گندم تضمینی خالص یا ناخالص؛ مساله این است

خبر کوتاه بود، سازمان ملی استاندارد وجود "ضایعات در گندم" را تایید کرد، اما ماجرای این ناخالصی چیست و از کجا آمده است؟
همین چند روز پیش رئیس اتحادیه آرد کشور از وجود ۷۰۰ هزار تن ناخالصی در گندم خبر داد، به گفته او سالانه این میزان از ضایعات همچون شن و خاک و ضایعات گندم به ارزش ۱۰۰۰ میلیارد تومان به عنوان گندم وارد فرآيند خرید و فروش و تحویل گندم می‌شود.
سید محمدرضا مرتضوی در گفتگوی اختصاصی با خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما این موضوع را اینگونه توضیح داد: سه سال است که به وزیر جهاد کشاورزی هشدار داده و متذکر شده‌ایم که فساد گسترده‌ای در سامانه خرید تضمینی گندم شکل گرفته است، اما توجهی نمی‌شود.
وی با بیان اینکه موضوع از این قرار است که دلالان، ضایعات همچون شن و خاک و گندم ضایعاتی را با گندم مخلوط کرده و به دولت تحویل می‌دهند،

مرتضوی خاطرنشان کرد : طبق بررسی‌های ما سالانه ۷۰۰ هزار تن ضایعات با گندم مخلوط شده و به دولت فروخته می‌شود که به معنای آن است که سالانه حدود ۱۰۰۰ میلیارد تومان از بودجه بیت‌المال خارج شده و به جیب‌های خاص می‌رود.
رئیس انجمن آرد کشور  افزود : البته مطمئنیم این اقدامات کار کشاورز نیست بلکه کار دلالانی است که گندم را از کشاورز خریده و به دولت می‌فروشند و دست برخی از مدیران نیز در کار است.
وی  گفت : طبق قانون در فرایند خرید تضمینی گندم برای جلوگیری از تحویل ضایعات و شن و خاک همراه گندم، باید از توری استاندارد ۲۰*۲ استفاده کنند، اما مسوولان مربوطه برای آنکه تخلف خودشان را بپوشانند، به جای استفاده از توری استاندارد از توری غیر استاندارد ۲*۲ که ضایعات و شن و خاک را از خود عبور نمی‌دهد در مراکز خرید گندم استفاده می‌کنند.
مرتضوی خاطرنشان کرد: در سه سال اخیر هم وزیر بهداشت و هم رئیس سازمان ملی استاندارد در این مورد و تاثیر منفی آن بر سلامتی مردم هشدار داده‌اند، اما متاسفانه وزارت جهاد کشاورزی به آن‌ها توجهی نکرده است.
رییس انجمن آردسازان با بیان اینکه گندم ورودی به کارخانه‌های آرد به طور متوسط ۱۰ درصد ضایعات دارد، افزود : در یک نمونه رئیس یکی از دستگاه‌های نظارتی از یک کارخانه آرد بازدید کرد و شخصا دید که گندم موجود با ۹ درصد آشغال و ضایعات مخلوط است.
در آن سو، اما مدیرعامل شرکت بازرگانی دولتی به این ادعا پاسخ داد، او گفت که در مقادیر ناخالصی گندم بزرگ نمایی شده است.
مدیر عامل شرکت بازرگانی دولتی در خصوص موارد مطرح شده مبنی بر اینکه ۷۰۰ هزار تن ناخالصی در گندم ارائه شده وجود داشته است اظهار داشت: گفتن چنین ارقامی یا ناشی از نا آگاهی است یا اینکه برخی به دلیل درگیری منافعشان با این موضوع این موارد را مطرح می‌کنند.
سیف خاطر نشان کرد: تا به امروز قریب به ۸ میلیون تن گندم خریداری شده که این محصول در قالب یک میلیون و سیصد هزار نمونه تحویل شرکت بازرگانی دولتی بخش خصوصی و کارخانجات آرد شده است و از تمامی این محموله‌ها نمونه برداری شده و در آزمایشگاه‌های دارای صلاحیت میزان افت آن‌ها بررسی شده و به ثبت رسیده است.
وی افزود : میزان افتی که برای کل محموله‌های گندم به ثبت رسیده بین ۱.۰۱ تا ۱.۰۳ بوده است.
سیف با اشاره به اینکه یک میلیون و ۷۰۰ هزار تن از ۸ میلیون تن خرید تضمینی گندم مربوط به کارخانجات آرد تخصیص یافته که ادعای برخی از این کارخانجات مبنی بر وجود ناخالصی غیر متعارف در گندم نادرست است چرا که براساس بررسی‌ها میزان افت محصول این کارخانجات ۸۳ صدم درصد ثبت شده است و مشخص نیست که برخی از این کارخانجات چگونه ادعای افت میان ۸ تا ۱۰ درصد را مطرح می‌کنند.
معاون وزیر صنعت و مدیر عامل شرکت بازرگانی دولتی  گفت : همچنین هرگونه جابه جایی گندم با گواهی کیفیت به انجام می‌رسد به طوری که افت ناشی از جابه جایی گندم از مقصد تا مبدا باید در برگه گواهی کیفیت ثبت شود و اگر رقم نامتعارفی به عنوان افت مبدا تا مقصد گندم به ثبت برسد این محصول در مقصد تخلیه نمی‌شود و به پژوهشکده غله ارسال می‌شود.
وی افزود : برخی صحبت‌ها از جنس منافع اقتصادی است و متوسل شده به روش‌های نادرست برای بردن بهره اقتصادی دور از انصاف است.
سیف گفت : رویه سنجش افت گندم در کشور قدمت سی ساله دارد و آمادگی داریم در مورد هر کارخانه‌ای که ادعای افت غیر متعارف گندم را مطرح می‌کند مدارک لازم را ارائه دهیم تا همه متوجه شوند که این صحبت‌ها نادرست است.
از این کشمکش‌ها چند روزی بیشتر نگذشت که سازمان ملی استاندارد خبر وجود ناخالصی در گندم را تائید کرد.
مرندی مقدم معاون نظارت بر اجرای استاندارد سازمان ملی استاندارد ایران در نشست خبری روز گذشته خود ، موضوع وجود ضایعات در سامانه خرید تضمینی گندم را تایید کرد و گفت: بررسی‌های ما نشان می‌دهد که در خرید تضمینی گندم در مواردی برای اینکه بتوانند پول بیشتری از خریدار گندم دریافت کنند، گندم را با ناخالصی‌هایی مخلوط کرده‌اند؛ من در بازدیدی که از یکی از کارخانه‌های آردسازی داشتم این موضوع را از نزدیک دیدم، اما به دلیل اینکه سازمان ملی استاندارد مسئول نظارت بر کیفیت گندم نیست، از میزان دقیق آن اطلاعی ندارم.
معاون نظارت بر اجرای استاندارد سازمان ملی استاندارد ایران درباره اینکه کدام نهاد باید به موضوع وجود ضایعات در گندم خرید تضمینی، رسیدگی کند؟ تصریح کرد: مسئولیت این موضوع با وزارت جهاد کشاورزی و سازمان غله است که خرید تضمینی گندم را انجام می‌دهند، چرا که اگر میزان ضایعات به درستی اعلام شده باشد، این پول از جیب مردم به نفع عده‌ای از فروشندگان گندم تمام می‌شود.
مرندی مقدم وجود ضایعات در گندم خرید تضمینی را تایید کرده و وزارت جهاد کشاورزی را مسئول رسیدگی به این مسئله دانسته است.
به هر صورت موضوع نظارت و البته رعایت استاندارد در حوزه گندم که بطور مستقیم با سلامت جامعه مرتبط است مسئله‌ای نیست که به راحتی بتوان از آن عبور کرد، موضوعی که باید منتظر ماند و دید که در روز‌های پیش رو با چه پاسخی از سوی وزارت جهاد کشاورزی مواجه خواهد شد.