ائتلاف نظامی جدید عربی دورنمای ضعیفی دارد

به گزارش سرويس بين الملل خبرگزاري صداوسيما پایگاه اینترنتی اکونومیست در مقاله ای نوشت: ائتلاف عربی به بهانه مبارزه با تروریسم در خاورمیانه شکل گرفت و آمریکا نیز از حامیان آن بود، اما هدف اصلی آن کاملاً مشخص بود: مقابله با اقدامات ایران در خاورمیانه.

وقتی که سال گذشته میلادی، دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا، عبدالفتاح السیسی رئیس جمهور مصر و ملک سلمان پادشاه عربستان سعودی در ریاض با یکدیگر دست دادند، این نمایش باعث برانگیخته شدن سردرگمی و تمسخر شد.
مایک پمپئو وزیر خارجه آمریکا روز 28 سپتامبر 2018 با شش تن از همتایان خود از کشورهای حوزه خلیج (فارس) دیدار و گفتگو کرد. آنها بر هدف خود یعنی بر مبارزه با تروریسم تاکید کردند، اما هدف اصلی آنها کاملاً روشن بود: «متوقف کردن فعالیت های ایران.»

مقامات رسمی آمریکا و کشورهای عربی برای دیدار آتی در ماه ژانویه 2019 درباره تشکیل «ناتوی عربی» هیجان زده هستند. به غیر از آمریکا، بودجه سالانه این معاهده سالانه حدود 100 میلیارد دلار خواهد بود. کشورهای عضو این معاهده 300 هزار نیرو، 5 هزار تانک و هزار هواپیمای جنگی خواهند داشت. اما احتمالا در این پیمان، از شرط حمله به یکی از آنها به عنوان حمله به کشورهای دیگر استفاده نخواهد شد (در ناتو این گونه نیست و حمله به یک کشور عضو ناتو به عنوان اعلان جنگ به تمام کشورهای عضو است). البته تمام تلاش های قبلی برای تشکیل یک اتحاد عربی با ناامیدی روبرو شده است.

ائتلاف های عربی در جنگ ها با اسرائیل تحقیر شده اند. شورای همکاری خلیج (فارس) GCC در سال 1981 تشکیل شد و به دنبال تشکیل یک سپر دفاعی در شبه جزیره (عربستان) بود. اما این سپر دفاعی در جنگ خلیج (فارس) کاملا بی خاصیت بود و در سال بعد از آن، نیروهای سعودی و قطری در یک درگیری مرزی یکدیگر را کشتند! در سال 2014 میلادی، ایده فرماندهی مشترک شورای همکاری خلیج (فارس) دوباره احیا شد. چیزی از آن حاصل نشد!

یک مشکل این است که کشورهای کوچکتر می ترسند تا کنترل را در اختیار همسایه های بزرگ تر قرار دهند. در دهه 1960 میلادی این مصر بود که با عصبانیت رفتار می کرد و در حال حاضر؛ عربستان سعودی تحت رهبری عملی محمد بن سلمان ولیعهد عربستان سعودی. دل مشغولی بن سلمان در خصوص ایران یک مسئله دیگر است. اگرچه امارات در این باره از عربستان حمایت می کند، کویت و عمان دیدگاه مثبتی در خصوص ایران دارند و آن را یک تهدید نمی دانند.

مشکل سوم این است که بسیاری از کشورهای عربی دشمنان خارجی را مسئول مشکلات داخلی از قبیل اعتراضات و تروریسم می دانند. حتی به نظر می رسد آقای ترامپ تمایلی ندارد تا از متحدان خودکامه خود بخواهد تا به خاطر دفاع اختلاف سلیقه را کنار بگذارند. بزرگترین مانع بر سر تشکیل ناتوی عربی بحث و جدل میان کشورهای عربی است. بیش از یک سال می گذرد که عربستان سعودی، مصر، امارات عربی متحده و بحرین کشور قطر را تحریم کرده اند. این دشمنی سبب شده است تا آمریکا از ماه اکتبر 2018 میلادی مانورهای نظامی با کشورهای عربی حوزه خلیج (فارس) را متوقف کند و آنها را به حل اختلافات تشویق کند، پایگاه اصلی نظامی آمریکا در قطر است.

سرنوشت ناتوی عربی احتمالا همانند طرح های دفاعی نصف کاره قبلی خواهد شد، برای مثال از «شورای دفاع مشترک اتحادیه عرب» (Arab League’s Joint Defence Council) در دهه 1950 گرفته تا «ائتلاف نظامی اسلامی» عربستان سعودی (Islamic Military Counter-Terrorism Coalition) در سال 2015 چنین سرنوشتی داشته اند.

امیل الحکیم از موسسه بین المللی مطالعات استراتژیک (the International Institute for Strategic Studies) که یک اتاق فکر در لندن است؛ گفت: «هر چند سال، یک نفر ایده ای بزرگ مطرح می کند. برای مدت یک سال دیوانه وار کار می کنند و آن را با یک ساختمان جدید پر زرق و برق و یک دسته اسلاید پاورپوینت به پایان می رسانند.»

بیش از هر بلوک چندجانبه، تعهد آمریکا به این منطقه اهمیت دارد. در شش ماه گذشته هیچ ناو هواپیمابری در خلیج (فارس) نبوده است که این امر در 20 سال اخیر بی سابقه است. در اثنای افزایش قدرت موشکی (دفاعی) ایران، آمریکا قصد دارد تا باتری چهار سامانه دفاع موشکی در کویت، بحرین و عمان را خارج کند. جیمز ماتیس وزیر دفاع آمریکا پس از 17 سال جنگ، به دنبال کاهش حضور نیروهای آمریکایی در این منطقه است. آقای ترامپ احتمالا علاقه مند است به متحدان عرب خود اسلحه بفروشد تا اینکه در میدان جنگ در کنار آنها باشد.