غیر نفتی های ارز آور

این تحریم ها به‌علت موفقیت جوانان ایرانی در دستیابی به فن آوری هسته ای، شدت بیشتری گرفته است.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای مرکز خلیج فارس؛ مجتمع بندری شهید رجایی به عنوان قطب اقتصاد و بزرگترین بندر کشور، یکی از اهداف همین تحریم هاست.

موقعیت بندر شهید رجایی
قرار گرفتن در کریدور شمال–جنوب، نزدیکی به دهانه تنگه هرمز و قرار گرفتن آن در مرکز مرز دریایی جنوبی کشور، دسترسی از طریق ریل و جاده به بنادر شمالی و مرزهای شرقی و غربی ، وجود همسایه های محصور در خشکی(Land Locked) ، وجود بازار دو میلیون نفری مصرف در اطراف کشور و عضویت ایران بعنوان عضو فعال در انجمن کریدور از ویژگیهای بندر شهید رجایی است.
این بندر با ظرفیت تخلیه و بارگیری سالانه بیش از صد میلیون تن کالا، به تنهایی بیش از 55 درصد عملیات غیر نفتی ، و 70 درصد ترانزیت کشور را برعهده دارد.
همچنین تخلیه ۹۰ درصد بارگیری کالا‌های کانتینری کشور در این مجتمع صورت می‌گیرد.
مجتمع بندری شهید رجایی بندرعباس در فاصله ۲۳ کیلومتری غرب بندرعباس، واقع شده است و با بیش ازچهار هزا ر و 800 هکتار وسعت (محدوده عملیاتی و پس کرانه)، ظرفیت پذیرش سالانه بیش از ۸۸ میلیون تن کالا را دارد.
در جهان سه هزار بندر کانتینربر وجود دارد که صد بندر بعلت حجم عملیات کانتینری، برتر شناخته شده اند.
مجتمع بندری شهید رجایی تنها بندر ایرانی موجود در فهرست بنادر برتر جهان است.
این بندر با برخورداری از 12 دستگاه جرثقیل دروازه‌ای (گنتری کرین)، 18 دستگاه ترانستینر ، حدود ۴۰ پست اسکله و با دراختیار داشتن بزرگترین و پیشرفته‌ترین ترمینال‌های کانتینری کشور، توانایی پهلودهی انواع کشتی‌های اقیانوس پیما را دارد.

صادرات غیر نفتی
در اقتصاد ایران با توجه به تحریم های ظالمانه و کاهش وابستگی به درآمدهای ارزی حاصل از صدور نفت خام، صادرات غیر نفتی در کاهش این وابستگی و نیز جایگاه آن در برنامه های توسعه اقتصادی کشور، از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
به گفته معاون امور گمرکی صادرات و ترانزیت هرمزگان ، صادرات غیرنفتی استان امسال 13 درصد افزایش یافت.
مهدی سعیدی می افزاید: از ابتدای سال تاکنون بیش از 11 میلیون و 196 هزار تن کالا صادر شده است.
به گفته وی بیشتر این محصولات مواد معدنی ، غذایی و کشاورزی بود که به کشورهای حاشیه خلیج فارس، چین و هند صادر شده است.

معاون امور گمرکی صادرات و ترانزیت هرمزگان می گوید: با توجه به حضور ایران در پیمان های منطقه ای مانند پیمان اوراسیا و درخواست این کشورها برای افزایش مبادلات تجاری با ایران، در آینده ای نزدیک شاهد رونق بیشتر صادرات خواهیم بود.
به گفته سعیدی اکنون بیش از 40 درصد از صادرات دریایی کشور از بنادر هرمزگان صورت می گیرد.
همه این فعالیت های اقتصادی درحالی صورت می گیرد که رکود اقتصادی دنیا را فراگرفته و ما در تحریم هستیم .

بیشتر بخوانید؛ افزایش ۳۹ درصدی صادرات کالا‌های غیرنفتی در بنادر غرب هرمزگان

تأثیر تحریم ها بر صادرات غیر نفتی
بعد از تمدید تحریم‌های بین‌المللی و تشدید آنها در سال ۹۷، تجارت خارجی بسیار آسیب دید.
پیش از این شمار کشورهای طرف تجاری ایران صد، و ارزش صادرات کشور حدود ۴۶ میلیارد دلار بود.
کشور چین بیشترین سهم از تجارت خارجی ایران را داشت و کشورهای ترکیه، امارات، هند، عراق، افغانستان و کره‌جنوبی در رده‌های بعدی قرار داشتند.
اما با فشار و تهدید آمریکا مبنی بر تحریم کشورهایی که با ایران مراودات تجاری داشته باشند، به ۴۴ میلیارد دلار در سال 97 کاهش یافت.
مدیر کل بنادر و دریانوردی هرمزگان می گوید: بیشترین ظرفیت تولید رقابت‌پذیر کشور حداکثر محدود به 74 قلم کالا می‌شود که عمدتاً در بخش محصولات پایه نفتی، پتروشیمی، شیمیایی، صنایع فلزی و محصولات کشاورزی و صنایع غذایی است.
علیرضا محمدی کرجی ران می افزاید: با توجه به تحریم‌های نفتی، پتروشیمی و صنایع فلزی ایران، عملاً محصولات صادراتی کشور با تنگنای فروش روبرو شده است و محصولات دیگر نیز در سبد تولیدات رقابت‌پذیر کشور در مقیاس صادراتی وجود ندارند که بتوانند جایگزین شوند.

 

راهکارها برای دستیابی به وضعیت مطلوب
یکی از این راهکارها بازاریابی برای بنادر است که در شرایط پس از تحریم به شدت مورد نیاز است.
کارشناس بازاریابی اداره کل بنادر و دریانوردی هرمزگان می گوید: ضروری است بازاریابی در کالاهای مصرفی محصور نشود.
بهزاد الصفی می افزاید: حضور در کنفرانس ها و نمایشگاه های تخصصی حمل و نقل دریایی ، انجام فعالیت های بازاریابی بندری الکترونیکی ،تبلیغات فراوان در رسانه های تصویری و مجلات تخصصی از دیگر راهکارهاست.
کارشناس بازاریابی اداره کل بنادر و دریانوردی هرمزگان می گوید: هر چه تنوع محصولات صادراتی ما بیشتر باشد، هم تحریم آنها دشوارتر، و هم دور زدن آن ساده‌تر خواهد بود.
بهزاد الصفی می افزاید: باید تلاش کرد با ترغیب سرمایه گذاران بخش خصوصی به جذب مشتریان صادرکننده و مقاصد جدید در کشورها، از متنوع‌سازی محصولات و بازارهای صادراتی کشور حمایت شود.
وی می گوید: افزایش صادرات به 16 کشور همسایه با مشترکات سیاسی و فرهنگی ، یکی دیگر از راهکار‌های توسعه صادرات غیرنفتی و به تبع آن توسعه اقتصاد کشور و کاهش آثار زیانبار تحریم در شرایط فعلی است.
تأمین اطلاعات، سـمینارهای بازاریابی صادرات ،پشتیبانی عملیـاتی شامل لجسـتیک (تدارکات) ، ملاقـات بـا خریـداران خارجی، یارانه ها و مشوقهای صادراتی ، کمکهای نظارتی و تدارک انواع خدمات مانند بیمه –گشایش اعتبار و حمل و نقل از ابزارهای مهم توسعه صادرات غیر نفتی است.
مدیر کل بنادر و دریانوردی هرمزگان می گوید: در زمان تحریم ها نیز بندر شهید رجایی بعلت بازنگری در نظام تعرفه ها و مالیات، استفاده مناسب از فناوری اطلاعات و نوین در امر توسعه زیر ساختها، راه اندازی صنعت ترانشیپ و افزایش آبخور این بندر به 17 و نیم متر و امکان پهلوگیری انواع کشتی های اقیانوس پیما ، همچنان پله های ترقی را طی می کند.
علیرضا محمدی کرجی ران می افزاید: در زمان تحریم های بین المللی ، ایران خودکفاتر، پویاتر، و با برنامه تر پیش رفته است.
این درحالیست که بسیاری از کشورها بخصوص کشورهای حاشیه خلیج فارس با رکود اقتصادی روبرو هستند و بنادر آنها رشدی نداشته است.
از طرفی موقعیت ژئوپلتیک و استراتژیکی ایران و بندر شهید رجایی غیر قابل انکار است.

تاثیر کرونا ویروس بر صادرات
شیوع کرونا در جهان، شاید بیش از آنچه در ابتدا پیش‌بینی می‌شد اقتصاد کشورها را تحت تاثیر قرار داده است.
کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل متحد پیش‌بینی کرده است که تجارت جهانی براثر شیوع کووید-19، در سه ماهه دوم سال جاری ۲۷درصد کاهش یابد.
برای اقتصاد ایران که با تحریم‌ ها از یک سو و ورود به لیست سیاه گروه ویژه اقدام مالی FATF از سوی دیگر دست ‌و پنجه نرم می ‌کند؛ ناخود آگاه این تاثیر بیشتر خواهد بود.
کارشناس ایمنی اداره کل بنادر و دریانوردی هرمزگان می گوید: در شرایط شیوع کرونا نه تنها حمل و نقل کالاهای تولیدی، اساسی و مواد اولیه مورد نظر صنایع با رعایت دستورالعمل های بهداشتی ضروری است، بلکه حمل و نقل تجهیزات پزشکی مورد استفاده ، اهمیت تجارت دریایی و حمل و نقل مرزی را دو چندان کرده است.
عزت پذیرایی می افزاید: فراگیری ویروس کرونا، کاهش مصرف بعضی از کالاها مانند مواد غذایی ، محدودیت مرزهای وکاهش قیمت جهانی مشتقات نفتی مهمترین مشکلات صادرات چند ماه اخیر است.
به گفته وی مهمترین راهکار بهره برداری بیشتر از حداقل امکانات، حذف و کاهش فعالیت های غیر ضروری در بندر، شتاب دیجیتالی ، نهادینه سازی تکنولوژی و اجتناب از محدودیت های غیر ضروری در تأخیر کشتی های ورودی است.
در نبود صادرات نفت، توجه به شرکت‌های بزرگ صادراتی بخش خصوصی به عنوان لیدرهای مولد، موجب افزایش و اهمیت درآمد ارزی می شود و منابع محدود ارزی در خدمت تشویق و حمایت از شرکت‌هایی قرار می گیرد که توانمند، رقابت‌پذیر و بین‌المللی هستند.
ایران با داشتن 2 هزار و 237 کیلومتر مرز آبی در منطقه خلیج فارس و دریای عمان و دارا بودن کوتاهترین ، کم هزینه ترین و سریعترین مسیر ترانزیت کالا بین قاره آسیا و اروپا نقش چشمگیری در زمینه صادرات دارد.
نقشی که بسیاری از کشورها نمی توانند بعلت تحریم ها آن را نادیده بگیرند.
چین در طول 18 سال (از 1978 تا 1996) با جلب و استقراض 310 میلیارد دلار توانست 225 میلیون شغل ایجاد و پایه‌های اقتصادی را بنا کند.
اکنون سالانه بیش از دو هزار میلیارد دلار صادرات دارد و دومین اقتصاد بزرگ دنیاست.

نتیجه
زمانی صادرات غیر نفتی می تواند موثر باشد که به جای خام فروشی با تولیدات بتوانیم ارزش افزوده ایجاد کنیم.
در واقع کیفیت صادرات بسیار مهم است ، چون نوع صادرات و کیفیت آن بر افزایش اشتغال تاثیر گذار است.
امید است با این راهکارها بتوان تحریم را به یک فرصت به‌جای تهدید تبدیل کرد.
نویسنده: مریم خیاطی