آن سوی طرح مجدد ایجاد منطقه امن در شمال سوریه

پس از آنکه پروژه براندازی در سوریه به شکست انجامید بحث ایجاد منطقه امن در شمال این کشور نیز به حاشیه رانده و برای مدتی به فراموشی سپرده شد اما از زمانی که دونالد ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری امریکا انتخاب شده دوباره این بحث از حاشیه به متن آورده شده است و هر از گاهی از سوی مسئولان دولت تازه کار امریکا زمزمه می شود.

توجیهی که برای تشکیل منطقه امن آورده می شود اسکان آوارگان سوری و جلوگیری ازورود آنها به سمت کشورهای غربی به خصوص اروپاست اما حتی اگر واقعا هدف  اسکان آوارگان باشد هیچ نیازی برای ایجاد منطقه امن به مفهومی که پیشنهاد دهندگان ان در نظر دارند، نیست.  شواهد موجود حاکی از این است که منظور بانیان تشکیل منطقه امن ایجاد محدودیت های حاکمیتی به خصوص در زمینه پروازهای هوایی به این منطقه بوده است تا در سایه آن بتوانند اهداف خود را به پیش ببرند. هدف اعلامی از ایجاد منطقه امن یا همان منطقه پرواز ممنوع اسکان آوارگان سوری و جلوگیری از ادامه ورود آنها به کشورهای غربی از جمله اروپایی است تا بدین ترتیب جلوی بازگشت تکفیری های دو تابعیتی به این کشورها نیز گرفته شود اما در ورای این هدف اعلامی یکسری اهداف غیر اعلامی نیز وجود دارد که از جمله آنها می توان به چشمداشت های ارضی ترکیه به شمال سوریه و همچنین تلاش دولت های غربی و رژیم صهیونیستی برای تقویت نیروهای گریزاز مرکزکردی در این منطقه اشاره کرد. بر این اساس آنچه که طرح تشکیل منطقه امن را حساس می کند اهداف غیراعلامی است که در پس آن دنبال می شود و الا اگر واقعا هدف اصلی امن کردن سوریه برای بازگشت آوارگان باشد در این صورت قاعدتا باید از تلاش های دولت مرکزی حمایت شود که هدفی جز این در سر ندارد و تمام تلاشش این است که با مبارزه با تروریسم تکفیری و از بین بردن خطر و تهدید تکفیری ها زمینه را برای بازگشت آوارگان و بازسازی مناطق آسیب دیده فراهم کند. همچنین در صورتی که به فرض منطقه امن در سوریه ایجاد شود ومحدودیت هایی برای احیای حاکمیت ملی دولت سوریه بر مناطق شمالی  اعمال شود، پناهگاهی برای گروههای تکفیری فراهم خواهد شد و به حضور آنها قوام و دوام خواهد داد. از این نظر در عمل تشکیل منطقه امن به نفع این گروهها تمام خواهد شد.

 از طرف دیگر سابقه تشکیل منطقه امن در غرب آسیا به شمال عراق برمی گردد و آن زمانی بود که کردهای این منطقه مرتب از سوی هواپیماهای رژیم وقت صدام مورد حمله و هجوم قرار می گرفتند و در نتیجه برای مقابله با این حملات تشکیل منطقه امن در آن مقطع اجتناب ناپذیر می بود اما در سوریه چنین سابقه ای وجود ندارد و تا پیش از اینکه پای تروریسم تکفیری به سوریه برسد مردم این کشور در کمال امنیت به زندگی عادی شان ادامه می دادند. بر این  اساس از هر نظر که به مسئله نگاه شود هیچ توجیهی برای تشکیل منطقه امن در شمال سوریه احساس نمی شود و ایجاد چنین منطقه ای به جای ثبات به بی ثباتی در این منطقه و دیگر مناطق سوریه می انجامد و به همین علت هم طرح ایجاد این منطقه با مخالفت مقامات سازمان ملل نیز مواجه شده است.

--------------------------

تحلیلگر: احمد کاظم زاده