جَنگِ دریا!!

این روز‌ها وقتی به ساحل خلیج فارس می‌روی جَنگِ دریا با پساب کارخانه ها، فاضلاب شهری، را برای بقای خود و فرزندانش (ماهی ها، حلزون ها، مرجان ها، عروس دریایی و...) با چشم می‌توان دید، در این جدال ۲۶ ساله دریا با دست خالی و بدون هیچ کمک و پشتیبانی شاهد از دست دادن تعداد زیادی از فرزندان خود بوده است.
دریا برای مردم هرمزگان هدیه‌ای خداوندی است و سال‌ها مایه برکت، رزق و روزی ساحل نشینان بوده است که از آن به «خواهر» یاد می‌کنند، اما اکنون فاضلاب و پساب‌ها یک تهدید جدی برای دریا هستند.
قصه پرغضه سرازیر شدن فاضلاب به خلیج فارس همیشه مورد اعتراض بوده است که  برای کاهش این معضل در بندرعباس باید اقدامات جدی شود.
به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز خلیج فارس؛ سالانه بیش از ۲۰ میلیون مترمکعب (روزانه بیش از ۵۴ هزار لیتر) پساب خانگی و صنعتی از شهر‌های هرمزگان وارد سواحل خلیج فارس می‌شود.

مدیر کل محیط زیست هرمزگان می‌گوید: در بندرعباس روزانه ۷۰۰ لیتر بر ثانیه پساب وارد دریا می‌شود.
حبیب مسیحی تازیانی می‌افزاید: ۳ نقطه در ساحل بندرعباس به عنوان کانون آلایندگی دریا شناسایی شده اند که شامل سواحل خواجه عطاء، کپشکن، خور سورو است.
وی می‌گوید: نقاط ساحلی غدیر، دولت و ولایت در بندرعباس جز نقاط پاک هستند که آلودگی ندارند.
مسیحی می‌افزاید: به صورت منظم از نقاط ساحلی بندرعباس نمونه برداری می‌شود تا وضعیت آلودگی آن‌ها مشخص شود.
مدیرکل محیط زیست می‌گوید: نتایج نمونه برداری‌ها به سازمان محیط زیست ابلاغ می‌شود تا از طریق دستگاه‌های مربوطه برطرف شود.
وی می‌افزاید: دیگر شهر‌های ساحلی و جزایر استان نیز سواحل آن‌ها بررسی می‌شود که تا کنون گزارشی از آلودگی نداشتیم و این سواحل پاک هستند.

سلامت آبزیان و چرخه غذای دریایی انسان‌ها با ورود فاضلاب‌ها به دریا می‌تواند به شکل نگران کننده‌ای به خطر بیفتد.
رئیس مرکز اقیانوس شناسی بندرعباس می‌گوید: ورود فاضلاب به دریا باعث به هم خوردن توزان زیستی و رشد گونه‌های مضر و غیر مفید مانند پلانتگتون‌ها می‌شود.
صمد حمزه‌ای می‌افزاید: به دلیل ساخت اسکله و موج شکن‌ها و دیگر بنا‌ها پدیده جزر و مد کاهش یافته و امکان خود پالایشی ساحل از بین رفته است که باعث مخاطرات پساب‌ها شده است.
وی می‌گوید: به علت رسوب ۱۰ متری میکرو ارگانیگ‌ها بیش از ده‌ها سال طول می‌کشد تا آلودگی موجود رفع شود.

استاد دانشگاه هرمزگان در رشته مدیریت منابع آب با گرایش آب‌های زیرزمینی می‌گوید: پساب صنعتی به علت وجود فلزات سنگین و داغ بودن ۵ برابر بیشتر از پساب خانگی مضرتر است.
حسن وقار فرد می‌افزاید: صنایع با ایجاد حوضچه‌های عمیق و با خنک کردن پساب امکان بازچرخه دوباره را فراهم می‌کنند
هرمزگان به علت کمبود منابع آبی و ساختار زمین شناسی بیشتر از مکان ها‌ی دیگر نیاز به استفاده از آب‌های نامتعارف دارد.
استان هرمزگان به علت ویژگی‌های زمین شناختی و امکان جذب پایین فاضلاب نیاز به توسعه شبکه‌های فاضلاب و بازچرخانی آب‌های نامتعارف دارد.
دو شهر بزرگ و پرجمعیت میناب و بندرعباس، استان با ۵۳ درصد از جمعیت استان امکان تصفیه از فاضلاب را ندارند.

کرباسی کارشناس فاضلاب می‌گوید: تصفیه فاضلاب باید در پایین‌ترین نقطه و تصفیه آب شهری در بالاترین نقطه شهر ساخته شود که در بندرعباس برعکس است و بیش از ۶ دستگاه پمپاژ برای انتقال فاضلاب راه اندازی شده است.
وی می‌افزاید: یکی از مشکلات فاضلاب بندرعباس امکان اضافه شدن مشترکان جدید به شبکه وجود ندارد.
۲۲۵ هزار مشترک فاضلاب در استان وجود دارد.
قائم مدیر عامل آب و فاضلاب شهری استان می‌گوید: ۱۳۰ کیلومتر از خطوط لوله فاضلاب شهری فرسوده شده است و باعث نشت شورآب به درون لوله‌ها شده است.
شاکری می‌افزاید: در روند فعلی چاره‌ای جزء تصفیه ناقص فاضلاب و ورود پساب به دریا وجود ندارد.
وی می‌گوید: ۸۰ درصد از نیاز شهروندان در مصارف غیر آشامیدنی است که با استفاده از پساب‌ها قابل جبران است.
نبود شبکه توزیع پساب باعث شده است تا کمتر برای مصارف خانگی مورد توجه باشد و بیشتر برای تغذیه مصنوعی دشت ها، صنعت و فضای سبز استفاده شود.
اسکندرزاده مدیر اجرائی شرکت ژرف کار جم می‌گوید: هزینه بالای تصفیه فاضلاب نسبت به آب شیرین کن باعث شده است تا سرمایه گذاران، نمک زدایی از دریا را در اولویت قرار دهند.
وی می‌افزاید: تحویل پساب باید کمتر از قیمت اعلام شده آب شیرین کن باشد.
مدیر عامل آب و فاضلاب شهری می‌گوید: برای حمایت از تصفیه پساب مجوز آب شیرین کن به صنایع جدید ممنوع و اشتراک فضای سبز نیز قطع شده است.
امین قصمی می‌افزاید: اکنون ۸ درصد از آبیاری فضای سبز از طریق شبکه توزیع شهری است.
تصفیه فعلی به علت شوری و میکروب بالاامکان استفاده در فضای سبز ندارد.
میزان شوری پساب فعلی ۴۵۰۰ میکرو موس است که برای استفاده در فضای سبز باید به ۲۵۰۰ میکرو موس برسد.
۳۸ درصد جمعیت استان در بندرعباس ساکن است.
اکنون در ۴ شهرستان استان شبکه فاضلاب و تصفیه راه اندازی شده است و ۵ شهرنیز در دست مطالعه است.
ظرفیت شهرستان‌های استان به جزء بندرعباس بسیار ناچیز و کمتر از ۳ هزار مترمکعب در روز است.
ظرفیت تولید تصفیه خانه بندرعباس ۶۰ هزار مترمکعب در روز است.
همزان با توسعه شیرین سازی آب دریا استفاده از پساب در دستور کار شورای حفاظت منابع آب استان است تا جلوی هدر رفت فاضلاب در استان گرفته شود.
میزان پساب در هرمزگان ۷۲ هزار مترمکعب است که ۸۵ درصد از پساب موجود در بندرعباس است

نه تنها از پساب فعلی به علت چرخه ناقص تصفیه هیچ استفاده‌ای نمی‌شود بلکه با رها سازی در دریا خسارت‌های زیست محیطی فراوانی بوجود آمده است.
اکنون مهمترین مانع در توسعه فضای سبز در بندرعباس منابع آبی شیرین است.
نیاز فضای سبز ۲۰۰ لیتر بر ثانیه و صنعت هزار لیتر بر ثانیه است.
بیش از ۸۵ درصد از تصفیه پساب خانگی قابل برگشت و استفاده در فضای سبز، درختکاری و صنعت است و ۱۵ درصد نیز تولید کود کشاورزی و گاز است...
مشکلات
طبق اصل ۵۰ قانون اساسی باید از دریا‌ها و محیط زیست در مقابل آلودگی‌ها محافظت کرد و حفاظت از محیط زیست وظیفه عمومی است و هرگونه فعالیت اقتصادی که به محیط زیست آسیب برساند، ممنوع شده است.
کارشناس محیط زیست دریایی و شیلات می‌گوید: فاضلاب های، خانگی، صنعتی، کشاورزی، کشتارگاهی و پساب آب شیرین کن‌ها که در دریا رها شود وارد چرخه غذایی آبزیان کرانه‌ای می‌شود که سلامت انسان‌ها و آبزیان را به خطر می‌اندازد.
احسان کامرانی می‌افزاید: پالایش باید متناسب با استاندار‌های جهانی در سه مرحله ی، بیولوژیکی، شیمیایی و فیزیکی انجام شود که در هرمزگان انجام نمی‌شود.
وی در خصوص پساب آب شیرین کن‌های می‌گوید: اگر پساب آن‌ها بیش از اندازه وارد دریا شود سواحل را تبدیل به دریاچه نمک می‌کند.

رئیس امور آزمایشگاه‌های اداره کل محیط زیست هرمزگان می‌گوید: میزان بار میکروبی، بار آلی، وضعیت موادمعلق و کدورت پساب فاضلاب نسبت به چند ماه گذشته کاهش یافته است، اما هنوز به سطح استاندارد نرسیده است.
مریم سلیم زاده می‌افزاید: مردم باید اقدامات پیشگیرانه را برای حفظ سلامت خود در سواحلی که آلوده هستند رعایت کنند.
ماشاءالله مریدی مدیر سلامت محیط کار دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان نیز می‌گوید: ساحلی که آلوده باشد و فاضلاب به آن وارد شود برای شنا ممنوع است.
وی می‌گوید: شنا در ساحل آلوده بیماری‌هایی از جمله گوارشی و پوستی را به همراه دارد.
طرح‌های جمع آوری و تصفیه فاضلاب از اهمیت زیادی برای رفع آلودگی دریا‌ها و محیط زیست برخوردار است که مهم‌ترین مشکلات پیش روی این طرح‌ها و مناطق آلوده عبارت است از:

تصفیه خانه فاضلاب بندرعباس
نخستین تصفیه خانه فاضلاب استان در بندرعباس به علت نبود تسهیلات کافی و برنامه‌ای جامع برای استفاده و نگهداری، تاسیسات آن دچار زنگ زدگی و خوردگی شده است.
استاندار هرمزگان می‌گوید: با هزینه و سرمایه گذاری ۲۵۰ میلیارد تومانی بخش خصوصی از ورود فاضلاب به دریا جلوگیری می‌شود.
فریدون همتی می‌افزاید: به دستور رئیس جمهور در سال ۹۷ مقرر شد تا سال ۹۹ از ورود فاضلاب به دریا جلوگیری شود.

 

وی در خصوص ارتقای کمی و کیفی تصفیه خانه می‌گوید: ارتقای آن از دو سال پیش شروع شده است و تا دهه فجر امسال به بهره برداری می‌رسد.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب هرمزگان می‌گوید: ۷۹ درصد از جمعیت بندرعباس از شبکه جمع آوری و تصفیه فاضلاب بهره‌مند هستند.
امین قصمی می‌افزاید: ۸۰ درصد از طرح فاضلاب بندرعباس به مساحت ۷۵۱ کیلومتر با هزینه ۲ هزارو ۴۴۳ میلیارد ریال انجام شده است.
وی در مورد نیاز به تسهیلات جدید می‌گوید: ۷۱ کیلومتر از شبکه فاضلاب باقی مانده است که به ۴ هزار و ۶۵۰ میلیارد ریال اعتبار برای تکمیل و بازسازی فاضلاب شهری نیاز است.
قصمی می‌افزاید: ظرفیت تصفیه خانه موجود ۷۲ هزار متر مکعب است.
نتیجه گیری و ارائه راهکار
محیط زیست مجموعه‌ای پیچیده از عوامل گوناگونی است که بر اثر یک روند و تکامل تدریجی موجدات زنده و اجزاء سازنده سطح زمین شکل گرفته است. این مجموعه از آب، هوا، انرژی، حیات زیستی و عوامل محیطی دیگر تشکیل شده است، که طبیعت کلیه موجودات را در برگرفته و بر فعالیت‌های انسان تأثیر گذاشته و از آن‌ها متأثر می‌شود.
با راه اندازی تصفیه خانه فاضلاب و رعایت راهکار‌های متخصصین در این امر، می‌توان از دریا و محیط زیست که ارثیه نیاکان ما نیست، بلکه امانتی است که به دست ما سپرده شده است و باید سالم به نسل‌های بعدی تحویل داده شود، محافظت کرد.
مهم‌ترین راهکار‌ها عبارتند از: