بررسی عملکرد فیک نیوز‌ها

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ گروه سیاسی رادیو ایران به بهانه دستگیری روح الله زم به بررسی موضوع فیک نیوزها، افزایش سواد رسانه‌ای و مقابله با کانال‌های دروغ پرداز همچون آمدنیوز پرداخت.

استاد دانشگاه و کارشناس ارشد رسانه با اشاره به نقش برخی چهره‌های فرهنگی در رشد خبر جعلی گفت: به خاطر وجود این افراد و نیز برخی عناصر مرتبط با روح الله زم در کشور، کانال آمدنیوز که از سال ۹۴ تا ۹۵ تنها حدود ۳ هزار و ۵۰۰ دنبال کننده داشت به یکباره با جهش تعداد اعضا روبرو شد تا جایی که این کانال شایعه پراکن در برخی موارد ایجاد مشکل کرد.

زهیر اصفهانی روشنگری نکردن به موقع رسانه‌های رسمی را از مشکلات کشور دانست و گفت: به همین دلیل است که در نبود خبر درست، شایعه سازان رشد می‌کنند.

وی شگرد «فریب اغنایی» را یکی از محور‌های کانال‌های شایعه پراکن دانست و افزود: در این تکنیک بخش کوچکی مثلا حدود ۳۰ درصد از یک خبر درست عنوان می‌شود، اما آن را با بخش بزرگی از اخبار خودساخته و دروغ تلفیق می‌کنند تا مخاطب آن را باور کند.

این استاد علوم ارتباطات ادامه داد: زم خود به تنهایی یک فرد دسته چندم بود، اما با اتاق فکری که وی را حمایت می‌کرد به اینجا رسید و با انتشار اخبار دروغ موجب ایجاد التهاب در کشور شد.

وی سواد رسانه‌ای را از ضروریات امروز دانست و تاکید کرد: باید نحوه صحیح دریافت، مصرف و تحلیل اخبار را با استفاده از این موضوع کسب کنیم تا بتوانیم براساس آن درست تصمیم بگیریم.

اصفهانی با انتقاد از برخی همایش‌ها که در آن سواد رسانه‌ای را با زبانی پیچیده به مردم معرفی می‌کنند، تصریح کرد: گاهی شاهدیم که سواد رسانه‌ای را با کلماتی سنگین و پیچیده به مردم معرفی کرده و آن را بسیار سنگین جلوه می‌دهند، درحالی که سواد رسانه‌ای به زبان ساده یعنی نحوه استفاده درست از رسانه ها.

وی یکی از مشکلات کشور را در این زمینه کمبود مطالعه عمومی دانست و گفت: نبود سواد رسانه‌ای تنها دربرگیرنده افراد باسطح تحصیلات پایین نیست، بلکه گاهی می‌بینیم افرادی با مدارج بالای دانشگاهی هم از آن بی بهره اند.

این استاد دانشگاه به توانمندی غربی‌ها در حوزه رسانه اشاره و تصریح کرد: متاسفانه باید اعتراف کنیم که آن‌ها در این زمینه از ما قوی‌تر هستند و زمین بازی را یاد گرفته اند؛ به عنوان نمونه ناوگان دهم نیروی دریایی آمریکا یا ناوگان ۲۴ هوایی آن بدون داشتن حتی یک ناو یا هواپیما به صورت متمرکز روی عملیات سایبری کار می‌کند؛ این یعنی توجه ویژه‌ای که آن‌ها به فضای مجازی دارند.

اصفهانی در پایان به بررسی برخی دیگر از شگرد‌های رسانه‌های بیگانه پرداخت.

تحلیل گر مسایل سیاسی نیز در گفتگوی تلفنی با برنامه بحث روز رادیو ایران گفت: پس از گذشت چهل سال از رویارویی جبهه استکبار با انقلاب اسلامی آن‌ها به این نتیجه رسیدند که به جای جنگ سخت باید به سراغ جنگ نرم بروند.

احمد برزگر با ابراز تاسف از ضعف‌های گوناگون جبهه داخلی در حوزه رسانه تاکید کرد: باید در زمینه انتشار اخبار خطوط قرمز تصنعی را در هم بشکنیم و گمان نکنیم که بیان واقعیت‌ها جامعه را دچار التهاب می‌کند، زیرا در نبود اخبار درست امثال آمدنیوز‌ها هستند که رشد می‌کنند.

محمد مهدی مومنی‌ها کارشناس فضای مجازی نیز دیگر میهمان برنامه بحث روز بود.

وی با واکاوی ظهور و اوج گیری کانال آمدنیوز گفت: در ابتدا شاهد بودیم روح الله زم در کانال خبری خود از برخی قسمت‌های دولت حمایت می‌کرد و برخی دیگر را مورد انتقاد قرار می‌داد، اما از سال ۹۶ و به ویژه در بحبوحه بحران دی ماه آن سال می‌بینیم که این کانال به صورت روشن با اساس انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی ایران مخالفت می‌کرد تا جایی که در همان روز‌ها روش آموزش ساخت بمب‌های دستی را هم برای ایجاد آشوب در کشور آموزش داد.

وی ویژگی مهم شبکه‌های اجتماعی را در ایجاد تهدیدات مردم محور؛ فراگیری آن‌ها خواند و ادامه داد: به دلیل در دسترس بودن این شبکه‌ها روی گوشی‌های تلفن همراه اخبار منتشر شده در آن‌ها به سرعت فراگیر می‌شود و می‌تواند تبدیل به جریان شود.

مومنی‌ها یکی از ضرورت‌های مهم در استفاده از شبکه‌های اجتماعی را یادآور شد و بیان کرد: باید همواره در نظر داشته باشیم که به اخبار دریافتی از این شبکه‌ها با تردید نگاه کنیم و به سرعت آن‌ها را رد یا قبول نکنیم؛ با این کار علاوه بر کاهش نفوذپذیری رسانه‌های بی اعتبار می‌توانیم به عنصر تاثیرگذار در این فضا تبدیل شویم.

این کارشناس فضای مجازی افزود: در موضوع سواد رسانه‌ای همه اعم از مردم و مسئولان وظیفه دارند و مردم برای دریافت خبر بایستی به شبکه‌های مرجع و معتبر مراجعه کنند. 

مومنی‌ها در پایان یادآور شد: اگرچه گاهی برخی حتی رسانه‌های معتبر هم اخبار نادرست را منتشر می‌کنند، اما با این حال حدود ۸۰ درصد موارد اخبار آن‌ها درست است؛ همچنین در رویارویی با اخبار دریافتی از شبکه‌های اجتماعی با جستجو در فضای اینترنت در صورتی که خبر در پایگاه‌های اینترنتی معتبر منتشر شده باشد می‌توان دریافت که خبر چه میزان درست است.