کارزار جدید ضد ترامپ

به گزارش سرويس بين الملل خبرگزاري صداو سيما، پس از فروپاشی شوروی در سال 1991 و ظهور روسیه به عنوان کشور جانشین آن ، روسها نگاه خوش بینانه ای به آمریکا داشتند.با این حال این نگاه با توجه به مواضع واقدامات آمریکایی ها به تدریج رنگ باخت و به مرور نقاط شکاف و اختلافات بین مسکو و واشنگتن آشکار شد. مسائلی مانند بازتعریف فلسفه وجودی ناتو و در نتیجه آغاز گسترش این سازمان نظامی به سوی شرق به روسها این مساله را فهماند که هدف نهایی آمریکا به عنوان سردمدار ناتو، در برگیری، تضعیف و در نهایت تجزیه روسیه است.
طی دهه اول قرن بیست و یکم نیز مسائلی مانند طرح استقرار سپر موشکی درشرق اروپا از سوی دولت جورج دبلیو بوش که از دیدگاه مسکو هدف اصلی آن تضعیف توانمندی بازدارنده هسته ای بود و ادامه آن در دوره زمامداری باراک اوباما، روسیه را در باره نیات واقعی آمریکا بدبین تر کرد .
نقطه عطف دیگر بروز بحران اوکراین در سال 2014 بود.آمریکا به همراه اتحادیه اروپا و دیگر کشورهای بلوک غرب به بهانه الحاق کریمه به روسیه و حمایت مسکو از جدایی طلبان شرق اوکراین، تحریم های گسترده ای را علیه روسیه به اجرا در آوردند.

در برهه بعدی ، آمریکا با دستاویز قرار دادن دخالت مسکو در انتخابات ریاست جمهوری 2016 این کشور ، تحریم های بی سابقه ای را در چارچوب قانون "کاتسا" برای تشدید فشارها و محدودیت ها علیه روسیه به مورد اجرا گذاشته است.از سوی دیگر به رغم پیش بینی ها در باره بهبود روابط آمریکا وروسیه در دوره ریاست جمهوری دونالد ترامپ، اکنون شاهد روند نزولی روابط واشنگتن و مسکو هستیم.تلاش هایی برای احیای روابط از سوی سران دو کشور صورت گزفته که نشست هلسینکی از جمله موارد مهم در این زمینه محسوب می شود.

نشست هلسینکی
دیدار روز دوشنبه 25تیر(16 ژوئیه) دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا و ولادیمیر پوتین رئیس جمهوری روسیه در هلسینکی پایتخت فنلاند با حساسیت های زیادی چه قبل از این دیدار و چه پس از آن همراه بود .در واقع پس از هشت سال، بار دیگر روسای جمهوری امریکا و روسیه نشست دوجانبه برگزار کردند.این دیدار درحالی برگزار شد که دو کشور بر سر موضوعات متعددی با یکدیگر اختلاف نظر جدی دارند. به رغم پیش بینی های قبلی، در باره احتمال بهبود در روابط آمریکا و روسیه، پس از روی کار آمدن ترامپ، اما دولت ترامپ به دلایل مختلف ، رویه ای مشابه دولت قبلی را در قبال مسکو اتخاذ کرده است.
واشنگتن هم چنان با تهدید و اقدامات خصمانه علیه رقبای خویش از جمله روسیه، تلاش می کند تا خود را در جایگاه قدرت هژمون در نظام بین المللی تثیبت کند، در حالی که روسیه آشکارا در پی ایجاد و تثبیت نظام چند قطبی در جهان است. با توجه به شکاف گسترده در مواضع طرفین در قبال بسیاری از مسائل امنیتی، سیاسی ، اقتصادی انتظار چندانی از نشست دو جانبه نمی رفت .
هر چند که ترامپ بارها از اشتیاق خود برای تغییرات ماهوی در روابط با روسیه تاکید کرده و حل مشکلات جهانی را بدون کمک و مساعدت روس ها ناممکن خوانده است. با این حال در مورد نحوه تعامل با روسیه، ترامپ قادر نیست تصمیم نهایی را اتخاذ کند . به همین دلیل نیز نشست سران امریکا و روسیه بعد ازهشت سال وقفه، چشم انداز خاصی برای بهبود روابط دو کشور را ارائه نکرد .
درواقع رویکرد ترامپ با مخالفت های گسترده داخلی نه فقط از جانب بسیاری از جمهوری خواهان ، بلکه از سوی دموکرات ها نیز مواجه شده است .مهمتر اینکه ، درآستانه دیدار ترامپ و پوتین در هلسینکی، برخی اقدامات نمادین برای نمایش خصومت واشنگتن با مسکو از سوی آمریکایی ها به اجرا در آمد. کمیته اطلاعاتی سنا، بر اتهام دخالت روسیه در انتخابات سال 2016 صحه گذاشت و وزارت دادگستری آمریکا نیزعلیه 12 روس به اتهام هک سرورهای کامپیوتری حزب دموکرات، اعلام جرم کرد. این دو اقدام حاکی از آن بود که ترامپ و مشاورانش برای بهبود روابط با مسکو راه بسیار دشواری پیش رو دارند.

انتقادات فزاینده
هر چند از نگاه تحلیلگران این دیدار دستاورد خاصی برای دو طرف نداشت ، اما موضع حمایت گرایانه و نرمش ترامپ در قبال مسکو ، واکنش های شدیدی را در داخل آمریکا برانگیخت. دونالد ترامپ، در آغاز دیدار با ولادیمیر پوتین، همتای روس خود درحضور خبرنگاران از اشتیاق واشنگتن برای بهبود رابطه با روسیه سخن گفت.
پوتین نیز متقابلا گفت: «زمان آن رسیده که در مورد روابطمان به طوراساسی گفت و گو کنیم.» پس از این دیدار دو جانبه و در کنفرانس مطبوعاتی سران دو کشور، ترامپ در برابر پرسش های بیشمار در باره نقش ادعایی روسیه در انتخابات ریاست جمهوری 2016 آمریکا، عملا موضع دفاع از مسکو و نفی تحقیقات نهادهای مختلف آمریکا مبنی بر اثبات این دخالت را درپیش گرفت .این مساله آن چنان برای ساختار حاکمیتی آمریکا گران آمد که حتی صحبت از خیانت ترامپ در محافل سیاسی آمریکا به میان آمد.
در واقع ساختار حاکمیتی آمریکا با رویکرد ترامپ در زمینه بهبود روابط با روسیه موافق نیست و تلاش می کند به هرنحو ممکن، مانع از اجرای آن شود. با این حال مسکو بارها هرگونه اتهام در خصوص رابطه با ترامپ و همچنین دخالت در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا را رد کرده است.
ترامپ نیز ادعای ارتباطات پنهانی با روسیه را انکار کرده است. ترامپ بخوبی از این مساله آگاه است که این اتهام می تواند به تضعیف هر چه بیشتر موقعیت وی، به عنوان اولین رئیس جمهوری آمریکا که با نفوذ خارجی به ریاست جمهوری رسیده تلقی شود.
ترامپ در مقام رئیس جمهوری آمریکا پس از دیدار با پوتین ، مواضعی در باره روابط با روسیه اتخاذ کرد که از نگاه مقامات ارشد واشنگتن بسیار سطحی و ساده اندیشانه بود. ترامپ با اشاره به اینکه روابط روسیه و آمریکا در هیچ زمانی بدتر از مقطع کنونی نبوده، مدعی شد که این وضع از ۴ ساعت پیش( یعنی از هنگام شروع مذاکرات وی با پوتین ) تغییر کرده است.
ترامپ تاکید کرد که روسیه و آمریکا باید برای یافتن راه‌های همکاری در جهت تأمین منافع مشترک تلاش کنند.این رویکرد ترامپ که پس از مذاکرات اخیر وی با کیم جونگ اون رهبر کره شمالی در سنگاپورنیز تکرار شد و وی مدعی حل همه مسائل با پیونگ یانگ شد ، امری غریب در عالم سیاست است.به ویژه اینکه اکنون روابط روسیه و آمریکا درگیر اختلافات بسیار عمیق و گسترده در باره مسائل امنیتی و نظامی ، سیاسی ، اقتصادی و تجاری بوده و دو طرف اختلاف نظر زیادی در باره بسیاری از مسائل منطقه ای و بین المللی دارند و ادعای ترامپ مبنی براینکه پس از چند ساعت مذاکره ، این وضعیت تغییر کرده است ، بسیار اغراق آمیز به نظر می رسد.

موضع روس گرایانه ترامپ ؟!
مساله مهمی که پس از دیدار ترامپ و پوتین حساسیت شدید محافل و سیاستمداران آمریکا را برانگیخت ، دفاع ترامپ از روسیه در قبال اتهام دخالت در انتخابات ریاست جمهوری 2016 آمریکا بود !
ترامپ در پاسخ به این پرسش که آیا اظهارات رئیس جمهوری روسیه را باور می‌کند یا جامعه اطلاعاتی آمریکا را، گفت: سرور‌های کمیته ملی حزب دموکرات کجاست؟ ایمیل‌های کلینتون کجا هستند؟ چرا روسیه باید سرور کمیته ملی حزب دموکرات را هک کرده باشد؟ترامپ تاکید کرد: دلیلی نمی‌بینم که چرا روسیه باید در انتخابات سال ۲۰۱۶ آمریکا دخالت کرده باشد. این مساله به مثابه شوک بزرگی در عرصه سیاست داخلی آمریکا بود تا آنجا که حتی اتهام خیانت به ترامپ وارد شده است.به گفته "جان برنان"رئیس پیشین سیا، عملکرد ترامپ در کنفرانس خبری در هلسینکی که به آستانه "جرائم جدی و بزهکاری" رسیده و از آن هم فراتر رفته است چیزی کمتر از خیانت نیست، سخنان ترامپ نه تنها ابلهانه بود بلکه نشان داد که وی کاملا نوچه پوتین است، میهن پرستان جمهوریخواه کجا هستید؟ حتی مقامات ارشد حزب جمهوری خواه نیز علیه این اظهارات ترامپ موضع سختی اتخاذ کردند.

پل رایان رییس جمهوریخواه مجلس نمایندگان گفت: تردیدی وجود ندارد که روسیه در انتخابات ما مداخله کرده است و به تلاش برای شکننده کردن دموکراسی در اینجا و در جهان ادامه می دهد.بدین ترتیب ساختار رسمی آمریکا که همواره در دوره سلطه جمهوری خواهان موضعی ضد روسی داشته ، در برابر مواضع نرمش جویانه ترامپ در قبال مسکو ساکت ننشسته و با اقداماتی نمادین نشان داده که موضعی کاملا بر خلاف دیدگاه ترامپ در قبال روسیه دارد.

تغییر موضع ترامپ
موج حملات لفظی از سوی مقامات و سیاستمداران در واشنگتن باعث شد تا ترامپ چرخشی 180 درجه ای در مواضع قبلی خود در باره روسیه انجام دهد. در این چارچوب ترامپ چند روز بعد در جریان نشست با شماری از نمایندگان کنگره در کاخ سفید اعلام کرد به رغم دیدار با ولادیمیر پوتین ، احتمال لغو تحریمها علیه روسیه منتفی است و تحریمها به قوت خود باقی می ماند .ترامپ عملا نشان داد زمانی که تحت فشار قرار می گیرد از مواضع خود عقب نشینی می کند و حرف های خود را پس می گیرد . این دومین عقب نشینی از مواضع و سخنان رئیس جمهور آمریکا در چند روز گذشته بود .زمانی که رسانه ها و افکار عمومی و نخبگان آمریکا به کنفرانس خبری رئیس جمهور آمریکا با ولادیمیر پوتین و حمایت ترامپ از مسکو حمله کردند وی مجبور شد تنها یک روز پس از اظهاراتش، از این سخنان عقب نشینی کند. ترامپ در اظهاراتی مغایر با سخنانش پس از دیدار با همتای روس خود، ضمن تاکید بر اینکه اقدام های روسیه تاثیری در نتیجه این انتخابات نداشته، جمع بندی نهادهای اطلاعاتی کشورش مبنی بر دخالت روسیه در انتخابات ریاست جمهوری 2016را پذیرفت.
اکنون بی اعتمادی به ترامپ در حدی است که نمایندگان کنگره به دنبال آن هستند تا مترجم مذاکرات محرمانه دو رئیس جمهور را احضار کنند و از متن مذاکرات مطلع و اطمینان حاصل کنند که ترامپ بیش از این منافع ملی کشورشان را به خطر نیانداخته باشد.

جمع بندی
واکنش مقامات سیاسی و رسانه‌های گروهی آمریکا به دیدار ترامپ و پوتین نشان می‌دهد این نشست نمی‌تواند تأثیر زیادی بر روابط دوجانبه داشته باشد و در واشنگتن به ترامپ به‌چشم "بازنده این مذاکرات" نگاه می‌کنند."سرگئی کاراگانوف" کارشناس سیاسی روسی می گوید: امکان تشدید وخامت اوضاع در روابط روسیه و آمریکا بعید نیست، زیرا ممکن است به علت شخصیت غیرقابل پیش بینی و تاثیر پذیر ترامپ ،اطرافیانش وی را علیه روسیه تحریک کنند . دیدار جنجالی ترامپ و پوتین چندان تاثیرمثبتی در زمینه بهبود وضع روابط آمریکا و روسیه نداشته و هم چنان این روابط دچار چالش ها و معضلات زیادی است. به رغم این مسائل، اما ترامپ اکنون در صدد است تا با دعوت پوتین به کاخ سفید زمینه تداوم مذاکرات دو جانبه را فراهم کند .با این حال همین مساله نیز با مقاومت ساختار حاکمیتی آمریکا مواجه شده است. با توجه به رویکرد ضد روسی کنونی در کنگره که نماد آن پیشنهاد طرحی برای تصویب تحریم های جدید علیه روسیه است ، به نظر نمی رسد حتی در صورت انجام دور دیگری از مذاکرات بین ترامپ و پوتین، چندان گشایشی در روابط سرد واشنگتن و مسکو رخ دهد.

دیدار ترامپ با پوتین در هلسینکی نه فقط هیچ دستاورد سیاسی مثبتی برای ترامپ نداشته، بلکه باعث شده تا ترامپ با اتهامات جدی در باره حمایت از دشمن آمریکا و حتی اتهامی بزرگتر یعنی خیانت مواجه شود.
اکنون ترامپ در وضعیت سختی قرار گرفته است .حتی گفته می شود جدال لفظی اخیر وی با دکتر حسن روحانی رئیس جمهوری ایران با هدف انحراف افکار عمومی و سیاستمداران آمریکایی از موضع حمایت گرایانه وی از روسیه صورت گرفته است. مساله ای که سارا سندرز سخنگوی کاخ سفید را واداشت تا در واکنش به پیام توئیتری ترامپ علیه ایران مدعی شود وی قصد افزایش تنش میان دو کشور و همچنین قصد منحرف کردن بحث درباره دیدار جنجالی اخیرش با " ولادیمیر پوتین "رئیس جمهوری روسیه در هلسینکی را ندارد./
====================================
نویسنده: سید رضا میرطاهر- کارشناس مسائل بين الملل 
.