تبلیغات دارویی به طور کلی ممنوع است

به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما؛ دکتر ایرج حریرچی معاون کل وزارت بهداشت در برنامه گفتگوی ۱۸:۳۰ شبکه خبر در خصوص تبلیغات خارج از عرف پزشکان در فضای مجازی با اشاره به اینکه تبلیغات دارویی به طور کلی ممنوع است و این موضوع دو زمینه اخلاقی و فلسفی و زمینه قانونی دارد، افزود: بازار طبی و مسایل پزشکی مصداق شکست بازار است و در آن تقاضای القایی و القای خدمات غیر ضروری به دلیل اختلاف سطح آگاهی که بین ارائه کننده خدمت و دریافت کننده آن وجود دارد و بیمار تجربه‌ای در خرید خدماتی که به آن پیشنهاد می‌شود ندارد، روی می‌دهد. برای مثال بیمار در خصوص ضروری بودن انجام آزمایش یا سونوگرافی که تجویز می‌شود تجربه‌ای ندارد.
دکتر حریرچی بیان کرد: موضوع دیگر، تعارض منافع در حوزه پزشکی بین گروه‌های مختلف است که شامل سه مرحله است، بیش درمانی و بیش تشخیصی از جمله این مراحل محسوب می‌شود که در کشور‌های غربی هم شایع هستند. برای مثال، با اینکه آنژیوگرافی لازم نیست، ولی تجویز می‌شود.
وی تصریح کرد: مرحله دیگر، پزشکی سازی (medicalezation) است. به طور مثال موضوع زیبایی یا مواردی مانند تقویت حافظه یا افزایش قد که جزو اعمال پزشکی نیستند. مرحله سوم نیز، تجاری سازی است که کار از دست پزشکان و سیستم بهداشت و درمان خارج می‌شود. امور زیبایی و تزریق مواد که حتی آرایشگاه‌ها هم در آن ورود کرده اند، از جمله مثال‌های تجاری سازی است.
وی در ادامه موضوع را از منظر قانونی تشریح کرد و افزود: طبق ماده ۷ آیین نامه بند ب ماده ۳ قانون نظام پزشکی، تبلیغ دارو و ذکر خواص درمانی در رسانه‌های عمومی که مخاطب آن‌ها عموم مردم هستند، ممنوع است.
معاون کل وزارت بهداشت با اعلام اینکه پرونده ۱۱۲ کانال تبلیغ غیر اخلاقی دارو تشکیل و برای پلیس فتا ارسال شده است، ادامه داد: برای مثال، وزارت بهداشت مجوزی را به محصول تقویت مو می‌دهد، اما ذی نفعان آن محصول، به طور اغراق آمیز و غیر واقعی اثربخشی آن محصول را با ذکر داشتن مجوز وزارت بهداشت تبلیغ می‌کنند در حالی که وزارت بهداشت صرفا مجوز برای تقویت مو‌های موجود داده و بیش از آن مجوزی صادر نکرده است.
دکتر حریرچی با تأکید براینکه، طبق ماده ۸ همان آیین نامه، تبلیغاتی که ادعایی مبنی بر اثرات درمانی، تشخیصی، پیشگیری و بازتوانی دارند باید مجوز وزارت بهداشت را داشته باشند، افزود: عمده تبلیغات پزشکی باید با نظارت سازمان پزشکی باشد و پیشنهاد ما این است که مدعی العموم به این موضوع وارد شود؛ زیرا طبق آیین نامه مذکور نشان دادن قسمتی از بدن بیمار حتی با رضایت خودش، ممنوع است و حتی شامل مواردی که خلاف اخلاق هستند نیز می‌شود. اطلاق این آیین نامه کلی است و حتی در کشور‌های اروپایی نیز چنین تبلیغاتی موجود نیست و انجام نمی‌شود.
وی، تبلیغات در حوزه پزشکی را تحث تاثیر تقاضای القایی و تقسیم منابع بین گروه‌های مختلف ذکر کرد و گفت: گاهی تبلیغات در قالب برنامه‌های گفتگو محور در روزنامه‌ها و صدا و سیما منتشر می‌شوند که جنبه رپرتاژ داشته و اثر تبلیغی دارند؛ چراکه برخی از مردم تصور می‌کنند حتما پزشکی که در رسانه ملی درخصوص موضوع پزشکی صحبت می‌کند قطعا پزشک حاذق و برجسته‌ای است و بر مبنای همین تصور مراجعات بیماران به مطب پزشک مذکور به شدت افزایش پیدا می‌کند در حالی که اکثر پزشکانی که در برنامه‌های صدا و سیما حضور پیدا می‌کنند در سطح متوسط هستند.
دکتر حریرچی در پایان درخصوص راهکار‌های برخورد با این تبلیغات خاطرنشان کرد: بهترین راه حل این معضل، پیشگیری و آموزش جامعه پزشکی است. در وهله دوم باید مقابل ابزار تجاری سازی و تبلیغات منفی قرار گیریم و در مرحله سوم برخورد با متخلفان را مد نظر قرار دهیم. در همین راستا سازمان نظام پزشکی عزم خود را جزم کرده که با هدف صیانت از جامعه پزشکی با متخلفان برخورد کند. البته برخورد‌ها و مجازات‌ها تاکنون بازدارنده نبوده، اما با عزمی که به وجود آمده در تلاشیم این اقدامات، بازدارنده باشند.