گلستان در معرض تهدید بیابانی شدن

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای مرکز گلستان، به نظر می‌رسد ریزگرد ، وارونگی هوا و گرد و غبار و آلودگی هوا برای گلستانی‌ها که اسم استانمان در نگاه اول سبزی به یاد می‌آورد باید ناآشنا باشد اما....
روز‌های پاییزی و زمستانی به ویژه پس از بی بارانی‌های چند هفته ایی در آسمان لایه‌های ضخیم گرد وغبار دیده می‌شود.
این گرد و غبار به ویژه در مناطق شمالی گلستان بیشتر دیده می‌شود و ما از روی تپه‌های جام جم گرگان به خوبی این غبار‌های هوا یا پاکی و صافی هوا پس از باران را می‌بینیم.
آن روی سکه سرسبزی گلستان را تا به چشم نبینید باور نمی‌کنید.
گلستان با جنگل‌های سرسبز و وسیع، البرز سربه فلک کشیده و خزری زیبا مقصدی دائمی برای طبیعت دوستان است، اما این زیبایی خیره کننده را حرکتی آرام و خزنده تهدید می‌کند.
پیشروی و توسعه بیابان‌ها
رییس اداره مرتع و بیابان منابع طبیعی گلستان گرم شدن کره زمین، کمبود باران، تبخیر بالا، برداشت بی رویه علوفه و تراکم بالای دام در مراتع و شخم وشیار‌های بی رویه از عواملی می‌داند که شمال گلستان را در معرض تهدید بیابانی شدن قرار داده است.
حاج قلی فرهنگ دوست گفت:عرصه‌های مرتعی که پوشش گیاهی آن از ده درصد کمتر است در حال تبدیل شدن به بیابان است.
وی گفت: از بین رفتن پوشش گیاهی، ضرر زدن به اقتصاد افراد بومی، کاهش محصولات دامی، کاهش تولید علوفه مرتعی، فقر اقتصادی برای مردم مرز نشین، مهاجرت و کوچ افراد بومی از جمله تاثیرات منفی پدیده بیابان زایی است.
به گفته فرهنگ دوست، در استان گلستان شوره زار‌های بسیاری از گمیشان تا مراوه تپه وجود دارد که بهره برداری سنتی از مراتع و جمعیت انسانی و دامی بیشتر متکی بر مرتع و رعایت نکردن اصول زراعت موجب افزایش آن شده است.
بیابان زایی به معنای تخریب زمین در اثر دو پدیده اقلیمی و انسانی است و سازمان ملل متحد اعلام کرده بود آب و هوای خشک، نیمه خشک و نیمه مرطوب در پدیده بیابان زایی تأثیر دارد.
مساحت مراتع گلستان حدود ۸۶۲ هزار هکتار است که از نظر کیفی به ۳ درجه خوب، متوسط و فقیر دسته بندی می‌شود.
۳۰۱ هزار هکتار خوب، ۱۶۱ هزار هکتار متوسط و بقیه مراتع فقیر هستند.
گام کوچک، اما مفید
رییس اداره منابع طبیعی آق قلا ما را به مکانی در ده کیلومتری آق قلا می‌برد جایی که زمانی نه چندان دور کانون ریزگرد‌ها بود.
رضا اورمز گفت: دوسال پیش این منطقه به عنوان یک کانون بحرانی ریزگرد بود که با انجام عملیات اصلاح و احیای مراتع و بوته کاری توانستیم از گسترش بیابانی شدن این مرتع جلوگیری کنیم.
او افزود: هم اکنون علوفه‌های این مراتع سبز شده است و پوشش گیاهی در حال گسترش است.
اورمز افزود: علاوه براین که دامداران برای چرای دام می‌توانند از این مرتع استفاده کنند پوشش گیاهی مانع برخاستن گرد و غبار و ریزگرد‌ها شده است.
به گفته اورمز در این دو سال با بوته کاری، خاک منطقه حفظ و ظرفیت چرا افزایش و پوشش گیاهی منطقه احیا شده است.
راه طولانی از علم تا عمل
البته این منطقه دو هکتاری نمونه کوچکی از ۱۲۰ هزار هکتار زمینی است که در گلستان آستانه بیابانی شدن است.
معاون فنی و آبخیزداری منابع طبیعی گلستان اعلام کرد؛ تاکنون شش کانون بیابانزایی در استان شناسایی شده است که وسعتی حدود ۱۲۰ هزارهکتار را در بر می‌گیرد.
به گفته رحیم لطفی؛ این مناطق در نیمه شمالی استان در شهرستان‌های آق قلا، گنبدکاووس، گمیشان و مراوه تپه واقع شده است.
او افزود: با تامین اعتبار در برنامه‌ای پنج ساله می‌توان این مناطق را اصلاح و احیا کرد و از بیابانی شدن نجات داد.
رییس اداره مرتع و بیابان زدایی گلستان نیز از انجام چند طرح مطالعاتی برای نجات منطقه از بیابانی شدن خبر داد و گفت:: یکی از این طرح‌ها ساخت سازه‌های هلالی آبگیر در ۷۵۰ هکتار در شهرستان‌های گنبدکاووس، مراوه تپه و آق قلا است.
فرهنگ دوست افزود: این سازه‌ها با قطر ۳ متر و با عمق ۳۰ تا ۴۰ متر باعث جلوگیری از حرکت روان آب در سطح زمین و در نتیجه تغذیه سفره‌های آب‌های زیرزمینی و تامین رطوبت مورد نیاز گیاه می‌شود.
برای اصلاح و احیای این وسعت به بیش از سه هزار میلیارد ریال اعتبار نیاز است که تخصیص یک باره این اعتبار امکان پذیر نیست، اما به این معنا نیست که اصلاح مراتع تعطیل شده است.
مدیر کل منابع طبیعی و آبخیزداری گلستان گفت: امسال برای اصلاح دو هزار هکتار مرتع برنامه ریزی شده است.
قزلسفلو بوته کاری مراتع با گیاهان سازگار منطقه را از بهترین راهکار‌ها برای جلوگیری از بیابان زایی و تولید گرد وغبار دانست.
ابوطالب قزلسفلو گفت: امسال ۶۲ میلیارد ریال اعتبار برای کاشت یک میلیون و ۷۰۰ هزار بوته مرتعی در این زمین‌ها در نظر گرفته شده است.
قزلسفلو هدف اجرای این طرح را مقابله با بیابان زایی در شمال استان و جلوگیری از گرد وغبار و پراکنش آن در گلستان بیان کرد.
دست در دست هم برای آبادانی
وی گفت: بوته کاری از جمله طرح‌هایی است که برای اصلاح و احیا مراتع، افزایش تولید علوفه، تثبیت شن‌های روان، جلوگیری از فرسایش بادی و حفاظت خاک نقش مهمی ایفا می‌کند.
قزلسفلو هم چنین ایجاد اشتغال، افزایش تولید علوفه و افزایش تولید دام‌های افراد بومی را از دیگر مزایای بوته کاری دانست.
دامداران بومی مناطق در معرض بیابانی شدن، خود از نیرو‌های موثر و کمک کننده برای اصلاح و احیای مراتع هستند.
به گفته قزلسفلو نیمی از هزینه بوته کاری از منابع استانی و نیمی دیگر با مشارکت دامداران و تعاونی‌های مرتع داران شهرستان‌های آق قلا، گنبدکاووس، مراوه تپه، کلاله وگمیشان تامین می‌شود.
دامداران خود از مشتاقان بوته کاری در مراتع هستند، چون در صورت فقر مراتع مجبورند برای دام‌های خود علوفه بخرند.
آقای اونق دامدار آق قلایی معتقداست ما برای خودمان بوته کاری می‌کنیم اگر مرتع غنی باشد گوسفند‌های من از آن تغذیه می‌کنند و اگر نباشد مجبورم برای هر گوسفندم چهار کیلوگرم علوفه بخرم.
اگر آقای اونق برای تامین علوفه هر گوسفند میانگین چهارهزار تومان بپردازد مجبور است روزانه یک میلیون و ششصد هزار تومان برای چهارصد گوسفند خود پول علوفه دهد.
ادریس میرزاعلی کارشناس مرتع گفت: گونه‌هایی که برای اصلاح مراتع کاشته می‌شود آتریپلکس کانسنس، آتریپلکس هالیموس، آتریپلکس لنتی فورمیس وقره داغ است که این گونه‌ها درجه حرارت بین پنجاه تا منفی پانزده درجه سانتیگراد را تحمل می‌کنند.
عوامل موثر متعددی مانند کمبود اعتبار همیشه برای انجام ندادن کار‌ها وجود دارد، ولی وقتی بدانیم بیابانی شدن زمین‌های گلستان و به دنبال آن کاهش درآمد‌ها، از بین رفتن فرصت‌های شغلی، مهاجرت، فرسایش خاک، ریزگرد‌ها و آلودگی هوا زندگی مان را تهدید می‌کند حتما برای حل این مشکل قدم‌های موثرتری برمی داریم.