سردرد‌هایی که باید جدی گرفت

در کلینیک سردرد بیمارستان سینا بیمارانی دیده می‌شود که علاوه بر ماسک‌های صورتشان یک وجه مشترک دیگر هم دارند به تناوب دست بر سرمی گذارند و چشم هایشان را می‌بندند، کسانی که سردرد امانشان را بریده و برخی از آن‌ها حتی روز‌ها و هفته‌ها بعلت سردرد در همین بیمارستان بستری شده اند، گاه گاهی ناله پیرمردی که با علامت سردرد به پزشک مراجعه کرده بود و کم کم با همین سردرد بینایی یک چشمش را از دست داده بود سکوت مابین منتظران معاینه را بهم می‌زد بیماران منتظر مشورت با خانم دکتر تقا هستند. خانم دکتر منصوره تقا متخصص بیماری‌های مغز و اعصاب و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران پژوهشگری است که سالهاست در حیطه سردرد تحقیق می‌کند. پس از معاینه بیماران با او مصاحبه اختصاصی درباره سردرد داشتیم.
او گفت: سردرد شایعترین علت مراجعه به پزشکان عمومی، متخصصان مغز و اعصاب، روانپزشکان و متخصصین گوش و حلق و بینی است و شاید سردرد را بتوان از شایعترین شکایات در جوامع بشری عنوان کرد.
وی افزود: در ایران از چند سال قبل نخستین علت ناتوانی سردرد شده، اما در بعضی از کشور‌ها و شاید بیشتر کشور‌ها نخستین علت ناتوانی کمردرد است.
از او درباره ناتوانی بعلت سردرد پرسیدیم که مگر ممکن است کسی بعلت سردرد ناتوان شود و وی عنوان کرد: اگر سردرد‌ها به صورت مزمن دربیاید و بخصوص به دارو‌ها مقاوم شوند حقیقتا باعث ناتوانی است. خانمی که بعلت سردرد نمی‌تواند زندگیش را اداره کند و به فرزند و کار‌های خانه رسیدگی کند ناتوان می‌شود ضمن اینکه سردرد در خانم‌ها بیشتر است، برخی از آقایان که میگرن دارند نمی‌توانند در محیط کار فعال باشند و به نوعی ناتوان می‌شوند.
این پژوهشگر حوزه سردرد با گلایه از اینکه در سال‌های اخیر سردرد در دنیا مورد توجه قرار گرفته است، اما در کشور ما آن طور که باید و شاید مورد توجه نیست افزود:
شایعترین سردردها، خوشبختانه سردرد‌های خوش خیم هستند، به طور مثال سردرد تنشی بسیار شایع است اگر کسی خسته یا بی خواب شود یا در آلودگی هوا باشد و بدخلق شود این سردرد را می‌گیرد این سردرد در همه جای سر هست - یا دو طرفه هستند- خیلی شدید نمی‌شود، همراه با استفراغ نیستند و اغلب با استراحت یا مصرف چند لیوان آب و یا در حالت شدیدتر با یک مسکن بهبودی دارد.
وی ادامه داد: سردرد شایع دوم میگرن است که شدیدتر از سردرد‌های عنوان شده است - سردرد میگرنی یکطرفه است یعنی در یک طرف سر بیشتر احساس می‌شود، تهوع و استفراغ همراه آن است، در موقع سردرد، نور، بو و صدا باعث تشدید آن می‌شود.
خانم دکتر تقا با اشاره به اینکه میگرن در خانم‌ها ۳ برابر آقایان اتفاق می‌افتد گفت: اگر میگرن بصورت دوره‌ای باشد و در ماه چند بار اتفاق بیفتد ممکن است مزمن شود کسی که ۱۵ روز در ماه را سردرد داشته باشد و سه ماه به این صورت ادامه پیدا کند میگرن است که باید کنترل شود، اما وقتی مزمن شود دیگه ضربان دار بودن و یکطرفه بودن را ندارد که اگر به این علامت هم توجه نشود با مصرف زیاد مسکٌن همراه می‌شود و مصرف زیاد این مسکٌن‌ها - سردرد وابسته به دارو را در پی دارد که این روند به سمت بدتر شدن شرایط می‌رود.
این محقق حوزه سلامت تأکید کرد: سردرد وابسته به دارو بسیار سخت درمان می‌شود همانطور که میگرن مزمن سخت درمان می‌شود - در صورتی که اگر سردرد میگرنی دوره‌ای باشد و همان موقع کنترل شود به این مراحل نمی‌رسد چنانکه اگر مردم از سردرد میگرنی خود و نحوه کنترل آن خبردار باشند و زودتر درمان کنند به مرحله‌های بعدی نمی‌رسد.
خانم دکتر تقا در ادامه با اشاره به سردرد‌هایی که می‌توانند خطرناک باشند گفت: سردرد‌هایی هم هستند که ثانویه است یعنی عامل یا ضایعه‌ای غیر از خود سردرد است که این سر درد - نشانه ان است که باید زود به ان‌ها پرداخته شود و درمان اصلی انجام شود.
وی درباره سردرد‌های بدخیم گفت: اگر سردردی در سن زیر ۵ سال یا بالای ۵۰ سال باشد - اگر سردردی در دوران بارداری اتفاق بیفتد یا برای نخستین بار یا در چند هفته بعد زایمان اتفاق بیفتد- اگر فردی ایمنی پایین دارد مثل کسانی که شیمی درمانی می‌شود و یا کورتون مصرف می‌کنند و سردرد داشته باشد و یا اینکه اگر سابقه سرطان داشته باشد و اکنون شیمی درمانی نمی‌کند، اما سردرد جدید دارد باید به سردرد این افراد توجه ویژه داشت.
خانم دکتر تقا ادامه داد: اگر سردرد‌ها پیشرونده هستند به طور مثال از سردرد تنشی یا میگرنی به سمت روزانه و شدید‌تر شدن رفته باشد و یا اینکه سردردی که موجب بیدار شدن از خواب شود یعنی اگر سردرد جدیدی باشد که از خواب بیدار می‌کند اهمیت دارد.
وی افزود: همچنین سردرد‌های ناگهانی که به اورژانس نیاز دارد و یا اگر در حالت خاصی سردرد بیشتر شود به طور مثال در زمان خواب یا فعالیت سردرد بدتر شود از سردرد‌هایی هستند که باید سریعتر به متخصص مغز و اعصاب مراجعه شود.
در پایان باید توجه داشت سردرد اگر چه به ظاهر بیماری ساده‌ای است، اما می‌تواند علت بیماری دیگری باشد، محققان معتقدند اگر در هفته دو بار سردردی به سراغ شما می‌اید که با مسکن آرام می‌شود باید در اولین فرصت به متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید.

مریم صادقی خبرنگار خبرگزاری صدا وسیما