تهدید اردوغان به بستن اینجرلیک؛ بلوف یا جدی؟

   بعد از تهدید آمریکا به احتمال اعمال تحریم‌های جدید ضد ترکیه، این کشور در واکنشی اعلام کرد که اگر آمریکا طرح نسل کشی ارامنه را از دور خارج نکند و تحریم‌ها را علیه ترکیه اعمال کند، در اقدامی متقابل پایگاه هوایی اینجرلیک و پایگاه راداری کره جیک را خواهد بست؛ هشداری تلافی جویانه که حالا باید دید چقدر میتواند عملی باشد؟
   روابط امریکا و ترکیه طی سال‌های اخیر با تنش‌های بسیاری همراه بوده و از سال ۲۰۱۶ و در پی کودتای نافرجام در ترکیه این تنش زیادترشده است. ترکیه انتظار داشت که پس از طرح اتهام علیه گولن، امریکا وی را به ترکیه تحویل دهد؛ موضوعی که با مقاومت امریکا روبرو شد و همین امر زمینه‌ای برای تشدید تنش در روابط دو کشور شد.
   هر دو کشور عضو سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) هستند، اما با این حال تنش در روابط دو کشور موجب شد که ترکیه برای تامین نیاز‌های تسلیحاتی خود به رقیب سنتی ناتو، یعنی روسیه نزدیک شود. به صورتی که ترکیه قرار داد‌های خرید سامانه‌های پدافند اس ۳۰۰ و اس ۴۰۰ را با روسیه امضا و در نهایت سامانه اس ۴۰۰ را از این کشور تحویل گرفت.

   این درحالی است که تاکنون امریکا در زمینه تحویل جنگنده اف ۳۵ به ترکیه با احتیاط و تردید رفتار کرده است. با این حال این تنها حوزه اختلاف میان امریکا و ترکیه نبوده است.
   برای اولین بار در چند دهه اخیر ترکیه و امریکا به علت اختلاف در موضوعات مختلف از جمله سرنوشت کشیش آمریکاییِ بازداشت شده در ترکیه وتصمیم به اعمال تعرفه‌های جدید بر واردات از ترکیه روابط دو کشوربا تنش‌های زیادی روبرو شد.     همچنین تجاوز و حمله ترکیه به شمال سوریه نیز بر شدت این تنش‌ها افزود به گونه‌ای که امریکا به اعمال تحریم‌های جدید علیه ترکیه تهدید کرد. حال در آخرین تحولات میان دو کشور ترکیه در برابر به رسمیت شناختن نسل کشی ارامنه اقدام به تهدید برای بستن پایگاه اینجرلیک کرده است؛ تهدیدی که تاکنون عملی نشده است.
    پایگاه اینجرلیک که درجنوب ترکیه واقع شده است در سال ۱۹۵۱ بوسیله آمریکا و در اوج جنگ سرد احداث شد. در دوران جنگ سرد ترکیه نقش مهمی در طرح‌های ناتو برای مهار شوروی ایفا می‌کرد. به گونه‌ای که ترکیه به مقری برای استقرار سکونت تسلیحات هسته‌ای امریکا تبدیل شد. ترکیه در طول سال‌های بعد به پایگاه استراتژیک امریکا برای عملیات‌ منطقه‌ای تبدیل شد.

   اهمیت پایگاه اینجرلیک برای امریکا در آن است که این کشور از این پایگاه در همه عملیات‌ خود در منطقه به عنوان یک پایگاه پشت جبهه استفاده می‌کند. در ضمن پنجاه کلاهک هسته‌ای نیروی بازدارنده ناتو نیز در اینجرلیک نگهداری می‌شوند.    از حملات یازدهم سپتامبر ۲۰۰۱ در آمریکا، ارتش آمریکا از اینجرلیک به عنوان بزرگترین پایگاه پشتیبانی در عملیات ناتو در عراق استفاده می‌کند. پایگاه‌های نظامی ترکیه نقش مهمی در اجرای عملیات علیه صدام  در شمال عراق ایفا کردند. از سال ۲۰۱۵ نیز از این پایگاه در عملیات ائتلاف بین‌المللی به اصطلاح ضد داعش در عراق و سوریه استفاده‌های زیادی به عمل آمده است.
   در مجموع این پایگاه نقش مهمی در عملیات‌ نظامی، شناسایی و بازدارندگی امریکا و ناتو علیه تهدیدات ناشی از غرب آسیا و روسیه داشته است. این پایگاه برای ترکیه نیز از آن جهت که از چند دهه قبل امنیت این کشور را تضمین می‌کند حایز اهمیت است.

 

 تهدید به بستن اینجرلیک تا چد عملی است؟
   با وجود کشمکش‌های زیاد در روابط سیاسی دو کشور تهدید اردوغان به بستن پایگاه اینجرلیک از آن جهت که این پایگاه هم برای امریکا و هم برای ترکیه دارای اهمیت است بیشتر از آنکه جنبه عملی داشته باشد دارای بار روانی است و شبیه به یک لاف سیاسی به نظر میرسد.

   امریکا و ترکیه با وجود تنش‌های سیاسی دارای روابط اقتصادی و تجاری گسترده‌ای هستند و ترکیه امریکا را پشتیبان راهبردی خود در منطقه می‌داند و از این رو با وجود تهدیدات لفظی سعی می‌کند روابط خود را با این کشور حفظ کند. ترکیه از این نکته آگاه است که در صورت بستن پایگاه اینجرلیک ممکن است همکاری امریکا را در سطوح استراتژیک از دست بدهد. این اقدام ترکیه همکاری‌های نظامی بین دو کشور را متوقف کرده و حتی ممکن است امریکا ترکیه را به عنوان رقیب و حتی دشمن خود در نظر بگیرد.