پیوستن شش کشور اروپایی به اینستکس

سایت وزارت خارجه فنلاند دیروز متن بیانیه مشترک شش کشور اروپایی در زمینه پیوستن آنها به اینستکس در آینده را منتشر کرد.
پس از این بیانیه لارس نوردرم سفیر نروژ در ایران نیز در توییت خود نوشت امروز بلژیک، دانمارک، فنلاند، هلند، نروژ و سوئد اعلام کردند که ما به سه کشور آلمان، انگلیس و فرانسه در اینتستکس می پیوندیم که هدف آن تسهیل تجارت با ایران و کمک به حفظ برجام است.
صدراعظم آلمان هم امروز گفت: این درست است که اروپا شامل آلمان، انگلیس و فرانسه، نقشی گسترده و فعال در توافقنامه اتمی ایران دارند که به این واسطه بتوان ایران را از مسلح شدن به سلاح هسته ای بازداشت. می خواهم در این ارتباط به طور موکد، فعالیتهای فرانسه را مورد تحسین و تقدیر قرار دهم اما روشن است که تمامی این سه کشور اروپایی، هدفی مشترک را دنبال و تلاش می کنند این توافق را به عنوان اهرمی حفظ کنند تا از وخامت بیشتر جلوگیری شود. درخواستمان از ایران آن است که بداند این توافق برای این کشور نیز ارزش سهیم شدن (در حفظ) آن را دارد.
مشخص نیست ناکامی آمریکا در ناآرامی‌های اخیر ایران سبب شده است که اتحادیه اروپا برای حفظ برجام یک گام به جلو بردارد؟ به هر حال مهمترین انگیزه خروج آمریکا از برجام و اجرای سیاست فشار حداکثری سوء استفاده از شرایط اقتصادی و بحران افرینی در کشور بود.
شاید هم این گام تلاشی باشد برای تسکین خشم و تعدیل واکنش جمهوری اسلامی ایران به نقش آفرینی آمریکا و متحدانش در قائله اخیر در کشور. در این صورت می‌توان نتیجه گرفت هشدار‌های مقامات نظامی ایران به آمریکا و متحدانش درباره عواقب مداخله در امور داخلی ایران آنها را نگران کرده است.
با این حال ممکن است این گام در ادامه اقدامات تبلیغاتی و صوری گذشته این اتحادیه باشد؛ و هیچ نتیجه عملی برای تهران نداشته باشد. در این صورت می‌توان نتیجه گرفت اتحادیه اروپا از سه گام کاهش تعهدات هسته‌ای ایران عبرت نگرفته است.
در واکنش به بیانیه مشترک شش کشور اروپایی در زمینه پیوستن آنها به اینستکس ریچارد گرنل سفیر آمریکا در آلمان در پیامی در صفحه توییتر خود به برخورد جمهوری اسلامی ایران با اغتشاش گران و آشوب طلبان اشاره کرد و نوشت: شما (کشورهای اروپایی) باید از حقوق بشر حمایت کنید نه اینکه به ناقضان حقوق بشر پول بدهید. وی در پیام خود آورده است این واکنش اروپا به عقب نشینی یکجانبه آمریکا از توافق هسته ای ایران و افزایش تحریمها (علیه این کشور) است.
این واکنش می‌تواند هم واقعی و نشانگر خشم آمریکا از اقدامات اروپایی‌ها باشد و هم صوری و برای فرصت قلمداد شدن گام اتحادیه اروپا در زمینه برجام برای ایران؛ به این امید که تهران خشم خود را در زمینه بحران آفرینی آمریکا در ایران فروخورد و واکنش نشان ندهد.
اینستکس که نام اختصاری ”ابزاری برای حمایت از مبادلات تجاری“ است در ژانویه 2019 راه اندازی شد. قرار بر این بود این سازوکار، ابزار اروپا برای دور زدن تحریم های آمریکا علیه ایران باشد. آمریکا سال 2018 از توافق هسته ای ایران خارج شد.
بلژیک، دانمارک، فنلاند، هلند، و سوئد جمعه به انگلیس، فرانسه، و آلمان در بیانیه ای مشترک که در پایگاه اینترنتی دولت نروژ منتشر شد، اعلام کردند: ” با توجه به حمایت مستمر اروپا از این توافق و تلاش های موجود برای اجرای بخش اقتصادی آن و تسهیل تجارت قانونی بین اروپا و ایران، ما هم روند تبدیل شدن به شرکت کنندگان در ساز و کار اینستکس را مشروط به تکمیل فرآیندهای ملی می گذرانیم. در این بیانیه همچنین آمده است، بسیار مهم است که جمهوری اسلامی ایران بدون درنگ به پایبندی کامل به مفاد توافق هسته ای (برجام) بازگردد».
این درخواست از ایران در حالی است که چنانچه گذشت هنوز اروپا هیچ گام عملی برای حفظ برجام برنداشته است.

-----------------------------------------------------------------------------
عبدالرضا خلیلی