توسعه مدیریت آب مجازی تهدید‌های کمبود منابع آبی را کاهش می‌دهد

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما، در نشست تخصصی ردپای آب و آب مجازی در اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و مشاورزی ایران به سه موضوع آب مجازی و امنیت غذایی در ایران، روش های کاهش ردپای آب انسانی از طریق تولید، مصرف و روش های تجارت هوشمند و اطلاع رسانی از سیاست های ملی امنیت غذایی و آب از طریق ارزیابی آب مجازی پرداخته شد.
عباس کشاورز، معاون زراعت جهاد کشاورزی در این نشست به موضوع واردات آب مجازی از طریق واردات محصولات کشاورزی و غذایی به ایران اشاره کرد و گفت: در ایران مطالعات مختلفی در خصوص آب مجازی انجام شده اما هنوز موضوع میزان مصرف آب در مورد تولید انواع گوشت، شیر و غیره ارزیابی نشده است و باید دید جامع تر به میزان آبی که به صورت مجازی از کشور خارج شده است یا در کشور مصرف می شود، پیدا کنیم.
وی ادامه داد: مصرف آب در حوزه هایی مانند تولید کاغذ، چرم، مواد شیمیایی و غیره نیز بالاست اما همچنان مطالعات لازم در این مورد نیز صورت نگرفته است که باید روی این موارد نیز تمرکز کنیم.
وی اضافه کرد: آنچه اهمیت بالایی دارد، برنامه ریزی بر اساس ظرفیت های هر منطقه است.
کشاورز گفت: موضوع آب مجازی، از نظر تئوری بحث جدیدی نیست اما در عمل به تازگی مورد توجه قرار گرفته است.
ورود به آن به بررسی و تعامل های بیشتری نیاز دارد و باید آب را از نظر کیفیت و هم کمیت در نظر بگیریم. برای مثال در مورد محصولی مانند پسته که به آب زیادی نیاز دارد، با خرما که در همین شرایط است باید تصمیم گرفت که صادرات آن به نفع کشور است یا به ضرر؟ آبا ارزآوری آن با میزان آبی که از دست می رود تناسب دارد؟
معاون زراعت جهاد کشاورزی ادامه داد: این نگاه از یک بعد به مسئله می نگرد اما کافی نیست چراکه باید کیفیت آبی را که برای یک محصول استفاده می شود نیز درنظر گرفت.
پسته و خرما به آب با کیفیت نیاز ندارند و اگر این آب صرف این محصولات نشود شاید کارآیی دیگری هم نداشته باشد یعنی کمیت و کیفیت باید در کنار هم دیده شوند.
آرین هوکسترا، استاد آب، محیط زیست، اقتصاد و توسعه پایدار دانشگاه توئنت هلند هم از آب به عنوان پرریسک ترین مسئله در تجارت جهانی یاد کرد و گفت : بخش های تحقیقاتی و مطالعاتی زیادی در حال بررسی در مورد بحران آب و راه های مقابله با آن هستندو باید برای مدیریت بهینه و عادلانه آن برنامه ریزی جدیدی ارائه شود.
وی گفت: در ایران یک درصد آب مصرفی به صنعت و 5 درصد از آن به مصرف شهری و حدود 94 درصد به حوزه کشاورزی و تولید غذا اختصاص دارد. البته این نسبت با تفاوت ناچیزی در سایر کشورها نیز صادق است و در همه دنیا تولید غذا بیشترین سهم مصرف آب را دارد.
استاد آب، محیط زیست، اقتصاد و توسعه پایدار دانشگاه توئنت هلند تاکید کرد: ایران در طول سال بیش از آب در دسترس خود، مصرف می کند. باید با استفاده از تکنولوژی های جدید کاری کنیم که میزان مصرف آب کشاورزی ایران کاهش پیدا کند. این کار شدنی است و البته با خبر هستم که تعداد قابل توجهی از کشاورزان ایرانی در حال استفاده از این شیوه های جهانی هستند.
وی ادامه داد: راهکار دیگر آن است که در تولید محصولات به اقلیم و شرایط آب و هوایی منطقه نیز توجه شود و اینکه آیا صادرات محصول مورد نظر توجیه دارد یا نه؟
بر اساس اظهارات وی مصرف گوشت در کشور به معنای مصرف آب بیشتر است. د رمناطقی که مصرف سبزی بیشتر است، آب کمتری هم مصرف می شود. پس تغذیه سالم تر که برگرفته از سبزی است می تواند به کاهش مصرف آب بینجامد.
هوکسترا، در مورد نوع سوخت و انرژی که در کشورها استفاده می شود نیز گفت : تولید انرژی از سوخت های فسیلی، آب کمتری نسبت به سدسازی و سوزاندن چوب مصرف می کند اما از همه این موارد بهتر، استفاده از انرژی های تجدیدپذیر است که از نظر مصرف آب بسیار بهینه است.
فاطمه کاراندیش، عضو هیئت علمی دانشگاه زابل هم معتقد است شاید ایران در منطقه گرم و خشک واقع شده باشد اما ضعف مدیریتی فشارهای ناشی از کمبود آب را افزایش داده است.
وی به بی توجهی در سطح کشور به مکان یابی برای کشت محصولات مختلف اشاره کرد و گفت: حدود 87 درصد منابع آبی مناطق خشک کشور برای تولید غذای سایر مناطق که از نظر منابع آبی وضع بهتری دارند، مصرف می شود.
کاراندیش ادامه داد: در این سال ها به دلیل افزایش صادرات خشکبار که اغلب در مناطق خشک ایران کشت می شود و به آب زیادی هم نیاز دارد، در واقع در حال صادرات آب از مناطق بی آب کشور هستیم که این سیاست ها نیاز به اصلاح دارد.