معرفی کتاب اسلام در چارچوب فرهنگی اروپا در سارایوو

به گزارش سرويس بين الملل خبرگزاری صدا و سیما از سارایوو؛ مراسم معرفی کتاب اسلام در چارچوب فرهنگی اروپا نوشته دکتر رشید حافظ اویچ با همکاری موسسه علمی و پژوهشی ابن سینا و کتابخانه غازی خسرو بیک در سارایوو برگزار شد.

در ابتدای مراسم دکتر بارانی، مدیر موسسه ابن سینا با تاکید بر نقش گفتگوی فرهنگی گفت: در گذر از مدرنیسم به پست مدرنیسم و با توجه به مفهوم متحول هویت فرهنگی، بدون شناسایی خویشتن امکان برقراری گفتگو با دیگران را نداریم. وی افزود: حضور در فرهنگ جهانی و تاثیر گذاری در آن لازمه تقویت منابع فرهنگی، شناخت علمی و چالش و رویارویی علمی و فرهنگی مسلمانان است. جهان اسلام بدون ورود به این عرصه فکری نخواهد توانست از موجودیت فرهنگی و سیاسی خود دفاع کند.
نرمین هوجیچ مجری برنامه با اشاره به سنت گفتگو و نقد در بوسنی و هرزگوین گفت: متاسفانه سنت نقادی و گفتگوی فکری در جامعه معاصر بوسنی به دلایل مختلف ضعیف است. این ضعف موجب خلا فکری در جامعه شده است.
در این مراسم دکتر رشید حافظ اویچ ناتوانی جهان اسلام در مقابل چالشهای معاصر را محصول دو روند دانست. وی گفت مسلمانان نخست از میراث فلسفی و عرفانی خویش بیگانه اند و این ریشه در بی سوادی عمومی و سطحی بودن تولید علم دارد.
استاد دانشکده علوم اسلامی سارایوو افزود: مسلمانان از نظر سیاسی و فرهنگی نتوانسته اند در مقابل اسلام هراسی، اروپا مداری و امپریالیسم فرهنگی بدیلی ایجاد کنند و این بدیل بایستی مبتنی بر قرائت فلسفی عرفانی از اسلام باشد.
دکتر حافظ اویچ رویکرد هویت گرایانه شکلی را خطری برای مسلمانها دانست و گفت: اسلام های هویت گرایانه افراطی مهمترین خطر برای تمامی مسلمانها است. این هویتها ارتباط و پیوند انسان با سنت و رویکردهای متنوع و کثرت گرا را نفی می کنند.
دکتر حافظ اویچ حکومت مسلمانان در اندلس را دوران طلایی خواند و گفت: حکومت بیش از 700 ساله مسلمانها در اندلس از تمامی جهات نمودار سطح بالای فرهنگی و تمدنی بود. وقتی اندلس می درخشید و دانشگاهها قرطبه و غرناطه بهترین دانشمندان مسلمان را به جهان عرصه می داشتند اروپای مسیحی غرق در تاریکی قرون وسطایی بود. متاسفانه ما مسلمانها امروز شناختی به اندلس نداریم و در این باره بهترین پژوهشها را دانشمندان غربی انجام داده اند.

دکتر عصمت بوشاتلیچ استاد علوم اسلامی سخنران دیگر این برنامه کتاب دکتر حافظ اویچ را برای جامعه معاصر بوسنیایی ضروری خواند. وی گفت: مسلمانان بوسنی و هرزگوین، مسلمانان بومی اروپا هستند و این واقعیتی است که مسیحیت اروپایی در دوره های مختلف در صدد نفی آن بوده است.

دکتر بوشاتلیچ با تاکید بر عهدنامه های اسلامی در آزادی پیروان سایر ادیان گفت: این عهدنامه ها از دوره عثمانی در عصری صادر شده که مسیحیان اروپا مسلمانها را در دادگاهها تفتیش عقاید محاکمه و آنها را از اندلس و سایر نقاط اروپا اخراج کردند. اکنون مسلمانها گرفتار افراطی گرایی هستند و دچار وضعیت معکوس شده آیم.
دکتر عاصم زوبچویچ، استاد علوم اسلامی سارایوو در سخنانی گفت: مسلمانها گرفتار دو رویکرد متفاوت و متضاد داخلی و خارجی هستند. در رویکرد درونی مسلمانها نسبت به هم نقدپذیری و پذیرش تنوع و کثرت گرایی را از دست داده اند. به سمت هویتهای یکپارچه یکدست حرکت می کنند، بتدریج بسته تر می گردند. از نظر خارجی مسلمانها در فشار انواع گفتمان های تقلیل گرا مانند شرق شناسی، تجدید نظر طلبی و غیره قرار دارند.
دکتر زوبچویج افزود: ما اکنون با این مساله مولف کتاب اسلام در چارچوب فرهنگی اروپا مواجه ایم و آن این استکه اروپا چه هویت فرهنگی دارد و چگونه هویت اسلامی می تواند در اروپا مطرح شود و کمک به هویت جمعی بکند. لازمه پاسخگویی به این سوال، شرکت در گفتگوی تاریخی فلسفی سیاسی دینی و فرهنگی است. مساله این است ما چقدر می توانیم در این گفتگو شرکت کنیم.