نیکوکاری، درسی عملی برای دانش آموزان

 به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز ایلام؛ همین طور که داشت با کفش های کهنه ای که معلوم بود، سوزِ تمام زمستان را با آن ها تحمل کرده، راه می رفت؛ صورتش را به سمت ویترین مغازه ی کفش فروشی کج کرده بود. 

او خیره به کفش های دخترانه ی قرمز رنگِ پشت ویترین و مادر، نگاهش به کیف پولی که نمی توانست آرزوی ناچیز، اما بزرگ دخترش را برآورده کند.با دست های کوچکش، چادرِ مادر را گرفته و یک ریز گریه و التماس می کند اما مادر، دردِ تمام نداشتن ها را در بغض گلویش فرو می ریزد و به ناچار، برای ساکت کردن او صدای لرزانش را بلند، بلند بر سر کودکانه اش هوار می کشد.

مادر می دانست، چند روز دیگر که عید فرا برسد و بچه های هم سن و سالش، لباس های عیدیشان را به رُخ او بکشند، چند زخم دیگر بر تنِ احساس های کودکانه اش خواهد خورد و او باز هم باید برای چندمین بار، با وعده و وعیدهای هرگز عملی نشده اش، زخم آرزوهای محالش را چسبی از جنس امیدواریِ واهی بزند؛ اما همه خوب می دانیم که چقدر سخت است فهماندن واژه ی " نداری" به کودکی که هنوز سنش برای درک دنیای بزرگ تر از خودش قد نمی دهد.

و با این حال چه زیباست که گاهی مقابل ایستگاه هایی می ایستیم که از جنس مهربانی برپا شده و ناخودآگاه ما را به فکر کاشانه هایی فرو می برد که خشت، خشتِ آن از فقر و نداری بنا شده است، به فکر آرزوهایی که زیر این سقف ها، پوسیده و آوار شده اند.این روزها بازار خرید عید، حسابی داغِ داغ شده  و همزمان بساط همدلی نیز با برپا کردن ایستگاه های نوع دوستی و مهرورزی پهن است.

امسال هم، مانند هر سال همه ی ایرانی های با احساس و نوع دوست، سرِ قرارِ مهربانی، حاضر می شوند و سین سادگی همیشگی سفره های بی رونق همنوعانشان را با سین سخاوت جایگزین می کنند تا در آستانه ی بهار، دل های غمزده ی آنان نیز هوایی تازه بخورد و لبخند شادی، عیدی ما باشد برای سال جدیدشان.

و اما نیکوکاری علاوه بر جنبه ی مادی خود از بُعد دینی و معنوی نیز کارکرد ویژه ای دارد؛ قدم هایی که با پای ایمان و اعتقادات دینی در این راه گذاشته می شود خالق صحنه های باشکوهی است که از ریشه ی این کُنش زیبا در فرهنگ اسلامی ما حکایت می کند.این ویژگی به عنوان یک هنجار اخلاقی و دینی در میان ما ایرانیان پذیرفته شده است از این رو مردمِ ما همواره در این حماسه ی انسانیِ زیبا، همگرایی چشمگیری از خود به نمایش گذاشته اند.

کارشناسان مذهبی بر اساس استناد به قرآن کریم و با اشاره به آیاتی مانند: " در اموال مؤمنان سهمی برای نیازمندان وجود دارد " از احسان و انفاق به عنوان عامل حیات بخش جامعه، تحکیم روابط انسانی و نیز زدودن غبار فقر از چهره ی اجتماع یاد می کنند.

"حشمت الله رستمی"  کارشناس مذهبی با بیان این که: مردمِ ما دانش آموخته ی مکتب اسلام هستند و در سرِ کلاس درس مولای متقیان، حضرت علی (ع) کمک به نیازمندان را  در دلِ تاریکی شب فرا گرفته اند و نمیتوانند نسبت به مستمندان بی تفاوت باشند افزود: بر این اساس پس از اجرای احکام الهی و پیاده کردن سنت رسول مکرم اسلام (ص)، از نظر شیعه خدمت به محرومان از شیرین ترین عبادت ها محسوب می شود.

اما با توجه به این که نیک اندیشی و نیک کرداری یکی از مفاهیم مشترک و پذیرفته شده، در تمام جوامع بشری محسوب می شود، این امر از دیدگاه روان شناسی نیز مورد توجه قرار می گیرد.بسیاری از روان شناسان بر این باورند که: توجه به مشکلات دیگران و همدردی با آنان مایه ی آرامش بخشی و از جمله دلایل رشد و شکوفایی شخصیتی و روحی افراد به شمار می رود.

" آلفرد آدلر" یکی از روان شناسان معروف دنیا به بیماران خود توصیه می کرد که اگر روزانه به این بیندیشند از چه طریقی می توانند با نیکی کردن به دیگران خود را شاد کنند، از بند افسردگی و ناراحتی رها شده و بیماریشان درمان می شود.یک روان شناس بومی نیز با تأکید بر این امر می گوید: یکی از راه های کسب آرامش روانی و موفقیت در زندگی، روی آوردن به نیکوکاری است.

“  احمد میرزابیگی" دکترای روان شناسی تربیتی می گوید: بر اساس تعریف سازمان جهانی بهداشت، سلامتی عبارت است از: بهزیستی کاملِ زیستی، روانی، اجتماعی و معنوی؛ لذا برای رسیدن به سلامت روانی باید بین این ابعاد چهارگانه هماهنگی ایجاد شود.

وی تأکید کرد: تلاش در جهت تأمین نیازهای زیستی دیگران باعث احساس ارزشمندی و افزایش عزت نفس و شایستگی در افراد می شود که این امر موجب تأمین سلامت روحی و روانی انسان خواهد شد.بررسی مبحث نیکوکاری از زاویه ی دیدگاه اجتماعی نیز در نوع خود قابل توجه است.

یکی از مباحث مهم در حوزه ی علوم اجتماعی، مسأله ی مشارکت مردم است. موضوعی که حتی یکی از شاخصه های توسعه یافتگی جوامع، محسوب می شود.

به زعم بسیاری از کارشناسان علوم اجتماعی، مشارکت عمومی مردم نوعی تعهد و قبول مسئولیت فردی و اجتماعی است که این تعهد و مسئولیت پذیری به شیوه ای متفاوت و در قالب رفتارهای اخلاقی و اجتماعی مانند جشن نیکوکاری خود را نشان می دهد.

یک کارشناس ارشد مردم شناسی با تعبیر جامعه به یک خانواده ی بزرگ می گوید: پیوند اصلی در میان اعضای این خانواده بر اساس عواطف و احساسات به وجود می آید.

"زهرا عبداللهی" تشریح کرد: بنابر این دیدگاه، اعضای یک خانواده نمی توانند نسبت به نیازهای یکدیگر بی تفاوت باشند و خود را با مشکلات دیگران بیگانه بدانند؛ لذا مشاهده می کنیم که در جامعه، همگرایی های عمومی برای رفع نیازهای مادی و معنوی افراد شکل می گیرد که نمونه ی آن همان رویداد بزرگ انسانی و عاطفی در قالب جشن نیکوکاری است.

معاون توسعه ی مشارکت های مردمی کمیته ی امداد امام خمینی ( ره ) استان گفت: جشن نیکوکاری امسال با شعار: " جوانه ی لبخند بکاریم" همزمان با سراسر کشور در استان ایلام نیز آغاز شده است و مردم در معامله ای سودمند با خداوند، گل لبخند را بر لب های نیازمندان می نشانند تا نگاه رضایت بخشِ خداوند را به عنوان عیدی خود در آستانه ی سال جدید هدیه بگیرند.

" رمضان دستیاری " هدف از برگزاری جشن نیکوکاری را ترویج فرهنگ احسان و نیکوکاری در جامعه و تقویت روحیه ی همبستگی اجتماعی عنوان کرد و افزود: این جشن به مدت 3 روز از چهارده تا شانزدهم اسفندماه و با استقرار "462" پایگاه به صورت ثابت، سیار و الکترونیکی در سطح مدارس، پایگاه های بسیج محلات، ادارات، مساجد و میعادگاه های نماز جمعه در سراسر استان برگزار می شود.

وی تأکید کرد: بر اساس نیازسنجی های به عمل آمده، علاوه بر امکانات معیشتی، تأمین مسکن، جهیزیه و خدمات بهداشتی درمانی، تحصیل و اشتغال نیز از نیازهای ضروری مددجویان است که انتظار می رود، مردم نوع دوست، همچون سال های گذشته به یاری این قشر از جامعه بشتابند.

دستیاری افزود: مردم سخاوتمند استان می توانند کمک های نقدی خود را به صورت غیر حضوری و با پرداخت الکترونیکی، با شماره گیری کد: ( *8877*1*084 # ) در جشن نیکوکاری سهیم شوند.

گفتنی است مردم خیّر استان، سال گذشته 16 میلیارد ریال در قالب کمک های نقدی و غیرنقدی خود به نیازمندان اهدا کرده اند که بر اساس پیش بینی کمیته امداد امام خمینی ( ره ) این میزان امسال با 40 درصد رشد، نسبت به سال گذشته به بیش از 22 میلیارد ریال خواهد رسید.

و اما امسال باز هم معلمان، در سرِ کلاس بزرگ جامعه، درسی عملی به دانش آموزان می آموزند؛ درسی به نام انسان دوستی و دستگیری از ضعیفان که در طول زندگیشان گاهی نیازمند مرور و تجربه ی دوباره ی آن خواهند بود.

" مدیرکل آموزش و پرورش استان "  فرهنگ سازی در خصوص نهادینه کردن اخلاق نیک منشانه را یکی از اولویت های آموزش و پرورش دانست و یادآور شد: این سازمان، تمام امکانات و ظرفیت های مادی و معنوی خود را برای گسترش سنت حسنه ی انفاق و نیکوکاری به کار خواهد گرفت.

" علی بیرانوند " افزود: کمک هایی که جمع آوری خواهد شد، همانند سال های گذشته در بین دانش آموزان بی بضاعت تمام نقاط استان توزیع می شود.

وی اظهار کرد: با تدابیر اندیشیده شده از جمله برگزاری جشن های متنوع در سطح ادارات آموزش و پرورش پیش بینی می شود میزان استقبال مردمی برای اهداء کمک به نیازمندان افزایش یابد.و اما " محرومیت زدایی "واژه ای که در سپاهِ پس از دفاع مقدس و بسیج سازندگی، با ذره، ذره ی وجود بسیجیان تعریف شده و هر جا صدای محرومیت به گوش می رسد، دستان یاریگر بسیجیان به دستگیری آنان رفته است.

 روز احسان و نیکوکاری نیز بهانه ایست تا این نهاد مقدس باز هم به تعریفی دیگر از نیکوکاری بپردازد.

مسئول بسیج سازندگی سپاه امیرالمؤمنین (ع) استان گفت: بسیج سازندگی با پیشگامی در این امر خداپسندانه، همچون گذشته آماده ی خدمت رسانی به اقشار ضعیف جامعه است.

" سرهنگ ملک حسینی " ایجاد پایگاه های ثابت و سیار جمع آوری کمک های مردمی، توزیع صندوق های جشن نیکوکاری در سطح پایگاه های مقاومت سراسر استان، جذب خیّرین، به کارگیری گروه های جهادی به منظور جذب کمک های مردمی و تشکیل حلقه های صالحین با محوریت بحث در خصوص ترویج فرهنگ نوع دوستی و کمک به نیازمندان را  از جمله مهم ترین اقدامات بسیج سازندگی در جشن نیکوکاری امسال، عنوان کرد.

در جشن نيكوكارى امسال نيز همه دست در دست هم به دستگيرى از همنوعانمان مى پردازيم تا در عيد امسال دستان هيچ پدرى خالى نباشد، تا هيچ مادرى مجبور نباشد با قصه ى "ندارى " براى كودكانش لالايى بخواند، تا همه با سيب لبخند سفره ى هفت سين شان را بچينند و به استقبال سال جديد بروند.

** زهرا پوراسماعیل