استان البرز، مهد تعزیه ایران

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز البرز، همه ساله در ایام محرم و صفر، آیین عزاداری برای سید و سالار شهیدان در سراسر کشور برگزار می شود و هر یک از اقوام ایرانی بنا به آداب خود به برگزاری مراسم عزاداری اقدام می‌کنند.

استان البرز اما در این ایام حال و هوای دیگری دارد. در البرز، اقوام و فرهنگ های مختلف، از فارس و ترک تا گیلکی و مازنی، از کرانه های آبی شمال تا نخلستان های جنوب، از کرد و لر تا بلوچ و اصفهانی، در ایران کوچک اقامه عزا می کنند.

سنج و دمام بوشهر، کرنا نوازی بختیاری ها و گیلانی ها، شروعه خوانی بوشهری ها، چاوش خوانی مازندرانی، مارش عزای قزوینی، مصیبت نامه آذربایجان غربی، مورسوگینه لرستانی، سوگینه فارس (سرکوهی)، غمونه بویراحمدی و مرثیه خوانی آذری ها تنها جلوه ای از نواها و آیین های اقوام ساکن در استان است که در این ایام در البرز طنین انداز میشود.

در این میان تصویرسازی روایی قیام عاشورا با بهره گیری از هنر آئینی تعزیه رنگ و بوی ویژه ای در البرز دارد. البرز مهد تعزیه ایران زمین است و ابتدایی ترین نسخ تعزیه در ایران به منطقه برغان (روستایی در نزدیکی کرج) تعلق دارد. امسال نیز همزمان با ایام سوگواری سالار شهیدان مراسم تعزیه خوانی در 30 نقطه استان برگزار می شود.

البرز میراث دار تعزیه کشور

رئیس انجمن تعزیه البرز هنر تعزیه را متعلق به این استان می داند و معتقد است از دوران علویان که مرکز حکومت آنان در سلسله جبال البرز بوده تعزیه شکل گرفته و قدیمی ترین نسخ تعزیه کشور مربوط به این استان است.

مصطفی کرمی برغانی با اشاره به اینکه انجمن تعزیه کرج در شرف تاسیس است می گوید: در شهرستان طالقان 870تعزیه خوان فعالیت هنری دارند که یک رکورد در کشور محسوب می شود. در منطقه سیبان دره شهرستان ساوجبلاغ نیز اغلب مردم تعزیه خوان هستند.

برگزاری تعزیه در نقاط مختلف استان

رئیس بنیاد البرزشناسی با اشاره به اینکه در استان دو پایگاه تعزیه یکی در برغان و دیگری در کلاک وجود دارد، ادامه می دهد: موزه تعزیه تکیه اعظم کلاک ۴۰۰نوع لباس و تجهیزات تعزیه دارد که در ایران بی‌نظیر است و البته شهرستان طالقان هم در رشد تعزیه نقش به سزایی داشته است.

محراب رجبی با اشاره به اینکه آیین‌های ویژه‌ای چون تعزیه سید الشهداء(ع) در روستای میناوند طالقان نیز برگزار می‌شود، می گوید: به‌خصوص در روز عاشورا به‌طور مفصل به انجام این مراسم تعزیه پرداخته می‌شود و برگزاری آن حدود چهار ساعت طول می کشد.

وی توضیح می دهد: مراسم باشکوه تعزیه سالار شهیدان در روستای میناوند شهرستان طالقان موجب شده است تا مردم پایتخت هم برای تماشای آن در این روستا حضور یابند. همچنین در روستای جوستان طالقان نیز آیین تعزیه در روز عاشورا برگزار می‌شود.

در برغان نيز مانند مناطق ديگر استان تعزيه در ماه محرم به روال سابق وجود دارد. در گذشته تعزیه در برغان توسط محلی ها خوانده می شد؛ ولی در حال حاضر برای ایام محرم خواننده هایی از شهرهای تهران، تفرش، اراک و قزوین برای اجرای تعزیه به این روستا می آیند.

عضو هیئت امنای حسینیه اعظم برغان در این باره می گوید: «در گذشته و در حاشیه برپایی تعزیه، مراسم «پزندگی» نیز وجود داشت؛ به این ترتیب که اهالی برغان برای میهمانانی که برای دیدن تعزیه به روستا می آمدند غذا تهیه می کردند و میهمانان را به خانه برده از آنها پذیرایی می کردند؛ ولی هم اکنون به دلایل مختلف این رسم از بین رفته است و اهالی نذورات خود را به آشپزخانه بزرگ حسینیه تحویل می دهند و در آنجا برای میهمانان غذا پخته می شود و در همان مکان حسینیه پخش می شود.»