انتقاد روسیه از سیاست ضد برجامی آمریکا

   روسیه به عنوان یک قدرت بین المللی در عرصه‌های مختلف سیاسی، امنیتی و بین المللی با آمریکا رقابت دارد؛ در عین حال نزدیکی مواضع منطقه‌ای ایران و روسیه در سال‌های اخیر به ویژه در باره سوریه و نیز مخالفت دو کشور با رویکرد سلطه گرانه آمریکا در غرب آسیا موجب شده تا سطح روابط مسکو و تهران به طور محسوسی ارتقا پیدا کند.

   روسیه به عنوان یکی از اعضای گروه ۱+۴ منتقد جدی رویکرد آمریکا در قبال ایران محسوب می‌شود. این مساله در موارد مختلفی مصداق پیدا کرده که دو مورد مهم آن موضع انتقادی روسیه در قبال رویکرد آمریکا در قبال اغتشاشات اخیر در ایران و نیز انتقاد از موضع ضد برجامی واشنگتن است.
 

 انتقاد از موضع واشنگتن در قبال اغشاشات اخیر ایران
   آمریکا در دوره ریاست جمهوری دونالد ترامپ با اعمال سیاست فشار حداکثری علیه ایران (که اجرای بی سابقه‌ترین تحریم‌ها علیه ایران را شامل می‌شود) خصومت خود را با ملت ایران بیش از پیش عملی کرده است. با این حال مقامات ارشد آمریکایی مدام دم از حمایت از مردم ایران می‌زنند.
   این مساله واکنش انتقاد آمیز روسیه را موجب شده و مسکو اعلام کرده که از ادعای آمریکا درباره حمایت از مردم ایران "مبهوت"شده است. "ماریا زاخارووا"سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه روز پنجشنبه ۳۰ آبان (۲۱ نوامبر) در واکنش به ادعای "مایک پمپئو" وزیر امور خارجه آمریکا مبنی بر حمایت از مردم ایران گفت، واشنگتن عامل اغلب مشکلات کنونی ملت ایران است.

   زاخارووا گفت: «(ادعا‌های پمپئو) ما را مبهوت کرد، زیرا بیشتر چیز‌هایی که موجب جرقه خوردن نارضایتی‌ها و مسائل دیگر در ایران شده است، اقداماتی است که خود آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران اتخاذ کرده است».

   زاخارووا متذکر شد تصمیم تهران برای افزایش قیمت سوخت (که ناآرامی‌ها در ایران به بهانه آن آغاز شد) نتیجه «فشار تحریمی سنگین و غیرقانونی» آمریکا علیه ایران است.

   وی تاکید کرد دریافت مواد دارویی، غذا و سایر اقلام ضروری حق مردم ایران است و آمریکا با اقدامات خود این حقوق را زیر پا گذاشته است.
   در پی اعتشاشات اخیر در ایران، دولت ترامپ که ضمن خروج از برجام، تحریم‌های یک جانبه و بی سابقه علیه ایران وضع کرده، در نقش به ظاهر دلسوز مردم ایران مدعی شده است که از آنچه در ایران می‌گذرد نگران است. پمپئو در چند پیام توئیتری مدعی حمایت واشنگتن از مردم ایران شده و ادعا کرده که آمریکا صدای مردم ایران را شنیده و از آن‌ها حمایت می‌کند. این در حالی است که دولت ترامپ همه تلاش خود را به افزایش فشار‌ها علیه ایران معطوف کرده تا به زعم خود تهران را به تسلیم در برابر خواسته‌های نامشروع واشنگتن وادارنماید؛ به گونه‌ای که این فشار‌ها سبب شده تا فروش و انتقال دارو‌ها و کالا‌های بشردوستانه به ایران با مشکل مواجه شود و بیماران متعددی به ویژه افراد مبتلا به بیماری‌های صعب العلاج در داخل ایران از این مساله رنج ببرند.

   ترامپ در عین حال محدودیت‌های شدید علیه ورود شهروندان ایرانی به آمریکا به کار گرفته است که کاملا با ادعای پمپئو در حمایت از مردم ایران در تضاد است.
   این مساله یعنی رویکرد دو گانه آمریکا در برخورد با ملت ایران کاملا مورد توجه روسیه قرار گرفته است. به گفته زاخارووا واشنگتن از یک سو حداقل به‌صورت کلامی، از خواسته‌های مردم ایران حمایت می‌کند و از سوی دیگر هرکاری که می‌تواند انجام می‌دهد تا مردم این کشور را متحمل رنج و سختی کند».
   ترامپ با اعلام خروج آمریکا از برجام و احیای تحریم‌های هسته‌ای علیه ایران، وارد جنگ اقتصادی با ایران با هدف ایجاد فقر گسترده و بروز ناآرامی‌ها در ایران شده است.

   وی و دیگر مقامات ارشد آمریکایی بار‌ها از لزوم فشار بی سابقه به مردم ایران سخن رانده اند تا به زعم خود در چارچوب"سیاست فقر و شورش "مردم ایران و نظام جمهوری اسلامی را در مقابل هم قرار دهند. این مساله نشانه کینه شدید ترامپ از ملت ایران، به دلیل ناکامی وی در همراه ساختن ایرانیان با تلاش‌های خود برای به شکست کشاندن جمهوری اسلامی ایران است.

   به رغم فشار‌های بی سابقه آمریکا، اما ملت ایران در چهار دهه گذشته همواره در برابر این فشار‌ها مقاومت کرده است؛ این مساله‌ای است که حتی تحلیلگران آمریکایی نیزبه آن اذعان کرده اند.

  سایت تحلیلی "نشنال‌اینترست" در مقاله‌ای سیاست دولت ترامپ علیه ایران، موسوم به «کارزار فشار حداکثری» را راهبردی ورشکسته توصیف و تأکید کرده تهران تسلیم فشار نخواهد شد. به نوشته این سایت:کاری که ایالات متحده نباید انجام دهد ادامه وضع فعلی است. فشار حداکثری سیاستی ورشکسته است.» رویکرد دولت ترامپ در قبال ایران موید این مساله است که وی هیچ گونه شناخت واقعی از ایرانیان ندارد. تجربه چهل سال گذشته نشان می‌دهد که هر قدر فشار خارجی علیه ایران افزایش پیدا کرده بر همبستگی و انسجام داخلی افزوده شده است.

 

انتقاد از موضع واشنگتن در قبال برجام
  روسیه به عنوان یکی از اعضای گروه ۱+۴ خواهان حفظ توافق برجام بوده و بار‌ها از تحریم‌های یکجانبه آمریکا علیه ایران پس از خروج از برجام انتقاد کرده و آن را مغایر با تعهدات برجامی واشنگتن دانسته است.
   در آخرین موضع گیری مسکو در این زمینه، "سرگئی ریابکوف"معاون وزارت خارجه روسیه روز ۱۶ آبان (۷ نوامبر) با بیان اینکه تحریم‌های آمریکا علیه ایران تاکنون هیچ نتیجه‌ای در پی نداشته، تاکید کرد این سیاست واشنگتن محکوم به شکست است.

   ریابکوف با انتقاد از سیاست آمریکا در اعمال تحریم‌های یکجانبه بر جمهوری اسلامی ایران گفت::این رویکرد محکوم به شکست بوده و نفعی برای سیاست خارجی ایالات متحده ندارد. تحریم‌های آمریکا علیه ایران و دیگر کشور‌های جهان «غیرقانونی» بوده و ابزاری برای دیکته‌کردن خواسته‌های واشنگتن به آن‌ها است.
   تاکید مسکو در باره ناکامی واشنگتن در اعمال موثر تحریم‌ها بر ایران به گونه‌ای که باعث تغییر رفتار تهران شود، نشان می‌دهد که سیاست فشار حداکثری دولت ترامپ علیه ایران به رغم اینکه با اعمال حداکثر تحریم‌های ممکن علیه ایران، اما موفقیتی در زمینه تغییر رفتار و یا موضع تهران در راستای اهداف و خواسته‌های آمریکا نداشته است.

   ریابکوف در این زمینه گفت: ما قویاً معتقدیم که هر تحریم یکجانبه‌ای که به عنوان ابزار سیاست خارجی استفاده شود، غیرقانونی است،در تناقض با قوانین و استاندارد‌های بین‌المللی بوده و در خدمت اعمال خواست و دیکته‌کردن سیاست‌های سلطه‌طلبانه بر دیگران است که شامل ایران و دیگر مناطق جهان می‌شود.
   در واقع پایبندنبودن آمریکا به برجام و رفتار‌های ضد برجامی آن از دلایل مهم رویکرد کنونی ایران در باره کاهش گام به گام تعهدات برجامی خود است ضمن اینکه اروپایی‌ها نیز به رغم وعده‌های بسیار و به راه انداختن سازو کار ویژه تعامل مالی و تجاری با ایران موسوم به اینستکس، عملا کاری برای کاهش تاثیرات منفی تحریم‌های یکجانبه دولت ترامپ انجام نداده اند.

   روسیه به عنوان یکی از اعضای طیف شرقی توافق هسته‌ای برجام بر این مساله صحه نهاده است. سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه با اشاره به فشار‌های آمریکا بر اروپا درباره برجام گفت: کشور‌های اروپایی تحت فشار آمریکا سعی دارند ایران را مقصر وضع کنونی برجام قلمداد کنند. آمریکا نه فقط تعهدات خود را نقض و به صورت آشکار حقوق بین‌الملل را زیر پا گذاشته است بلکه با تهدید و تحریم، سایر کشور‌های جهان را هم از اجرای این توافق می‌ترساند. در واقع واشنگتن ضمن درخواست از دیگر کشور‌ها برای ندادن آنچه بر اساس برجام به ایران تعلق می‌گیرد، از تهران نیز می‌خواهد ضمن اجرای کامل همه تعهدات خود، در عوض هیچ چیزی دریافت نکند.

   اشاره لاوروف به موضع گیری اخیر اروپا و آمریکا است که همه آن‌ها کاهش تعهدات برجامی ایران در قالب گام چهارم را محکوم کرده و خواهان خوداری ایران از ادامه این روند و بازگشت به وضعیت قبلی شده اند.
   ایران در واکنش به خروج غیرقانونی آمریکا از برجام و بدعهدی طرف‌های اروپایی در عمل به تعهدات خود، با استناد به دو بند از این توافقنامه، روند کاهش گام به گام پایبندی به برجام را آغاز کرده است. گام چهارم این روند از روز ۱۵ آبان (۶ نوامبر) با تزریق گاز به سانتریفیوژ‌های تأسیسات هسته‌ای فردو و اقدام به غنی سازی اورانیوم تا ۵ درصدی در این مجتمع آغاز شد.

  این اقدام ایران نشانه جدیت آن در باره تعلل اعضای اروپایی گروه ۱+۴ در باره ایفای تعهدات برجامی آن‌ها و نیز هشداری جدی به واشنگتن است که تصور می‌کرد ایران به رغم اقدامات تحریمی بی سابقه آمریکا همچنان به اجرای بی قید وشرط برجام بدون اینکه امتیازی دریافت کند ادامه خواهد داد. این در حالی است که آمریکایی‌ها بدون توجه به بی نتیجه بودن تحریم‌های خود در تغییر رفتار تهران و یا اجابت خواسته‌های واشنگتن همچنان بر طبل تحریم‌ها و تشدید فشار‌ها علیه ایران می‌کوبند. با این حال روسیه این رویکرد آمریکا را غیر قابل قبول دانسته و آن را محکوم کرده است. به گفته ریابکوف:به رغم اینکه آمریکایی‌ها فهمیده‌اند چنین تحریم‌هایی تاکنون هیچ نتیجه‌ای در پی نداشته، باز هم به این سیاست که محکوم به شکست است، ادامه می‌دهند. 

 

 

نویسنده: سید رضا میرطاهر

کارشناس مسائل بین الملل