علوم انسانی در بوته نقد

به گزارش خبرگزاری صداوسیما به نقل از شبکه خبر، عطاء الله رفیعی آتانی در برنامه تیتر امشب با بیان اینکه در این دوره از برگزاری کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی مقالات برگزیده و در سطحی بالاتر در مجله تحقیقات بنیادی و تحقیقات کاربردی علوم انسانی منتشر شده است، عنوان کرد: ماهیت این نهاد و جریان علمی در حال تکامل و رشد است کنگره چهارم در حالی برگزار شده که مطالعات انجام شده نشان می دهد سهم اساتید حوزه ها، هیئت علمی دانشگاه ها و سهم مقالات نظریه پردازانه رو به افزایش بوده است.

وی با تاکید براینکه ارتباط ما با جامعه علمی نهادینه شده است، تصریح کرد: برای کنگره پنجم علاوه بر تداوم فرایند قبلی، انجام اموری همچون کمک به نقش آفرینی جوانترهای علمی در این عرصه ضروری است. از همین رو به دنبال تأسیس مرکز جوانان نخبه علمی در قلمرو علوم انسانی اسلامی خواهیم بود.

رفیعی آتانی با اشاره به اینکه در عرصه بین المللی با خلا عدم تبدیل و ترجمه علوم انسانی اسلامی در جهان علم و اسلام مواجه هستیم، خاطرنشان کرد: ضمن تداوم ارتباط علمی با خارج از ایران، ارتباط با پیشکسوتان در این حوزه علمی ادامه خواهد داشت.

دبیر علمی چهارمین کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی ادامه داد: باید باور کنیم علوم انسانی متعارف از محصولات پرقدرت دوران جدید حیات غرب است. بنابراین جامعه شناسی، اقتصاد و سایر علوم انسانی تحققی از فلسفه غربی در زندگی انسان غربی است که دستاورد زندگی غربی را نمایان ساخته و علوم انسانی متعارف به مثابه فلسفه دین و ایدئولوژی ایفای نقش می کند.

وی با تاکید براینکه راه حل اساسی تولید علوم انسانی مبتنی بر معارف قرآن کریم است، گفت: این درسها زمانی برای ما مفید است که نخواهیم همیشه شاگرد بمانیم. از همین رو نظریات علوم انسانی باید از فلسفه اسلامی فراوری شود.

رفیعی آتانی با تاکید بر اینکه ظرفیت بی بدیلی در فلسفه و علم اخلاق اسلامی وجود دارد، عنوان کرد: تولید علوم انسانی مبتنی بر قرآن راهی است که در این دوره حیات انسان و اسلام و با استفاده از فرصت جمهوری اسلامی ضرورتی انکارناپذیر است.

او درباره ویژگی کنگره این دوره نسبت به دوره های قبل گفت: ارائه کنندگان هر دوره نسبت به دوره قبل استادانه تر می شوند و سطح کسانی که مقاله ارائه می کنند عموما اساتید حوزه ها و دانشگاه ها هستند.

رفیعی ادامه داد: در دوره های اول سطح کنگره جوان گرا تر بود. این یعنی اساتید دانشگاه ها و حوزه ها به این حوزه موضوعی توجه بیشتری می کنند و به ساز و کار مدیریتی که ما برای کنگره و جایزه جهانی علوم انسانی اسلامی و مجلات و نشست ها تعریف کردیم، اعتماد بیشتری می کنند. روند کلی کار ما به لحاظ کیفی رو به صعود بوده و مشهود است که اکنون اساتید ایفای نقش بیشتری می کنند.

وی افزود: ما مقالات علمی را به سه درجه تقسیم می کنیم: علمی ترویجی، علمی پژوهشی و نظریه پردازی. کنگره، مقاله های علمی ترویجی را نمی پذیرد زیرا سطح کنگره علمی پژوهشی بود. در این دوره مقاله های نظریه پردازی که در گذشته تعداد محدودی داشت، اکنون افزایش یافته است به طوری که بسیاری از ارائه ها در کمیسیون ها مقاله های نظریه پردازی هستند. بنابراین در این دوره از لحاظ کیفی و حضور اساتید تفاوت نسبت به دوره های قبل داشتیم.

وی ادامه داد: با گذشت زمان ما کمتر نیاز به تبلیغ و ترویج عمومی پیدا می کنیم زیرا ارتباط مان با جامعه علمی برقرار شده و ارتباط نهادینه شده ای بین کنگره بین المللی علوم انسانی اسلامی و جامعه علمی به وجود می آید که بخش جدی آن متعلق به استمرار و استقرار است، زیرا ما در حدود ۱۰ سال است که در این حوزه مداومت کردیم و این اتفاق افتاده است.

همچنین آقای حکمت نیا دیگر میهمان برنامه در ادامه درباره تحول در علوم انسانی گفت: علوم برای پاسخ به مسائل و مشکلات بشر ایجاد شده است. برای حل مسائل نیاز به مبانی و اصول و قواعد داریم و این اصول و قواعد در چارچوب هایی اتفاق می افتد. انسان امروز دارای توانمندی هایی شده و تصرفاتی را توانسته انجام دهد.

او گفت: اتفاقاتی در زندگی بشر با توجه به مجموعه رشد علمی در سطح دنیا رخ داده که بشر را با پرسش هایی اساسی مواجهه کرده است. این پرسش ها بر اساس دستگاه حل می شود و دانش ها دستگاه حل مسئله هستند.

حکمت نیا افزود: آنچه که در این صد سال اخیر اتفاق افتاده است، جهان بشریت در دستگاه حل مسئله جایگاهی را برای منابع وحیانی و یا خدا به هر دلیل تاریخی محذوف کرده و امروز احساس می کنیم که اگر عنصری باید به آن اضافه شود، این دستگاه دچار اختلال می شود.