ضرورت تدوین اطلاعات جامع و کامل از قالی شاهسون

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما به نقل از روابط عمومی مرکز ملی فرش ایران؛ در این نشست علمی– تخصصی آقایان تورج ژوله، حسین قربانی، مهدی جهانی از پژوهشگران فرش دستباف ایران ضمن ارایه یافته ها و نتایج پژوهش های اختصاصی خود درباره قالی شاهسون پیرامون گستره جغرافیایی و ویژگی های این قالی در مناطق کشور بحث و تبادل نظر کردند.
مهدی جهانی با اشاره به سیر تحول قالی شاهسون براساس تاریخ سیاسی گفت: در دوران صفویه هنر شاهسون ها بازتاب ساختار اجتماعی و فرهنگی اقوام بود، در این دوره بافندگانی ضعیف در طراحی اما مقید به کهن الگوهای اجداد پرورش یافتند.
این پژوهشگر فرش افزود: در اوایل دوران قاجار توجه به تزیین نقشمایه ها ، قالی های شاهسون را از قالی های ترکمن به طور آشکاری متمایز کرد.
وی تصریح کرد: در اواسط دوران قاجار شاهسون ها در این زمینه با همسایگان شمالی بیشتر مراوده داشته اند و شباهت نوع طرح قالیچه های شاهسونی با قالیچه های قفقازی این نظر را تقویت می کند.
وی ادامه داد: در اواخر دوره قاجار فرم نقشمایه های شاهسون از نظر طرح و رنگ دارای تنوع بسیاری بوده و از نظر ابعاد نیز قالی های بزرگ تر از چهار متر نیز در این دوره بافته شد.
جهانی افزود: در دوره پهلوی نیز طرح های لچک ترنج روستایی با آرایه های گیاهی رواج یافت.
وی با اشاره به جغرافیای موضوعی فرش شاهسون به تشریح ویژگی قالی های شاخه شرقی و غربی مغان و ویژگی عمومی قالی شاهسونان ارسباران پرداخت.
مهدی جهانی همچنین پنج ویژگی مشترک و بارز طرح و نقش قالیچه های شاهسون را این گونه بیان کرد :

- روبه رو نگری نقوش انسانی و کنار نگری نقوش حیوانی

- مقید بودن به خطوط مستقیم و مستحکم محیطی و مضرس در نقوش میانی متن قالیچه ها

- اغراق در اندازه نقشمایه اصلی و اختلاف بیش از حد مقیاس آن در مقایسه با جزییات
- تزئینات پرتکرار

- عدم صراحت و وحدت موضوع

- شاهسونان در اقتباس های خود از مناطق یک جانشین حاشیه ها را بدون کم و کاست می بافند.

در ادامه این نشست علمی – تخصصی حسین قربانی پژوهشگر فرش دستباف با اشاره به گستره وسیع فرش شاهسون در ایران به صورت جداگانه ویژگی های بافت و طرح و نقشه هرکدام از مناطق را بیان کرد.
وی افزود: شرایط و ویژگی های آب و هوایی و محیطی بر روی طرح و نقش و نوع بافت فرش ها اثرگذار بوده است.
تورج ژوله از پژوهشگران شناخته شده فرش دستباف که ریاست میزگرد را بر عهده داشت با اشاره به جایگاه فرش شاهسون در بین سایر دست بافته ها به بیان تاریخچه و ویژگی های قالی شاهسون پرداخت.
وی در پایان نشست با اشاره به فقر اطلاعات و منابع درباره قالی شاهسون بر این امر تاکید کرد که باید گام های اساسی برای جمع آوری و تدوین اطلاعلت جامع و کامل از قالی شاهسون از سوی پژوهشگران به ویژه متولی فرش دستباف مرکز ملی فرش ایران به زبان فارسی و انگلیسی صورت گیرد.