تایوان و مناقشه چین و آمریکا

به گزارش سرويس بين الملل خبرگزاري صدا وسيما ،پس از جنگ جهانی دوم ،دایره منازعات چین و آمریکا در شرق آسیا، سرزمین تایوان را نیز وارد بازی کرد. دولت تایوان وضعیت چند لایه و مبهمی دارد. این دولت به‌ طور رسمی خود را حکومت مشروع سرزمین چین دانسته و جمهوری خلق چین را که از سال ۱۹۴۹ قدرت را در سرزمین اصلی چین در اختیار گرفته غیرقانونی می‌داند.
امروز تایوان نوزدهمین اقتصاد بزرگ جهان با تکنولوژی و صنایع پیشرفته، حائز رتبه های بین المللی توسعه است.
هرچند کشاکش های چین و تایوان از سال های ۲۰۰۸ بهبود یافت. دو طرف در سال2۰10 یک پیمان تجاری تاریخی امضا کردند و سپس رهبران دو طرف در نوامبر ۲۰۱۵ پس از ۶۶ سال در سنگاپور با یکدیگر ملاقات کردند. اما تا امروز مردم تایوان به برخی سیاست های مداخله جویانه و مخرب چینی ها در عرصه های اقتصادی و تجاری و تبلیغات دولتی پکن ضد تایوان، معترضند و این نگرانی ها تاکنون بازتاب های منطقه ای و جهانی داشته است. به هر حال چین مدعی است که تایوان بخشی از خاک این کشور است.

تایوان ، محل منازعه
در حال حاضر چین و آمریکا وارد مرحله ای جدی تر مناقشات اقتصادی و تجاری شده اند. اضلاع این نزاع عبارتند از :

1-تلاش چین برای مخدوش کردن معیارهای مورد توافق تجارت جهانی .برای مثال تجارت فولاد و آلومینیوم با آمریکا. ماه گذشته نیز ترامپ هشدار داد تعرفه 150 میلیارد دلاری علیه واردات کالا و خدمات از چین وضع خواهد کرد.

2-دست‌کاری چین در نرخ ارز، هرچند در جریان مذاکرات ماه گذشته مقامات خزانه داری آمریکا با چینی‌ها بر سرکنترل ارزی بر یوان گفتگوهایی داشتند که البته بی نتیجه بود.

3-فشارهای سیاسی و تبلیغاتی بر متحدان آمریکا در شرق آسیا از جمله ژاپن وکره جنوبی.

4-به باور واشنگتن، ارتش چین حوزه بین المللی دریای چین جنوبی را ناامن کرده و بخش هایی از آبها و جزایر آنرا به تصرف در آورده و استحکامات نظامی و استراتژیک در آنجا مستقر کرده است.
5-مخالفت شدید چین با نزدیکی آمریکا به تایوان. به ویژه مناسبات تسلیحاتی دو طرف اعتراضات پکن را به همراه خواهد داشت.
اما در تازه ترین رخداد و همزمان با افزایش تنش‌ها میان چین و آمریکا، رسانه ها از اعزام دو ناو جنگی آمریکا به تنگه تایوان خبر می‌دهند. اقدامی که می تواند با واکنش منفی و شدید چین روبرو شود.
اعزام این دو ناو جنگی به تنگه تایوان که نشانه‌ای از حمایت واشنگتن از آن کشور به شمار می‌رود، در شرایطی صورت می‌گیرد که تنش میان واشنگتن و پکن طی چند ماه گذشته بر سر مسائل اقتصادی و همچنین دریای چین جنوبی تشدید شده و حال اعزام این دو ناو جنگی نیز حاکی از افزوده شدن اختلافات این بار بر سر تایوان خواهد بود.
به باورکارشناسان ،نیروی دریایی آمریکا در اوایل تابستان امسال نیز ماموریت مشابهی را در این تنگه بین‌ المللی انجام داد، از اینرو حضور مجدد ناوهای جنگی آمریکا در آن منطقه ،به معنی حمایت قاطع آمریکا از تایوان است.
این در حالی است که روابط پکن و واشنگتن جدای از مناقشات تجاری، همچنان تحت تاثیر بحران هسته ای کره شمالی قرار دارد.
هر چند چین نیز در شش ماه گذشته 2 مانور دریایی در سواحل شرقی و در اطراف تایوان برگزار کرد.
پنتاگون در اوایل 2018 اعلام کرد به دلیل شرایط ژئوپلیتیکی تایوان و جزایر حاشیه آن و نیز نوع روابط واشنگتن با تایوان آمریکا مصمم به اعزام و استقرار یک فروند ناو هواپیمابر به تنگه تایوان است. هر چند این طرح به تعویق افتاد .
از سوی دیگر پنتاگون حاضر به توضیح درباره هرگونه عملیات احتمالی ناوهای جنگی آمریکایی در نزدیکی تایوان نشده است و هنوز معلوم نیست که آیا ناوهای جنگی آمریکا در آینده نزدیک از تنگه تایوان عبور خواهند کرد یا نه.

انگیزه های واشنگتن

1-فشار سیاسی و تبلیغاتی ضد چین.
روابط واشنگتن از دوره جرج بوش و با عبور ناو جنگی آمریکا از تنگه تایوان در 2007 وارد مرحله حساس تری شد. استراتژی"تهدید سرزمینی رقیب"همواره یکی از اصول دیپلماسی واشنگتن در مقابله با چین بوده است.
همچنانکه ترامپ نیز مدت کوتاهی پس از به قدرت رسیدن در گفتگوی تلفنی با رئیس جمهور تایوان عملا پروتکل های سیاسی واشنگتن و پکن را نقض کرد، اما وی طی 8 ماه گذشته موضوع تایوان را مطرح نکرد تا بتواند رویکرد مثبت و حمایت چین را برای حل و فصل معضل هسته ای کره شمالی جلب کند.

2-تهدید ژئوپلیتیک چین
اوج روابط نظامی و دفاعی تایوان و آمریکا باز می گردد به دوره دوم ریاست جمهوری جرج بوش. موافقتنامه دو طرف در 2008 با محور فروش تسلیحات استراتژیک از جمله چند جنگنده آمریکایی به تایوان، اعتراضات چین را به همراه داشت. نزدیکی به جغرافیای رقیب از طریق تحرکات نظامی و قراردادهای نظامی با کشور ثالث می تواند تهدید را بازتولید کرده و سطح آسیب پذیری رقیب را بالا ببرد.
ترامپ از زمان به قدرت رسیدن تاکنون با فروش 1.4 میلیارد دلار تسلیحات نظامی به تایوان موافقت کرده است. این اقدام ترامپ با مخالفت شدید پکن روبرو شده است.
3-تغییر موازنه قدرت میان تایوان و چین در سال های گذشته به نفع پکن، یکی از مهم ترین پیشران ها برای آمریکا در تقویت تایوان بوده است. در شرق آسیا شاید کشوری با اثر بخشی بالا و قدرتمند برای مهار فشارهای چین وجود نداشته باشد، به همین دلیل می توان گفت ورود نظامی آمریکا با انگیزه سنگین کردن کفه موازنه به نفع تایوان است.

دیدگاه چین
دیدگاه پکن همواره اعتراض به واشنگتن و فشار بر تایوان بوده است. به باور مقامات چین، موضوع تایوان بحرانی ترین مساله در روابط این کشور با آمریکا محسوب می شود و تحرکات واشنگتن می تواند به روابط طرفین لطمه زده و صلح و امنیت منطقه را مخدوش کند.
دولت چین انتظار دارد که واشنگتن نباید در مورد تایوان دچار محاسبات راهبردی شود زیرا این موضوعی حساس در مناسبات دو کشوربوده و به صلح منطقه پیوند خورده است.
بر اساس اولویت سیاست خارجی چین، تنگه تایوان همواره تحت کنترل پکن است همچنانکه اراده راسخ برای حراست از آن دارد و به دائما به تایوان هشدار داده که نباید به دنبال جلب حمایت آمریکا علیه پکن باشد.
هر چند مقامات تایوان خود را نماینده 23 میلیون مردم تایوان می دانند و زیر بار تهدیدهای چین نخواهد رفت.
چند ماه گذشته بود که رسانه ها اعلام کردند با وجود حساسیت ویژه چین در خصوص تایوان، دولت آمریکا قصد دارد 330 میلیون دلار قطعات یدکی جنگنده و دیگر تجهیزات به تایوان بفروشد.
وزارت خارجه آمریکا همچنین با فروش تجهیزات مربوط به جنگنده‌های اف-16 و دیگر هواپیماهای نظامی به تایوان موافقت کرد و مجوز آن را برای پنتاگون صادر کرد.

جمع بندی
مسئله تایوان، هرچند اصلی ترین وجه مورد اختلاف پکن با واشنگتن است، اما این مناقشه می تواند تحت تاثیر مناقشات تجاری دو طرف تشدید شود و یا با توجه به اهمیت بحران هسته ای کره شمالی و نیاز به جلب نظر چین، به طور موقت فروکش کند.
به هر حال آمریکا در محدود کردن چین در ژئوپلتیک شرق آسیا مصمم است.
به هر حال آمريکا و چين، از جمله عناصر سازنده سياست و اقتصاد بين الملل به شمار مي روند و هرگونه نوسان در مناسبات آن دو مي تواند روندهاي جهاني را تحت تاثير قرار دهد.
تايوان همچنان مانند"استخواني ميان زخم براي چين"است که هرگونه فشار به آن، مي تواند براي پکن دردناک باشد.
=================

نویسنده : محمد حسینی پور- پژوهشگر سیاست استراتژیک.
.