تسلط بر ایران موجب استمرار تسلط بر هند و دور نگه داشتن روسیه از اراضی مستعمره بریتانیا بود.

- تلاش برای تجزیه افغانستان از ایران، تغییرات مکرر در خطوط مرزی ایران در شرق، حمایت از قوانین محلی، تسلط بی قید و شرط بر خلیج فارس، کسب امتیازات انحصاری نظیر نفت، کشتیرانی، تاسیس بانک شاهنشاهی، تلگراف، کاپیتولاسیون و غیره، از جمله اقدامات استعمارگرایانه انگلیس در ایران بود.

- دخالت و نقش موثر انگلیس در وقایعی همچون انحراف در انقلاب مشروطه، اشغال ایران در جنگ جهانی اول و دوم، کودتای سوم اسفند و 28 مرداد، شکل ­گیری فرقه ضاله بهائیت، جنگ تحمیلی عراق علیه ایران و حمایت از صدام، مسائل داخلی ایران از جمله انتخابات، موضوع هسته­ ای ایران، صدور قطعنامه­ های ظالمانه علیه ایران و اعمال تحریم­ ها و ...

- انگلیسی­ ها در مقایسه با دیگر استعمارگران همچون آمریکایی ­ها و شاید برخی دیگر از استعمارگران سابق، شیوه، سبک و ترفند خاص و تا حدودی متفاوت در استعمارگری داشته و دارند. آمریکایی ­ها بیشتر از قدرت­ های سخت افزاری استفاده و با فرستادن ناوگان و بمباران هوایی شروع می­ کنند. اما انگلیسی­ ها بسیار مرموزانه و به اصطلاح عامیانه آب زیر کاه هستند. انگلیسی­ ­ها در واقع نرم­ افزاری کار می ­کنند.

- امروزه استعمار پیر انگلیس برای نظام جمهوری اسلامی نیز با بهره ­گیری از این شیوه تلاش می­ کند اختلاف و دودستگی میان مردم ایجاد کند و در کنار مشکلات اقتصادی، با دامن زدن به تنش سیاسی و بحران اجتماعی، زمینه را برای هر کاری فراهم کند.

......................................................

پژوهش خبری صدا و سیما: 12 شهریور، مصادف با سالروز شهادت رئیس علی دلواری روز ملی مبارزه با استعمار انگلیس نامگذاری شده است. در روز 12 شهریور سال 1294 رئیس­علی دلواری فرمانده نیروهای مقاومت تنگستان بوشهر در برابر نیروهای متجاوز انگلیسی به شهادت رسید. به پاس دلاوری ­ها و رشادت ­های مردم این خطه از ایران در حفظ کیان و آب و خاک، مرز و بوم‌شان و به منظور یادآوری سالیان سال مبارزه ملت ایران در مقابل استعمارگران و دشمنان متجاوزگرش به ویژه استعمارگر پیر، در تقویم جمهوری اسلامی این روز به عنوان روز ملی مبارزه با استعمار انگلیس نامگذاری شده است. به همین بهانه، در این نوشتار تلاش می ­شود ضمن مروری بر سابقه استعمارگری انگلیس در ایران، به اقدامات خصمانه این کشور از گذشته تا ترفندهای امروزی آن علیه نظام جمهوری اسلامی اشاره می­ شود.

مروری بر سابقه دخالت و استعمارگری انگلیس در ایران

سابقه حضور انگلیس در ایران به دوره صفویان باز م ی­گردد. در این دوره هرچند انگلیس به دلیل نداشتن نیروی دریایی کارآمد توان مقابله با پرتغالی‌ها را نداشت، اما این باعث نشد که انگلیسی ­ها دست از ایران بکشند. چرا که ظرفیت ­های بسیار زیاد ایران و موقعیت استراتژیک این کشور در منطقه آنها را به فکر انداخت از راه­ های دیگر به ایران نفوذ کنند. در اوایل تأسیس سلسله قاجار انگلیسی‌ها انگیزه مضاعفی برای فعالیت در ایران پیدا کردند. در این دوره مطالعات گسترده جامعه ایران در دستور کار انگلیس قرار گرفت که جان ملکم در شروع آن نقش تعیین‌کننده‌ای داشت و بعدها مأموران دیگر انگلیسی آن را تکمیل کردند. از دوره اول شروع جنگ­ های روس و ایران تا پایان دوره پهلوی، انگلیسی‌ها نقش بالقوه و بالفعلی در ایران بازی کردند.سیاست خارجی انگلیس در ایران در عصر قاجار تحت تاثیر چند مولفه اساسی بود. انگلیس بر اساس منافع خود در هند، از هر حربه ­ای سود می­ جست. از این ­رو ایران به عنوان دروازه هندوستان همواره مد نظر انگلیسی ها قرار داشت. در واقع تسلط بر ایران موجب استمرار تسلط بر هند و دور نگه داشتن روسیه از اراضی مستعمره بریتانیا بود. به همین دلیل انگلیس نیز خواهان ایرانی ضعیف و نیمه مستقل بود. تلاش برای تجزیه افغانستان از ایران، تغییرات مکرر در خطوط مرزی ایران در شرق، حمایت از قوانین محلی، تسلط بی قید و شرط بر خلیج فارس، کسب امتیازات انحصاری نظیر کشتیرانی، تاسیس بانک شاهنشاهی، تلگراف، کاپیتولاسیون و غیره، از جمله اقدامات استعمارگرایانه انگلیس در ایران بود.

متن کامل این مطلب در اینجا قابل دریافت است.

پژوهش خبری صدا و سیما// پژوهشگر: حسین رمضانی پور

* منابع در آرشیو در دسترس است.