بازنگري مذاکرات کره شمالي و آمريکا

به گزارش سرويس بين الملل خبرگزاري صدا وسيما ،مذاکرات آمریکا و کره شمالی مختص به دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ و رهبری کیم جونگ اون نیست، از زمان اتمام جنگ دو کره در سال 1953 هر چند در مواقعی ودر برهه های خاص شاهد افزایش تنش بین دو کشور بوده ایم ولی هیچ وقت به مبدل به جنگ یا حتی شبه جنگی در بین این کشورها نشد، و از سوی دیگر عملی که بتواند هر دو کشور را وارد روند مصالحه کند صورت نگرفت، این روند تا زمان ریاست جمهوری نامزد حزب دموکرات بیل کلینتون ادمه داشت بعد از آن بود که دو کشور وارد جریان مذاکرات برای روند با ثبات سازی صلح در میان خود وشبه جزیره کره شدند.

پنج نوبت گفتگو
به طور کلی می توان گفت مذاکرات آمریکا وکره شمالی تا زمان فعلی ۵ مرحله داشته است که چهار مرحله گذشته عدم موفقیت قطعی چنین مذاکراتی را نشان می دهد.

1-اولین دور این مذاکرات در اکتبر سال 1994 منجر به توافق نامه ای بین واشنگتن وپیونگ یانگ گردید که بر اساس آن کره شمالی متعهد شد تا در ازای حذف برنامه هسته ای نظامی خود به تاسیس راکتورهای غیر نظامی بپردازد، اما تغییر ریاست جمهوری امریکا و به دنبال آن تغییر برنامه ها واهداف سیاست داخلی و خارجی آن از عوامل اساسی در شکست این توافق بود؛ زیرا جورج بوش رییس جمهور جدید آمریکا کره شمالی را در محور شرارت قرار داده ودر ژانویه 2002 زمینه های شکست این توافق را فراهم آورد.
2-دومین دوره از مذاکرات با تفاوت اساسی نسبت به توافق قبلی و مذاکرات گذشته حاصل شد به این نحو که در این گفتگوها نه تنها آمریکا و کره شمالی بلکه چهار کشور ژاپن، کره جنوبی، چین و روسیه هم حضور داشتند و دور دوم این گفتگو ها در سال 2004 منجر به توافقی با عنوان عمل در برابر عمل با هدف عادی سازی روابط بین کره شمالی وامریکا، ژاپن وکره جنوبی بود، اما با سیاست های تحریمی آمریکا در سال 2005 وعمل نکردن به وعده هایش این توافق هم نقض شد.

3-در سومین دوره گفتگوها در سال 2007 که همزمان با اولین آزمایش موشکی کره شمالی بود،آمریکا هرگونه توافق با کره شمالی در ازای برداشتن تحریم ها را رد کرد. این دوره مذاکرات دوباره در جولای 2007 که کره شمالی در این دوره از گفت وگوها موافقت خود را با دریافت کمک های اقتصادی-فنی در ازای حذف برنامه های هسته ای خود اعلام نمود.
از آنجا که کره شمالی شروع به اقدامات عملی درزمینه کرد و فعالیت های خود را به تا حدود زیادی تعلیق کرد چون از اقدامات متقابل فنی واقتصادی وعده داده شده چیزی نصیب کره شمالی نشد کره شمالی از مذاکرات شش جانبه خارج شد.

4-چهارمین دوره از مذاکرات در سال 2012 با اعلام توافق جدیدی به نام «توافق نامه رو به جلو» آغاز شد و قرار شد که کره شمالی متعهد به تعلیق برنامه غنی سازی اورانیوم وآزمایش های موشکی خود شود و در عوض کمک های غذایی از جانب آمریکا دریافت کند که باز هم به علت عدم ارسال مواد غذایی این توافق نامه به بهانه تداوم برنامه موشکی متوقف شد.

5-پنجمین دوره از مذاکرات در سال ۲۰۱۸ در حالی شروع شد که بعد از چندین ماه از تهدیدات از طرف رهبران دو کشور به حمله نظامی و شخصی کردن موضوع، رهبر کره شمالی، در اقدامی ناگهانی درخواست گفتگوی مستقیم با رئیس جمهوری امریکا در ارتباط با برنامه های هسته ای خود را ابراز کرد که از جانب رئیس جمهور امریکا دونالد ترامپ مورد قبول واقع شد و اولین نشست خود را در هتلی در سنگاپور ترتیب دادند که نهایتا در ژوئن 2018 برگزار شد.
این گفتگو به صورت دو نفره و پشت درهای بسته و فقط با حضور دو مترجم انجام شد و بعد از تقریبا چهل دقیقه صحبت میان این دو به پایان رسید ونتایجی که در این این نشست حاصل شد امضای یک توافق نامه چهار بندی است که در آن کره شمالی و آمریکا برای ایجاد صلح منطقه ای و برقرای روابط جدید دو کشور برای صلح و شکوفایی و ثبات در شبه جزیره و خلع سلاح هسته ای شبه جزیره متعهد شدند.
با چنین سابقه ای از روند مذاکرات دو کشور امریکا و کره شمالی، سوال اساسی برای تحلیلگران و نخبگان سیاسی سوال اساسی آن است که آیا در این دوره از مذاکرات هردو طرف به خواسته هایشان دسترسی پیدا می کنند و تصورات گذشته را که از این دو کشور در اذهان وجود داشت تغییر می دهند یا اینکه همچون توافقات پیشین که در نهایت هیچ نتیجه ای به دست نخواهد آمد و این توافق و این نشست ها بازهم ناکام می ماند؟
با توجه به محورهای توافق اخیر بر اساس شواهد ظاهری، کره شمالی مطابق توافق، اقداماتی را انجام داد که از آن جمله میتوان به انهدام یکی از سایت های هسته ای خود با حضور خبرنگاران خارجی و همکاری در جستجو و بازگرداندن اجساد سربازان آمریکایی اشاره نمود. در مقابل اما در 22 ژوئن 2018، رئیس جمهور آمریکا فرمان اجرایی خود مبنی بر حالت فوق العاده در ارتباط با کره شمالی و تحریم های اقتصادی علیه پیونگ یانگ را به مدت یک سال تمدید کرد.
بر این اساس، وزیر خارجه امریکا خلاصی تحریم ها را برای کره شمالی تا زمان خلع سلاح اتمی کره شمالی غیرممکن می داند و دولتمردان امریکایی هر کدام به چنین عملی استناد می جویند و پیش شرط اساسی را غیر اتمی شدن شبه جزیره می دانند.
همچنین ایالات متحده در برابر اقدامات جدید کره شمالی با برگزاری نشستی در سازمان ملل تشدید تحریم ها علیه کره شمالی را در دستور کار قرارداد و تعداد زیادی از شرکت ها و افراد چینی و روسیه را به بهانه پایبند نبودن به تحریم ها علیه کره شمالی تحریم نمود.

مدل ليبي !؟

به نظر می رسد با وجود دیدار و بیانیه تفاهم صادر شده از سوی رهبران دو کشور برای گفتگو، هدف ایالات متحده اجرای همان مدل لیبی در مورد کره شمالی است و به کمتر از آن قانع نخواهد شد. بنابراین سیاست هویج و چماق و رفتارهای دوگانه یعنی مذاکره و گفتگو از یک سو و تحریم از سوی دیگر همچنان راهبرد اصلی ایالات متحده برای کنترل کشورهایی چون کره شمالی است.
این راهبرد، منافع ایالات متحده را تاکنون تامین نموده است و در این مورد مشاهده می کنیم که حفظ تهدید کره شمالی توجیهی برای حضور نظامی آمریکا در شرق آسیا و ایجاد پایگاه بوده است تا بر طبق سیاست آسیا محوری آمریکا هم منافع اقتصادی اش تامین شود و هم چین به عنوان ابرقدرت نوظهور کنترل شود.
کیم جونگ اون، به خوبی از این واقعیت مطلع است که تنها موضوعی که آمریکا را می تواند بر سر یک میز با کره شمالی به گفت وگو بکشاند چیزی جز سلاح هسته ای نخواهد بود.
از طرف دیگر دور از ذهن است که درچنین شرایطی که آمریکا و متحدان آن خواهان خلع سلاح هسته ای کره شمالی هستند با هزینه های سنگینی که تاسیسات هسته ای واتمی برای کره شمالی در بر داشته است آنها را به یکباره از دست بدهد و نابود کند.
اگر کره شمالی خواهان برچیده شدن تاسیسات هسته ای و نظامی خود بود، بهتر از توافق فعلی، توافق 1994 بود که در آن توافق حق تاسیس راکتورها غیر نظامی را داشت و دلیلی برای ادامه منازعات تا این دوره زمانی را نداشت.
به نظر می رسد کره شمالی با علم وآگاهی از شرایط بین المللی به دنبال آن هست تا زمان را خریداری کند، رهبر جوان کره شمالی به خوبی می داند که همانطور که خروج از برجام برای آمریکا به صورت غیر قانونی و به ساده ترین شکل ممکن اتفاق افتاد . کیم جونگ اون با شرایط دوگانه ا ی مواجه است؛ زیرا از طرفی در داخل خواهان مدرنیزه کردن کشور، ایجاد و تقویت زیرساخت ها و بهبود وضعیت اقتصادی خود می باشد و از طرف دیگر در پشت پرده خواهان حفظ توانمندی های هسته ای خود می باشد؛ زیرا می داند که حفظ خاندان کیم و امنیت کشور بر اقتصاد ارجعیت دارد، به همین دلیل شروع به دوره ای از گفت وگو ها کرده است تا با خرید زمان بتواند وضعیت اقتصادی را از یک طرف بهبود ببخشد.
البته کشورهای دیگر منطقه هرچند با کره شمالی عاری از سلاح هسته ای موافق ترند. هرچند که گروه های محافظه کار داخلی در کشور ژاپن و کره جنوبی خواهان تحریم های حداکثری برای کره شمالی واستمداد طلبیدن از تمام ابزارهای بازدارنده همچون شورای امنیت وسازمان ملل وقطعنامه های آن هستند.

جمع بندي
برخورد اهداف متضاد دو کشور آمریکا و کره شمالی در سابقه و پرونده مذاکرات، مانع از رسیدن به نقطه مشترک خواهد بود و دیدارها و گفتگوها را در حد نمایش های رسانه ای با اهداف موقتی تنزل داده است. ایالات متحده از بین بردن کامل توانمندی هسته ای کره شمالی را به عنوان راهبرد اصلي در نظر دارد و با حفظ و تثبیت این تهدید در منطقه به دنبال حضور در منطقه برای تامین منافع ایالات متحده در قرن آسیایی و کنترل چین می باشد؛ از این رو طولاني شدن بحران در منطقه در واقع خواست ایالات متحده می باشد.
کره شمالی اما گرچه با چرخشی در سیاست های اعلانی خود به موضوع عقب ماندگی های اقتصادی خود اشاره دارداما اقداماتی نيز برای نشان دادن حسن نیت خود انجام داده است از جمله سیاست "نامه نگاری با ترامپ و کاهش تنش هاي تبليغاتي ميان دو طرف .
=================
نويسنده: حديث اقبال -کارشناس سياست در آسيا.
.