باز نشاني هند در سند امنيت ملي آمريکا

به گزارش سرويس بين الملل خبرگزاري صدا و سيما ؛ «دونالد ترامپ» رئيس جمهوري آمريکا، راهبرد جديد امنيت ملي دولت خود را با تاکيد بر سياست هاي ملي‌ گرايانه و شعار «نخست آمريکا»، اعلام کرد. ترامپ در راهبرد جديد امنيت ملي آمريکا، چين و روسيه را رقباي اصلي ايالات متحده عنوان کرده؛ اما از افزايش همکاري با اين دو کشور سخن گفته است.

اين سند 68 صفحه‌اي به عبارتي برگردان روحيه جمهوريخواهان و ديدگاه شخص "رونالد ريگان" مبني بر استراتژي «صلح از طريق قدرت» است.
راهبرد امنيت ملي ترامپ بر اساس الزامات رئاليسم گرفته - به عبارتي زور و قدرت غالب (هژمون) برخلاف سازمان هاي بين الملل و چندجانبه؛ مي تواند ثبات و صلح را در جهان برقرار کند.
در اين سند ترامپ با اشاره بر تقويت " دوستان قابل اعتماد " ؛ مي خواهد رويکرد سياست خارجي آمريکا را از نئوليبراليسم و چندجانبه گرايي به سمت رئاليسم و تاکيد بر قدرت هژمون آن کشور تغيير دهد.
به نظر کارشناسان اين راهبرد پنج محور اصلي دارد:

1- حفظ برتري آمريکا

2- اقتصاد پويا

3- تقويت روابط با متحدان

4- ايجاد صلح از طريق قدرت نظامي

5- گسترش نفوذ

در اينجا ؛ تاکيد واشنگتن بر ائتلاف با هند به عنوان يکي از متحدان آسيايي است . در اين سند ضمن انتقاد تلويحي از اسلام آباد؛ بر لزوم تقويت همکاري با هند و لزوم سرکوب تروريست ها در پاکستان تاکيد شده است.
هند همواره از دوستان آسيايي مورد اعتماد و در رديف کشورهايي بوده که هنجارهاي آمريکايي را بهتر و سهل تر پذيرفته است. ترامپ در ديدار تابستان امسال نيز با مقامات هند نيز آن کشور را در زمره ائتلاف با آمريکا خواند که بايد به حفظ منافع اين کشور کمک کنند.
مقابله با چين نيز در رابطه با هند يک متغير تعيين کننده براي واشنگتن به شمار مي آيد و بايد ائتلاف هاي منطقه اي قوي تري براي مقابله با نفوذ چين شکل گيرد. چرا که سلطه و پايداري چين، در حکم تضعيف و زير سوال رفتن حاکميت کشورهاي منطقه از جمله هند است.
از سوي ديگر تقابل با نفوذ روسيه نيز مي تواند از کارکرد هاي استراتژيک هند باشد. سياست پايدار روسيه در منطقه در مسير تضعيف آمريکا و متحدانش است و از اين رو بايد راهکارها براي مقابله با آن مهيا شود.

وزنه هند
شيوه رهبري جدي نارندرا مودي نخست وزير هند به همراه پيروزي قاطع حزب متبوع وي در انتخابات سال دو هزار و چهارده باعث شده آن دولت در بخش مسائل داخلي و سياست خارجي تصميمات مهمي اتخاذ کند و قدرتمند باشد.
هر چند هند بر مبناي يک موضوع قديمي سياست مستقلي را پيگيري مي کند اما احتمال زيادي وجود دارد که نخست وزير هند براي همکاري نزديک تر با آمريکا در حوزه هاي امنيتي، مسائل اقتصادي و تروريسم تلاش کند.
حال بايد ديد اين رخداد چه مناسبتي با انتشار سند راهبردي آمريکا ( دسامبر 2017 ) دارد. ارتباطي که به احتمال قوي تحت تاثير نقش منطقه اي هند است.
دراينجا متغير هاي مستقل که ملاحظات سياست خارجي دهلي را شکل داده اند بازشناسي مي کنيم :

1- سياست خارجي مستقل و محافظه کار که مي کوشد " ژئوپلتيک جنوب آسيا" را نمايندگي کند.

2- يک تهديد سنتي ؛ دولت هند پاکستان را يک تهديد تروريستي و عامل بي ثباتي منطقه مي داند اما همچنان خواهان ثبات و صلحي پايدار با اسلام آباد است.

3- حوزه افغانستان، هند نگران بي ثباتي در آن کشور و آسيب هاي ناشي از آن بر منافع دهلي در افغانستان است. از اين روست که هندي ها تاکيد کرده اند ؛ اين ناامني ها ممکن است بعد از خروج نيروهاي غربي از افغانستان گسنرش يابد. کارشناسان مي گويند به همين علت دهلي بدنبال راهکارهايي براي کاهش هزينه هاي امنيتي تر شدن افغانستان است و در نتيجه مي کوشد تا از تقويت گروه هاي وابسته به پاکستان در افغانستان يا شبه نظاميان ضد دهلي ؛ جلوگيري کند.

4- ديپلماسي ويژه؛ رهبران هند به طور حساب شده تري خواستار توسعه و تقويت روابط با چين در سال جديد هستند . دهلي بر اساس برنامه جامع توسعه ملي نارندر امودي - نخست وزير- بايد نرخ رشد اقتصادي را در پايان 2018 به 8 در صد برساند.

از اينرو آن دولت بر اساس دو اصل مي کوشد با پکن روابط متعادل تر و اقتصادي تري داشته باشد :
الف - نياز به انرژي گاز که چين نزديکترين گزينه براي واردات آن است.

ب- کاهش عدم توازن تجاري با چين و جذب سرمايه گذاري آن براي بخش زيرساخت صنعتي و فن آوري هاي نرم افزاري.

با بررسي شرايط هند اين واقعيت آشکار مي شود که آن کشور مي تواند اثر بخشي مثبتي در اعمال و پيگيري سياست ها منطقه اي آمريکا داشته باشد.
کارشناسان مي گويند : بخش مربوط به هند در سند امنيت ملي آمريکا ؛ مستقيم تحت تاثير همين شرايط بوده است . چرا که " واقعيت هند " مزيت هاي بيشماري براي واشنگتن دارد .

شاخص هاي استراتژيک هند براي آمريکا

1 - امريکا به دنبال مهار چين از طريق هند است .

2-نياز امريکا به هند به عنوان متحد موثر . مولفه هايي همچون اقتصاد رو به رشد ، جمعيت و جغرافيا ظرفيت لازم را براي تبديل هند به يک قدرت منطقه اي ايجاد کرده است .

3- نياز هند به همکاري با امريکا بخصوص در بخش تجاري و هسته اي

4-تلاش هند از طريق امريکا براي گسترش مناسبات با رژيم اسرائيل که يکي از نتايج آن سفر مقامات دهلي به سرزمين هاي اشغالي در تير ماه امسال بود .
حزب ملي گراي بهاراتياجاناتا ؛ حزب حاکم هند از روابط خوب و سنتي با آن رژيم هم برخوردار است .

5 -همکاري هاي هسته اي هند و امريکا موسوم به قرار داد 123 که در دوره اوباما مورد تاکيد مجدد قرار گرفت (هرچند نقطه کور رابطه دوجانبه تلقي شود.(

6-شريک بزرگ تجاري؛ ارزش مبادلات تجاري هند و امريکا در 2016 حدود يکصد و بيست ميليارد دلار بود.

7-امريکا با تقويت هند در برابر روسيه و چين مي کوشد نظم منطقه اي را به لحاظ امنيتي برهم بزند.

8-حزب ملي گراي بهاراتياجاناتا ؛ حزب حاکم هند بسيار علاقه دارد روابط خود را با امريکا توسعه دهد.

9-هند از توسعه روابط با امريکا به دنبال افزايش فشار بر پاکستان به عنوان رقيب اتمي خود است .

10 -هند بازار بسيار پر ظرفيت براي صنايع مختلف امريکا است .

11 - درحال حاضر امريکا مي کوشد تا روابط رو به توسعه خود با هند را برامور نظامي متمرکز کند .زيرا دولت ملي گراي هند بودجه هنگفتي را براي توسعه و مدرنيزه کردن برنامه هاي نظامي خود اختصاص داده است.
درواقع سطح فزاينده همکاري‌هاي دفاعي آمريکا و هند ؛ مهر تاييدي بر اين ديدگاه است که آمريکا متعهد به تقويت هند به عنوان يک متحد نظامي و استراتژيک است. فروش تسليحات نظامي ايالات متحده به هند همچنان ادامه دارد و تمرينات مشترک دريايي سالانه در اقيانوس هند به طور عادي و رايج در جريان است.

انتظارات دهلي از راهبرد ترامپ
نخست وزير هند در سفر تير ماه امسال به واشنگتن به نوعي خواهان کسب اطمينان از عدم تغيير موضع واشنگتن در حمايت از عضويت هند در گروه تامين کنندگان هسته اي است که در دوران رئيس جمهوري «باراک اوباما» به دست آمده بود.
هرچند که دولت فعلي آمريکا پيش از اين نيز اعلام کرده بود که در موضعش در قبال حمايت از عضويت هند در گروه تامين کنندگان هسته اي تغييري ايجاد نشده است.
واشنگتن نيز به دنبال راهي براي تقويت روابط دو طرف است به نحوي که ترامپ در ملاقات تير ماه امسال با مقامات هند اعلام کرد : اولويت ما در زمينه مبارزه با تروريسم، ترويج رشد اقتصادي و اصلاحات و گسترش همکاري هاي امنيتي در منطقه هند و اقيانوس آرام با مشارکت دهلي است .

 جمع بندي
به هر حال هند در حوزه شبه قاره حرف نخست را با چانه زني بالا مي زند . يکي از توقعات دهلي نيز حمايت اصولي واشنگتن از اين موقعيت هند به خصوص در برابر پاکستان است. مطالبه اي که واشنگتن آن را درک نموده و در چارچوب سند امنيت ملي آمريکا آنها را لحاظ کرده است.
هند سال هاست با مشکلات عديده اقتصادي و اجتماعي روبروست و به شدت محتاج کمک هاي خارجي است ؛ در مقابل آمريکا با ارائه کمک ها وهمکاري هاي متنوع؛ از دهلي مي خواهد تا مقابل رقيباني همچون چين و روسيه بازي قوي تر داشته و هم با متحداني همچون استراليا و ژاپن ؛ مناسباتش را گسترش دهد.
=======================================

محمد حسيني پور - پژوهشگر سياست استراتژيک .

.