سالروز وفات ام المومنین خدیجه کبری سلام الله علیها

به گزارش سرویس فضای مجازی خبرگزاری صدا و سیما؛ خَدیجَه دختر خُوَیلِد مشهور به حضرت خدیجه کبری(س)، ام المؤمنین، نخستین همسر پیامبر اکرم (ص) و مادر حضرت زهرا (س) است.خدیجه (س) قبل از بعثت با حضرت محمد (ص) ازدواج کرد و اولین زن و به عقیده برخی نخستین کسی است که به وی ایمان آورد.او همه ثروت خود را در راه نشر اسلام به کار گرفت.
پیامبر از خدیجه دو پسر به نام‌های قاسم و عبدالله و چهار دختر به نام‌های زینب، رقیه، ام کلثوم و فاطمه (س) داشت. بنابراین همه فرزندان پیامبر اسلام(ص) به جز ابراهیم، از خدیجه (س) بودند.خدیجه (س) سه سال قبل از هجرت و در ۶۵ سالگی در مکه درگذشت. پیامبر او را در قبرستان معلاة به خاک سپرد.
اصل و نسب خدیجه کبری

خدیجه دختر خویلدبن أسد بن عبدالعزی بن قصی القرشیه الاسدیه و فاطمه بنت زائده بود. او حدود سه یا چهار دهه قبل از آغاز بعثت پیامبر اسلام در مکه به دنیا آمد و در همان شهر، در خانه پدرش که از بزرگان مورد احترام قوم و هم‌پیمان با بنی عبدالدار بن قُصَی بود، رشد یافت.
زندگی خدیجه قبل از اسلام
منابع تاریخی گزارش چندانی درباره شخصیت خدیجه (س) پیش از اسلام،ارائه نکرده‌اند. گفته‌اند: او ثروتمند بود و تجارت می‌کرد و سرمایه خود را به صورت مضاربه و استخدام افراد برای تجارت به کار می‌گرفت. این منابع به جایگاه بالای اجتماعی و حُسن شهرت او در شرف و نسب اشاره دارند؛ چنانکه ابن سیدالناس در این باره آورده است: «‌او زنی شریف و بادرایت بود که خداوند خیر و کرامت برای او در نظر گرفته بود. به لحاظ نسب در طبقه متوسط از انساب عرب جای داشت، اما دارای شرافتی عظیم و ثروتی زیاد بود»  بلاذری نیز از قول واقدی در اسنادش گفته است: «خدیجه بنت خویلد، زنی با اصل و نسب و تاجری ثروتمند بود.»
ازدواج خدیجه
در اینکه آیا حضرت خدیجه پیش از ازدواج با پیامبر، شوهر دیگری اختیار کرده یا نه، اختلاف نظر وجود دارد.اکثر منابع تاریخی اهل سنت، ازدواج‌های پیشین حضرت خدیجه (س) را پذیرفته اند. بااین حال برخی از نویسندگان شیعی بر این باورند که حضرت خدیجه (س) پیش از ازدواج با پیامبر ازدواج نکرده است.ابن شهرآشوب از قول سید مرتضی در «شافی» و شیخ طوسی در التلخیص، به عذراء (دوشیزه) بودن خدیجه هنگام ازدواج با پیامبر(ص) اشاره نموده است.همچنین برخی با نقد گزارش‌های موجود درباره همسران خدیجه مدعی شده‌اند نمی‌توان پذیرفت در شرائطی که تعصبات قبیله‌ای در فضای فکری وفرهنگی حجاز حاکم بوده است،حضرت خدیجه که خود از بزرگان نامور قریش بود،به ازدواج دو اعرابی از تمیم و مخزوم در آمده باشد.همچنین پژوهش‌های فوق درباره فرزندان منسوب به خدیجه مدعی آن است که دو فرزند منسوب به او در حقیقت فرزندان هاله خواهر خدیجه بوده‌اند.بنابراین تحقیقات، خدیجه پس از مرگ شوهرِ هاله، سرپرستی هاله و دو فرزندش را بر عهده گرفت، تا اینکه خواهرش نیز از دنیا رفت و خدیجه سرپرستی خواهرزاده‌هایش را بر عهده داشت و از آنجا که عرب، ربیبه (فرزندان همسر) را فرزند تلقی می‌نمود، آنها را فرزندان پیامبر برمی‌شمردند. ابن کثیر از ابن اسحاق نقل می‌کند: زمانی که خدیجه با درستکاری و درست‌گفتاری و امانت‌داری و کرامت اخلاقی محمد امین آشنا شد، او را امین بر مالش قرار داد و پس از برگشت پیامبر(ص) از سفر تجاری شام و بیان ویژگی‌های پیامبر (ص) از سوی میسره (غلام خدیجه)، خدیجه پیشنهاد ازدواج با پیامبر (ص) را مطرح ساخت. همین عوامل را ابن سیدالناس و ابن اثیر نیز در اسدالغابه بیان می‌کنند.همه منابع تاریخی، خدیجه (س) را اولین همسر پیامبر(ص) معرفی کرده‌اند اما درباره زمان دقیق ازدواج اختلاف‌هایی وجود دارد. منابع سن پیامبر(ص) را در هنگام ازدواج با خدیجه ۲۱ تا ۳۷ سال ذکر کرده‌اند.
درباره سن خدیجه نیز هنگام ازدواج با پیامبر اکرم دیدگاه‌های مختلفی از ۲۵ سال تا ۴۶ سال مطرح شده است. بسیاری سن او را ۴۰ سال دانسته‌اند. اما روایات دیگری نیز در این باره وجود داشته است. برخی منابع سن خدیجه هنگام ازدواج با پیامبر را ۲۵ سال و برخی دیگر، ۲۸ ، ۳۰ ، ۳۵ ، ۴۴ ، ۴۵ و ۴۶ سال دانسته‌اند.
نقش خدیجه (س) در اسلام
کمک‌های مالی حضرت خدیجه موجب غنای نسبی پیامبر شد. خداوند در مقام بیان نعمت‌های خود به پیامبراکرم (ص) می‌فرماید: «خداوند تو را فقیر یافت و بی‌نیاز نمود.» رسول خدا (ص) نیز همواره می‌فرمودند: «هیچ مالی به من سود نبخشید، آنگونه که ثروت خدیجه(س) به من سود بخشید.»بنابر رویات اسلامی، پیامبر (ص) از اموال خدیجه (س) در راه کمک به آزادی بدهکاران، یتیمان، و بینوایان استفاده می‌کرد.
در ماجرای محاصره شعب ابی طالب، اموال حضرت خدیجه (س) در حمایت از بنی‌هاشم مصرف شد، تا آنجا که در روایت آمده است: ابوطالب و خدیجه همه اموال خود را برای حفظ اسلام و محاصره‌شدگان انفاق نمودند. در جریان محاصره شعب ابی طالب، حکیم بن حزام برادرزاده خدیجه، شترها را می‌آورد و با آن شترها، گندم و خرما را حمل می‌کرد و با زحمت و خطر زیاد، آنها را به بنی‌هاشم می‌رساند.این بخشش به گونه‌ای بزرگ و خالصانه بود که خداوند آن را گرامی داشت و این کار بزرگ خدیجه را در ردیف نعمت‌ها و مواهب بزرگ خود به بنده برگزیده‌اش محمد برشمرد.
جایگاه خدیجه ام المومنین
در برخی منابع آمده است که حضرت خدیجه بهترین و صادق‌ترین وزیر، مشاور و مایه آرامش پیامبر(ص) بود.هنگامی که به پیامبر (ص) گفته شد خدیجه (س) بیش از همسری مسن برای شما نبود، پیامبر بسیار ناراحت شد و با ردّ این سخن گفت: «خداوند هیچ‌گاه برایم همسری بهتر از او جایگزین نکرد، او مرا تصدیق نمود هنگامی که هیچ‌کس مرا تصدیق نکرد، یاری‌ام کرد در زمانی که هیچ‌کس مرا یاری نکرد، از مالش در اختیارم قرار داد، زمانی که همه، مالشان را از من دریغ کردند.»]
ابن جوزی درباره او می‌نویسد: «خدیجه (س)، این بانوی آگاه و پاک‌سرشت و این انسان شیفته معنویت که حق‎گرایی، فضیلت‎طلبی، نو اندیشی، عشق به کمال و رشد و پیشرفت از ویژگی‌هایش بود، از همان روزگار جوانی نیز یکی از دختران نامدار و بافضیلت حجاز و عرب به شمار می‌رفت.» مهمتر از مکنت مادی وی، ثروت بی‌پایان معنوی او بود. او با ردّ درخواست بزرگان و اشراف قریش و انتخاب پیامبر (ص) به عنوان همسر خود، نعمت برخورداری از ثروت مادی را با تضمین سعادتمندی آخرت و بهره‌مندی از نعمت‌های ابدی بهشت، کامل نمود و خردمندی‌اش را به رخ همگان کشید. او برای دستیابی به این نعمت، اولین مسلمان و اولین تصدیق‌کننده پیامبر (ص) شد و به همراه او اولین نماز را برپا داشت.
وفات حضرت خدیجه سلام الله علیها
بیشتر منابع تاریخی، سال وفات خدیجه (س) را دهم بعثت، یعنی ۳ سال قبل از هجرت پیامبر(ص) از مکه به مدینه ذکر کرده‌اند. این منابع، سن خدیجه را هنگام وفات، ۶۵ سال دانسته‌اند. ابن عبدالبر، سن خدیجه را هنگام وفات، ۶۴ سال و شش ماه ذکر می‌کند. برخی دیگر از منابع، سال رحلت خدیجه (س) را همان سال درگذشت ابوطالب و اندکی بعد از آن دانسته‌اند. ابن سعد، رحلت خدیجه (س) را ۳۵ روز بعد از وفات ابوطالب می‌داند. وی و برخی دیگر از مورخان، زمان رحلت خدیجه را، ماه رمضان سال دهم بعثت ذکر کرده‌اند.
آرامگاه ام المومنین خدیجه کبری
بنا بر روایات اسلامی، پیامبر (ص) ابتدا با ردای خودش و سپس با ردای بهشتی، خدیجه (س) را کفن کرد و او را در قبرستان معلاة در دامنه کوه حجون که بر فراز شهر مکه است، به خاک سپرد. در قرن هشتم آرامگاه حضرت خدیجه (س) با گنبدی مرتفع ساخته شد.
این آرامگاه احتمالاً تا سال ۹۵۰ که سلطان سلیمان پادشاه عثمانی، آن را به شیوه مقابر مصری تجدید بنا کرد و گنبد بلندی بر آن ساخت، تخریب نشده بود. تا زمان احداث بنای جدید، مزار حضرت خدیجه فقط یک صندوق چوبی داشت. این آرامگاه، براساس کتیبه آن، در سال ۱۲۹۸ مرمت شد. فراهانی در قرن سیزدهم از ضریح چوبین آن، که با پارچه مخمل گلابتون دوزی شده پوشیده شده بود، و نیز از وجود متولی و خادم و زیارت‌نامه خوانِ این بقعه خبر داده است. همچنین بسیاری از زائران و حج‌گزاران که پیش از حکومت آل سعود و تخریب بسیاری از اماکن تاریخی و مذهبی (۱۳۰۵ش) به دست این حکومت، به مکه رفته‌اند، از مقبره او یاد کرده‌ و توصیفاتی از آن را ذکر کرده‌اند. امروزه مدفن خدیجه کبری بنای مختصری دارد و زیارتگاه حج‌گزاران و زائران مکه است.
منبع: ویکی شیعه