کنوانسیونهای کاغذی برای مبارزه با آلودگی خزر

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، دریاچه خزر با وسعت 600 هزار و 384 کیلومتر مربع و  7 هزار کیلومتر طول پیرامونی بزرگترین دریاچه جهان است.

این دریاچه 400 گونه آبزی دارد، که ماهیان خاویاری از مهم ترین آنها به شمار می رود.

علاوه بر منابع زنده، دریای خزر پس از خلیج فارس و سیبری، به لحاظ ذخایر نفت و گاز موجود در ساحل و زیربستر، مقام سوم را دارد..

این دریا برای حدود 15 میلیون سکنه حاشیه خود، هزاران فرصت شغلی ایجادکرد و منبع اصلی درآمد انان محسوب می شود.

معضلی به نام آلودگی

اما آلودگی خزر، سالهاست به دغدغه ای برای مسئولان و دوستداران محیط زیست تبدیل شده است.

به گفته موسوی کارشناس مسئول محیط دریایی اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران، استانهای گیلان, مازندران و گلستان در آگودگی حدود 12 درصد خزر  نقش دارند, که مهمترین آلودگیها از زباله ها و فاضلابهای خانگی، صنعتی و کشاورزی است.

کنوانسیون حفاظت محیط زیست دریای خزر (کنوانسیون تهران) در سال 85، 21 مرداد را روز دریای خزر نامگذاری کرد تا ضرورت توجه بیش از پیش به بحران آلودگی این پهنه آبی را یادآور شود.

نصرالله نژاد ازکارشناسان پژوهشکده اکولوژی دریای خزر دراین باره گفت: بیش از5 میلیون تن انواع آلودگی های صنعتی، خانگی،کشاورزی ونفتی سالانه وارد این پهنه آبی می شود.

این پژوهشگر درباره آلودگی های هسته ای خزر نیز گفت: دربررسی های این مرکز مشخص شد ازمنطقه خزر آباد تا نیروگاه برق نکا، میزان آلودگی آب دریا به رادیو اکتیو بالاست که احتمال دارد ناشی ازفعالیت های هسته ای روسیه وتخلیه زباله های هسته ای این کشور در خزر باشد.

وی بابیان اینکه درسالهای اخیر روند سایرآلودگی ها تغییر چندانی نداشته است افزود: پدیده شکوفایی جلبکی نیز دراین سالها دیده شده است که درصورت شیوع به حریم 500 متری ساحل ممکن است ضایعات پوستی به دنبال داشته باشد.

پرفسور کردوانی پژوهشگر اکوسیستم های خزری هم گفت: فعالیتهای انسانی بیش از حد و بهره برداری های اقتصادی پرشتاب و کم ملاحظه، تغییر کاربری زمین ها و ساخت و سازهای بی رویه، مجتمع های گردشگری، مسکونی و تجاری، توسعه اکتشاف و استخراج منابع فسیلی زیربستر، صید بی ‌رویه آبزیان به ویژه ماهیان خاویاری، تخریب زیستگاه ها، تخلیه مستقیم آلودگی های شهری، صنعتی و کشاورزی مناطق ساحلی به دریا، مدیریت ضعیف مناطق ساحلی، تغییرات فیزیکی بزرگ در رژیم طبیعی رودخانه ها مانند سدسازی، استخراج شن و ماسه، سبب تخریب اکوسیستم‌های طبیعی، آلودگی محیط زیست و کاهش کیفیت آب این دریا شده است.

پروتکل های زیست محیطی دریای خزر

از سویی دیگر، در اجرای اصل 123 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، قانون الحاق به پروتکل آمادگی، واکنش و همکاری منطقه‌ای در مبارزه با سوانح آلودگی نفتی در جلسه علنی یکشنبه 15 مرداد سال91 مجلس شورای اسلامی و تأیید شورای محترم نگهبان به تصویب رسیده و 16 شهریور همان سال رییس جمهور آن را برای اجرا به سازمان حفاظت محیط زیست ابلاغ کرد.

این پروتکل 90 روز پس از تصویب همه کشورها در مجالس آن ها لازم الاجرا شد. در حال حاضر همه کشورها به غیر از قزاقستان این پروتکل را در مجالس خود به تصویب رسانده اند. این پروتکل آمادگی، واکنش و همکاری منطقه‌ای در مبارزه با سوانح آلودگی نفتی به نحوه مقابله با آلودگیهای نفتی که بر اثر سوانح دریایی ممکن است در دریای خزر روی دهند پرداخته و بر اساس آن، متعهدان باید تدابیر مناسب برای آمادگی و مقابله با سوانح آلودگی نفتی ، ایجاد سیستم ملی مقابله باآلودگی نفتی با همکاری دولت های عضو و تهیه دستورالعمل هایی برای جوانب کاربردی، عملیاتی و فنی ایجاد کنند.

 نظر مسئولان درباره آلودگی دریای خزر

اما آنچه که سواحل جنوبی دریای خزر را آلوده کرده است فاضلابهای خانگی و کارخانجات تولیدی مستقر در استانهای ساحلی بوده است که از طریق ورود به رودخانه ها به دریای خزر روانه می شوند.

معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت ازمحیط زیست، میگوید: فاضلابها مهمترین عامل آلودگی سواحل جنوبی دریای خزر هستند.

پروین فرشچی با بیان اینکه عامل اصلی آلودگی سواحل جنوبی دریای خزر، ورود پسابها و فاضلابهای خانگی و کشاورزی به دریا می باشند، گفت : متاسفانه کشور ما سهم عمده ای در این نوع آلودگی دریای خزر دارد .

وی با اشاره به شعار جهانی پیشگیری و مقابله با زباله های دریایی به عنوان شعار امسال همه دریاها و اقیانوسها، افزود: 60 تا 80 درصد زباله های سواحل وارد آب دریاها می شوند که این مساله حیات آبزیان و همچنین انسانها را به مخاطره می اندازد.

فرشچی افزود: با توجه به اینکه زباله ها و شیرابه های سمی آن نیز سهم عمده ای در آلودگی دریای خزر دارد ، باید فرهنگ سازی شود تا مردم کمتر زباله تولید کنند و یا اینکه زباله ها را در خیابان یا معابر نریزند و همچنین بازیافت زباله ها در دستور کار قرار گیرد تا از زباله ها استفاده اقتصادی هم بشود.

معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت از محیط زیست با اشاره به عمل پرچم گذاری در سواحل شمال کشور افزود: در 130 نقطه از سواحل شمال کشور پایش دقیق انجام شد و مناطقی که از نظر کیفیت ، امنیت و سلامت مطلوب بودند ، پرچم آبی و در مناطقی که نامطلوب بودند پرچم های زرد نصب شد , این مساله هم مردم را تشویق می کند که به دنبال سواحل مطلوب باشند و مسئولان را  هم مجاب کنند تا در ساماندهی و سالم سازی سواحل تلاش کنند.

فرشچی به آمار بالای غریق در سواحل شمالی کشور اشاره کرد و افزود : دلیل اصلی این امر فقدان کیفیت و امنیت در سواحل و شناگاههاست که مسئولان امر باید اقدامات لازم را انجام دهند.

اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران هم خرداد امسال در گزارشی از شناسایی 14 شناگاه آلوده و بحرانی در سواحل مازندران  خبر داد, که مسئولان آنها باید این مناطق را تعطیل و یا برای رفع آلودگی اقدام کنند.اما با گذشت حدود سه ماه از ابلاغ این دستور قضایی، و در پیگیری های نگارنده مشخص شد فقط دو شناگاه تاکنون تعطیل شده اند و بقیه همچنان فعالند.

یداللهی معاون فنی اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران اعلام کرد: با وجود ابلاغیه های متعدد، به علت اعمال نفوذها اجرای قانون به تأخیر افتاده است.

در چنین شرایطی ،درحالی که دریای خزر به عنوان بزرگترین دریاچه جهان از هر طرف در منجلاب آلودگیهای مختلف در حال غرق شدن است ،هیچ فریادرسی به جز کنوانسیونهای کاغذی ندارد .