آبخیزداری ؛ تنها درمان خشکسالی

به گزارش خبرگزاری صدا وسیما خانم سلاجقه کارشناس هواشناسی استان کرمان می گوید : از ابتدای مهر امسال یعنی شروع سال آبی جدید تا 22 اسفند در استان به طور میانگین 74 میلیمتر باران باریده است که این میزان در مقایسه با مدت مشابه پارسال تقریبا سه برابر شده است.
در این روزهای پر باران ، بارشهای سیل آسای درمناطق گرمسیری جنوب وشرق استان کرمان خسارت بار هم بود ، اما بیشتر از خسارتهای سیل ، آنچه که باعث تاسف مردم این مناطق شد نبود تمهیدات مناسب برای بهره گیری حداکثری از روان آبها بود.
به تعبیر آقای افشار از کارشناسان کشاورزی منطقه دهبکری : "یک فرصت سوزی کامل در استفاده بهینه از نعمت خدادادی باران ".
آمارها نشان میدهد بخش زیادی از بارندگیهای اخیر که به صورت آبهای روان ، در پهنه نیمه خشک استان کرمان جاری شد، خیلی زود تبخیر شد و به آسمان بازگشت .
آمارها میگوید کمتر از 25 درصد نزولات جوی، در پشت سدها ، سیل بندها و یا گورآبها مهار میشود و حدود 75 درصد دیگر تبخیر شده و از دست می رود.
آرمان وزیری کشاورز کهنوجی که تحصیلات دانشگاهی هم دارد با گلایه از اینکه برای مهار سیلابها فکر اساسی نمیشود گفت : در شرایطی که خشکسالی امان مردم را بریده و روستاها را خالی از سکنه کرده چرا این همه باران به صورت روان آب هدر می رود و درست ذخیره سازی نمی شود؟. اکبر کدوری شهروند نرماشیری هم با اشاره به بارندگی های اخیر می گوید: نه تنها بارشهای امسال بلکه هر سال بارش های زیادی به صورت روان آب و سیل هدر می رود و ما در تابستان با بحران نبود آب مواجه میشویم .
علاوه بر خشکسالی، آسیبهای ناشی از جاری شدن سیل در استان کرمان به ویژه در جنوب و شرق استان هم سندی در تائید صحبتهای این دو هم استانی است .
راهکار چیست ؟ بگفته آقای ارجمند کارشناس ارشد مدیریت آب ؛ مهار این روان آبهای ارزشمند ، فقط و فقط در سایه اقدامات آبخیزداری و آبخوان‌داری ممکن است. او می افزاید : "کنترل و استفاده بهینه از حجم عظیم منابع آبهای سطحی و روان آب ها که در قالب طرحهای آبخیزداری قابل تحقق است ، نه‌ تنها از وقوع سیل و آثار مخرب آن جلوگیری می کند بلکه می تواند فرصتی برای افزایش تولیدات کشاورزی در مناطق گرم و خشکی مانند کرمان باشد".
اقای رجبی زاده مدیر کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمان فواید دیگری برای آبخیزداری و آبخوان داری برمی شمرد : آبخیزداری باعث نفوذ آب به لایه های زیرین خاک و تقویت پوشش گیاهی میشود و همین مسأله جلوگیری از حرکت ریزگردها و جاری شدن سیلاب را در پی دارد. وی افزایش آبدهی چشمه ها، قناتها و چاهها و نیز بهبود وضع اشتغال روستائیان از دیگر فواید مهم اجرای طرحهای آبخیزداری میداند. .
محمدرضا شاهرخی معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی جنوب کرمان هم میگوید : طرحهای آبخیزداری با هدف نجات روستاها اجرا میشوند بطور مثال قنات های اسفندقه و گِوِر چندین سال پی در پی با خشکسالی مواجه بودند که با انجام فعالیتهای آبخیزداری احیا شدند و امروز مردم با استفاده از آب آن قناتها زندگی میکنند و اگر قناتها احیا نشده بود باید آنها را در محله های حاشیه ای شهرهای بزرگ می دیدیم . وی افزود: در بخش ساردوییه جیرفت نیز با ایجاد بند محمدآبادِ روز پیکر از خشک شدن بسیاری از باغ ها جلوگیری شد.
برخوری رئیس اداره آبخوانداری اداره کل منابع طبیعی جنوب کرمان هم به احداث سیل بند در زهکلوت رودبار جنوب اشاره کرد و گفت: ایجاد این سیل بند سبب نجات این شهر شده است چون آب را از سمت شهر و زمین های مردم به سمت رودخانه های فصلی هدایت میکند.
با توجه به نقش موثر طرحهای آبخیزداری در پایان دادن به مشکلات ناشی از کمبود آب ، اکنون این سئوال مطرح است که برای توسعه طرحهای آبخیزداری و آبخوان داری درکشور به خصوص استان نیمه خشک کرمان چه برنامه ریزی هایی صورت گرفته است. ؟
آقای ابوهاشم معاون دفتر کنترل سیلاب و آبخوان داری سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور گفت امسال 700 میلیارد تومان از اعتبارات صندوق توسعه ملی برای توسعه طرحهای ابخیزداری در کشور اختصاص یافت که در اجرای این طرحها انقلابی به وجود آورده است و از این مبلغ ۲۵ میلیارد تومان به طرح‌های آبخیز داری استان کرمان اختصاص یافته است . مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمان هم گفت امسال از اعتبارات صندوق توسعه ملی 512 سازه آبی در استان کرمان ساخته شده است که با استفاده از آنها توانستیم 21 میلیون متر مکعب روان آب را مدیریت و 6 میلیون متر مکعب از این مقدار را به سفره‌ های آب زیرزمینی تزریق کنیم .
آقای برخوری معاون اداره کل منابع طبیعی جنوب استان کرمان هم گفت : از امسال با افزایش 250 درصدی اعتبار طرح های آبخیزداری جنوب کرمان و سریعتر شدن کار ساخت و تکمیل طرحهای ابخیزداری ، ظرفیت مهار آب در سیل بندهای جنوب کرمان به 50 میلیون مترمکعب رسیده است که تحول امیدوار کننده ای است .

اما این همه آن چیزی نیست که استان پهناور کرمان نیازمند آن است .
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کرمان میگوید : اعتبارات دولتی برای مدیریت کامل روان آب ها کافی نیست ، مردم و بخش خصوصی هم باید به کمک بیایند.
وی با اعلام اینکه تاکنون با 12 شرکت و نهاد بزرگ اقتصادی در استان کرمان تفاهمنامه هایی برای حمایت مالی از طرحهای حفاظت از آب و خاک امضا شده است ، ابراز امیدواری کرد: با توسعه مشارکتهای غیردولتی ، گامهای بعدی در زمینه مدیریت منابع آب ، سریعتر برداشته شود .