اثرات جهان بینی نئولیبرال غرب بر اقتصاد ایران

حضرت امام (ره) براساس همین دیدگاه است که اقامه عدالت اجتماعی را مأموریت اصلی انبیای الهی و از بزرگترین واجبات دانسته اند. بر این اساس، عدالت اقتصادی اسلامی اساس تنظیم الگوی توزیع ثروت، توزیع کالا و توزیع عادلانه منابع است که بر پایه محور توسعه کرامت انسانی صورت می گیرد.حضرت امام ضرورت سیاستگذاری و تنظیم برنامه­های اقتصادی به سوی منافع عامه مردم، به ویژه دفاع از محرومین را جزء وظایف و مسئولیت های کشور دانسته و خلاف چنین سیاستی را با سیره و روش انبیا و امیرالمؤمنین و ائمه معصومین (علیه السلام) نازسازگار قلمداد می کنند و می فرمایند: از آنجا که محرومیت زدایی عقیده و راه و رسم زندگی ماست و روح اقتصادی اسلامی حمایت از محرومین است، بایست مناطق محروم بیشتر مورد توجه باشد به این جهت در دیدگاه حضرت امام خمینی (ره) رفع فقر و ایجاد رفاه، آرمان محوری دولت و ملت اسلامی است که می فرمایند: همه آرمان و آرزوی ملت و دولت و مسئولین کشور ماست که روزی فقر و تهیدستی در جامعه ما رخت بربندد و مردم عزیز و صبور و غیرتمند کشور ما از رفاه در زندگی مادی و معنوی برخوردار باشند. برای اینکه پی به جهان بینی اقتصادی ازمنظر اندیشه حضرت امام (ره) و قانون اساسی وماهیت جهان بینی نئولیبرال دراقتصاد جهانی و اقتصاد ایران بپردازیم ازجناب دکتر ابراهیم رزاقی مدرس دانشگاه و اقتصاددان این حوزه دعوت کردیم در نشست هم اندیشی به سئوالات ما پاسخ دهند و محورهای ذیل ماحصل گفتگوی کارشناسی این نشست می باشد.

اقتصاد از منظر قانون اساسی: (اقتصاد وسیله است نه هدف):

در اسلام اقتصاد وسیله است و از وسیله انتظاری جز کارائی بهتردر راه وصول به هدف نمی‌توان داشت.با این دیدگاه برنامه اقتصادی اسلامی فراهم کردن زمینه مناسب برای بروز خلاقیت‌های متفاوت انسانی است و بدین جهت تأمین امکانات مساوی و متناسب و ایجاد کار برای همه افراد و رفع نیازهای ضروری جهت استمرار حرکت تکاملی او بر عهده حکومت اسلامی است.برای تنظیم درآمدها و ایجاد توزیع عادلانة ثروت در جامعه، دولت از یک طرف طبق اصول: 43، 44، 48، 49، 51 موظف شده است که ضمن اخذ مالیات های قانونی، زمینة استفادة عادلانه از ثروت و منابع طبیعی را فراهم کند؛ و از کسب درآمدهای نامشروع و حرام (ثروتهای بادآورده و غیر مشروع)، اسراف، تبذیر و اضرار به غیر جلوگیری نماید. و از جانب دیگر، با تعیین حدود مالکیت بخش های خصوصی، تعاونی و دولتی، به گونه ای عمل کند که:

الف: به تداول ثروت در دست عده ای خاص نینجامد؛

ب: فعالیت ها از محدودة قوانین اسلام خارج نشود؛

ج: استقلال اقتصادی جامعه و افراد حفظ شود.

ثالثاً: کمک به فقرا، محرومان، ازکارافتادگان و دیگر نیازمندان واقعی از طریق تأمین اجتماعی، و محرومیت زدایی و ریشه کن کردن فقر، جزء وظایفی دانسته شده است که دولت به طور مستقیم و غیر مستقیم با مشارکت همگانی مردم در آن نقش اصلی ایفا می کند.

اندیشه اقتصاداسلامی در معنای کلی

-برقراری عدالت اقتصادی و اجتماعی

-شکل گیری زندگی اجتماعی سالم درجامعه

-اولویت داشتن منافع جمعی بر فردی

-همه جانبه بودن ابعاد انسان درجامعه

-اقتصاد وسیله است نه هدف

-برتری فضیلت انسانی بر هر چیزی

-برابری و ازادی

-آزادی اقتصادی انسان محور نه سرمایه محور

-اقتصاد تعاونی (مردمی کردن اقتصاد)

-اصل سود محدود برای سرمایه نه سود حداکثری

-شکل گیری الگوی دموکراسی اقتصادی در جامعه

-حذف سود غیراخلاقی از فعالیت­های اقتصادی از جامعه

-حمایت از تولیدات ملی

- پرهیز ازمصرف گرایی لجام گسیخته

-رقابت عاقلانه با بهره وری منصفانه در جامعه

-صادرات بیشتر با واردات مقبول و ضروری در اقتصاد کشورها

-برچیده شدن خوی کاخ نشینی و حمایت از کوخ نشینان جامعه

محورهای اصلی اندیشه سرمایه داری نئولیبرال

-کسب حداکثری لذت و سود

-ترجیح منافع فردی برمنافع جمعی

- دین زدایی

-تک بعدی شدن انسان

-هدف بودن اقتصاد

- ترویج و تبلیغ کاخ نشینی

-خصوصی شدن بنگاه های دولتی

-اقتصادجهانی خاص دردست 15کشور ثروتمند

-خام فروشی 180کشورجهان دراقتصاد تک محصولی

-بیکاری 800میلیونی و فقر فزاینده در اقتصاد جهانی

-تسخیر مرزها

-پیداشدن طبقه ا%درصدی با ثروت های نجومی

-برداشتن عوامل متداخل با شیوه تطمیع و تهدیدو حذف افرادازسوی طبقه ثروتمندجامعه

-قربانی شدن عدالت اجتماعی و اقتصادی درجامعه جهانی

-تمرکزثروت و انباشت ثروت

-زنده نگه داشتن خوی کاخ نشینی در اقتصاد جهانی

-حاکمیت پول برتمدن

آفت پیاده شدن اندیشه نئولیبرالی درایران:

-عدم اجرای درست اصول قانون اساسی ازطرف مسئولین

- مرعوب شدن مسئولین و کارگزاران دراندیشه نئولیبرالی

-بوجود امدن طبقه نوظهور زیادبر و ضدتولید

-همه گیرشدن تفکرشرقی و غربی در تفکر اقتصادی مسئولین

-به صرفه بودن وارادات لجام گسیخته بر صادرات غیرنفتی با وجود دلارارزان و رانتی درکشور

- عدم حمایت قاطع و اصولی از تولیدات ملی و نیازهای اساسی کشور در سیاست گزاری

-به صرفه بودن ریسک بالای قاچاق در کشور با سوددهی فزاینده

-حمایت از اقتصاد تک محصولی و خام فروشی

-وابستگی اقتصادکشور به اقتصادجهانی و نبود خودکفایی ملی

-ازبین رفتن اقتصاد کشاورزی روستایی در روستاها

-مهاجرت شهرنشینی و خالی شدن 35هزار روستا ازسکنه و13هزارروستا با 20خانوارجمعیت

- بیکاری فزاینده همرا ه با معضلات اجتماعی و فرهنگی و سیاسی و امنیتی درجامعه پیش رو

-رایج شدن فرهنگ تطمیع ، تهدید و حذف درجامعه به جهت پیشبرد منافع نامشروع

-شیوع صنعت مونتاژ برحاکمیت صنعت کشور

-قربانی شدن عدالت اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی در میان آحادجامعه

- روند خصوصی سازی افسارگسیخته با نگاه تقسیم منافع بین خود بدون توجه به بهره وری و پیشرفت در جامعه

-از بین رفتن نشاط واقعی درجامعه به جهت نابرابری مشهود در دهک های درآمدی و حقوق مردم

- فراگیر شدن مدیران تحصیل کرده در دانشگاه های کشور با نگرش لیبرالی

-گسترش فرهنگ رانتی و مفسده آور با پوشش پیشرفت و همبستگی با اقتصاد جهانی

-مرعوب شدن رسانه های جمعی در مقابل پول های باداورده

-وضعیت ناخوشایند تولید ملی برای نسل امروز و فردا درکشور

-بی تفاوتی انسان ها به جهت یاری و کمک به یکدیگر همانند جامعه مرعوب غرب

- کدگذاری انسان ها به مثابه بردگان اما بردگان جدید

-فروپاشی طبقه متوسط و 70%درصدی حقوق بگیران دولتی و خصوصی

-ازبین رفتن استقلال نسبی در عرصه صنعت کشور

-ازبین رفتن روحیه خودباوری و ما می توانیم دربین نخبگان و تحصیل کردگان دانشگاهی در کشور

- رواج یافتن فرهنگ سوداگری و سفته بازی و رشوه و احتکار و اسراف در قلب جامعه

-پذیرفته شدن جهان بینی اندیشه نئولیبرال به عنوان مکتب امید بخش و رفاه افرین درکشور

- افزایش فقر و تعطیلی کارخانجات وبیکاری 12میلیون نفراز جوانان کشور به جهت تقلید کورکورانه از مبانی اندیشه غرب

- قبح زدایی اختلاس و ثروت نامشروع در جامعه با توجه به سبقت کارگزاران در جمع اوری پول های بادآورده

نتیجه گیری :

باتوجه به اینکه اندیشه نئولیبرال ازدوره رنسانس دراروپا شکل گرفته و اوج این اندیشه به آمریکا ختم شده وبه نوعی تفکردین زدایی، تفکر حداکثرسود ، لذت و ثروت در آن مستتر است، و این تفکر به نوعی نگاه به اقتصاد جهانی را بازنشرمی دهد و خصوصی سازی بنگاه های دولتی ، عدم دخالت در بازار ، تقدم آزادی فردی بر جمعی را، تبلیغ می کند اما می بینیم همین اندیشه آزادگرایانه از سوی دولت های حامی آن رعایت نمی شود و این کشورها برای حمایت از تولید ملی ، جلوگیری از ورشکستگی اقتصادی وحمایت از بخش خصوصیاشان با دادن یارانه تولید ، وام های ارزان ،تعرفه های سنگین درگمرکات کشور، عملاً حمایتهای دولتی خود را فارغ از شعارهایشان به موقع و به جا انجام می دهند.

به طور مثال، کشورچین هیج یک از بنگاه ها و شرکت های دولتی را به بخش خصوصی نسپرده است ولی به جهت حمایت از تولید ملی و افزایش درامد سرانه داخلی همه جانبه از بخش خصوصی حمایت می کند. لازم بذکراست، متاسفانه نگاه مطلق گرایانه اندیشه نئولیبرال در اقتصاد ما باعث شده حمایت ازتولیدملی ، جلوگیری از ورشکستگی کارخانجات داخلی و خصوصی سازی واقعی را عملا در راهبرد های سیاست گزاری های مسئولین دولت های اخیر، نمی بینیم و نتیجه این غفلت ها، روند افزایشی قاچاق کالا، واردات لجام گسیخته سوداور، جایگزینی فرهنگ سوداگری جای فرهنگ کارسالم و مولد شده است. با رواج این تفکر که کار مال تراکتور است و نتیجه این تفکر منجر به پیدایش لشگر فزاینده 12میلیون بیکار، خالی شدن 35هزار روستای خالی از سکنه و بیش از12هزار روستا با 20خانوار جمعیت، سیل مهاجرت شهرنشینی، از بین رفتن اقتصاد کشاورزی در روستاها ، مصرف گرایی کاذب و شدید در بین مردم و ضعیف بودن زیرساختهای کشور شده است.

عملا چاره ­ای جزاین نیست یک بار دیگر در رفتار اقتصادی­مان، به اندیشه ­های حضرت امام (ره) و قانون اساسی رجوع کرده و با سپردن هوشمندانه مسئولیت به مدیران جهادی، دغدغه­مند و عدالت خواه درجهت حمایت از تولید ملی، هم درجهت صادرات غیرنفتی قدم برداریم.

پژوهش خبری صدا و سیما// بابک جوادی