آمدن ترامپ و چرخش ترکیه به سمت مخالفان ایران در منطقه

آقای روحانی که روز سه‌شنبه 10 اسفند 1395 به منظور شرکت در سیزدهمین اجلاس سران سازمان همکاری‌ اقتصادی (اکو) عازم اسلام آباد شد، در حاشیه این اجلاس با رجب طیب اردوغان همتای ترکیه‌ای خود دیدار و گفت‌وگو کرد.اگرچه از جزئیات مسایل مورد بحث در این دیدار، خبری رسانه‌ای نشده اما این گفت‌وگو، فرصتی شد تا مناسبات ایران و ترکیه  مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد.

روابط میان آنکارا- واشنگتن در اواخر دوره باراک اوباما پس از کودتای نافرجام ترکیه به سردی گرایید. ترکیه، «فتح‌الله گولن» رهبر مخالفان دولت این کشور را مقصر اصلی در اجرای کودتای ماه جولای دانست و تقاضای استرداد گولن را به آمریکا ارائه کرد اما آمریکا با درخواست ترکیه برای استرداد گولن مخالفت کرده و این امر باعث تیره شدن روابط آمریکا و ترکیه شد.

اما اکنون با آمدن دونالد ترامپ روابط دو کشور ظاهراً وارد ماه عسلی گرم شده و ترکیه بار دیگر جایگاه خود به‌عنوان یکی از مهم‌ترین اعضای ناتو درا ر خاورمیانه به رخ همسایگانش از جمله ایران می‌کشد.

ترکیه که دومین ارتش بزرگ در بین کشورهای ناتو را در اختیار دارد؛ بر این باور است که در دوره دونالد ترامپ با آمریکا بر سر مسائل منطقه‌ای به توافق دست پیدا خواهد کرد.

به هرحال روابط واشنگتن و آنکارا که پس از کودتای نظامی نافرجام ترکیه متشنج شده بود حداقل از نگاه امیدوارانه مقامات ترک روبه بهبودی است. در این باره چندی پیش رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه تاکید کرد که روابط ترکیه و امریکا در دوران ترامپ بهتر خواهد بود.

از چنین منظری از نگاه برخی ناظران سیاسی و تحلیل‌گران رسانه‌ای، روی کار آمدن ترامپ به اختلافات و تنش‌ها میان ایران و ترکیه دامن زده است. در این باره میان روابط ایران و ترکیه و چشم‌انداز آن با آمریکای ترامپ، رابطه‌ای مستقیم و معنادار برقرار و تاکید می‌شود آمدن دونالد ترامپ چرخش آنکارا به سمت رقبای منطقه‌ای تهران را به دنبال داشته است.

در تایید این مسئله، بینالی ییلدریم نخست‌وزیر ترکیه روز دوشنبه (2 اسفند/20 فوریه) اظهار داشت که با ورود دونالد ترامپ به کاخ سفید،"فصل تازه‌ای" از مناسبات ترکیه با ایالات متحده آمریکا آغاز شده است. یک روز پس از این اظهارنظر، مولود چاووش‌اوغلو، وزیر خارجه ترکیه در کنفرانس مونیخ، ایران را به "مداخله‌گری"و"ترویج فرقه‌گرایی"در منطقه متهم کرد.

اگرچه تنور اختلاف و تش میان ترکیه و ایران سال‌هاست که در حال سرد و گرم شدن است اما با موش دواندن سعودی‌ها و تحرکات رژیم صهیونیستی در منطقه، نبایستی انتظار داشت که مناسبات دو کشور حداقل در آینده‌ای نزدیک بهبود یابد.

البته این سخن بدان معنا نیست که مواضع ضدایرانی مقامات ترک نادیده گرفته و به دیگران نسبت داده شود. شکی نیست که هجمه اخیر ترکیه علیه کشورمان را بایستی در اشتباه محاسباتی آنکارا برای نزدیک شدن به دولت جدید آمریکا جستجو کرد. از این‌رو یکی از دلایل چرخش سیاست ترکیه و نزدیکی این کشور به عربستان ناشی از مواضع ضد ایرانی ترامپ است. در این باره تحلیل آنکارا این است که با آمدن ترامپ زمینه برای افزایش قدرت ترکیه و متحدان منطقه‌ای آمریکا در خاورمیانه بیش از پیش شده و در نتیجه ایران در منطقه در موضع ضعف و انفعال قرار خواهد گرفت!! مضاف بر اینکه مقامات ترک، روی کار آمدن ترامپ را به مثابه فرصت و بهانه‌ای برای عبور از مشکلات داخلی خود در نظر گرفته‌اند تا بگوید ترکیه همچنان قوی است.

..................................................................................................

بررسی و تحلیل / مصطفی عبدلی