محرم و خرده فرهنگ‌هایی که به بلوغ رسیدند

***نمای اول؛ از مداحی در شلوغ‌ترین هیئت پایتخت تا مداحی به سبک کوچه گردی
شب که تثبیت می‌شود‏، یک وانت سفید در کوچه محله‌های شهر می‌چرخد و همراهش نوایی آشنا و دلنشین، روضه و مدح حسین (ع) را سر می‌دهد.
پنجره‌ها یکی یکی رو به کوچه باز می‌شود و اهالی سر بیرون می‌آورند؛ خیلی‌ها که لباس مشکی شان را دم دست گذاشته اند، بلافاصله مشکی پوش راهی کوچه می‌شوند.
مداح و روضه خوان محبوب هیئت رایه العباس که محرم‌های گذشته با جمعیت چندصدنفریِ عزاداران حسینی، در یکی از شلوغ‌ترین هیئت‌های پایتخت می‌خواند، حالا خودش به میان مردم می‌رود. کوچه به کوچه می‌چرخد و می‌خواند تا شهر از شور حسینی جا نماند.
با هیئت سیار حاج محمود کریمی خیلی‌ها که سال‌های پیش و در شرایط امن غیرکرونایی هم امکان یا پای رفتن به هیئت را نداشتند به فیض رسیدند و حالشان حسینی شد.
حاج محمود امسال تنها متعلق به طرفداران همیشگی اش نبود؛ او متواضعانه به میان کسانی رفت که خیلی هایشان پایگاهی ثابت و مشخص برای عزاداری هایشان ندارند.

***نمای دوم؛ تکیهٔ کودکانه‌ای که مداحش حاج مهدی رسولی شد
چند پسربچه زنجانی با چادر مشکی‌های مادرانشان و چند تکه پارچهٔ دیگر که در کوچه شان هیئت راه انداخته اند.
تکیه ۶ متری آنها، آن قدر ساده و نجیب و بی آلایش است که که حاج مهدی رسولی دلش نمی‌آید ساده از کنارش بگذرد. می‌شود مهمان مجلس پاک و کودکانه شان و می‌خواند از حسین ع برایشان.
تصویرشان در فضای مجازی می‌پیچید و صفا و سادگی مجلسشان بدجور به دل‌ها می‌نشیند.
تصویری که در آن مداح جوان و شناخته شده کشورمان روی یک زیرانداز باریک در گوشه‌ای از این هیئت کودکانه نشسته و سینه زنان می‌خواند و آن‌ها را به همراهی با ترجیع بند ساده مداحی اش دعوت می‌کند. در نگاه کودکانِ این هیئتِ محجور، بُهت و رضایت همزمان موج می‌زند. کودکانی که در باورشان نمی‌گنجید یک روز با مداح محبوب شهرشان تیمِ هیئتشان کامل شود.
مهدی رسولی هر شب از این شب‌ها در یکی از محله‌های پایین شهر زنجان، حسینیه اش را دایر می‌کند تا به طرح هر کوچه یک حسینیه رونق دهد.

***نمای سوم؛ وقتی شهدا میزبان مجلس و مداح امام حسین ع می‌شوند.
”آب می‌نوشم و از سوز جگر می‌گویم به فدای لب عطشان تو یابن الزهرا... “
صدای حاج مهدی سلحشور است که از مقابل منزل شهیدان کارکوب زاده به گوش می‌رسد.
او هم براتِ محرم امسالش را اینجا یافته. با ادای دین به مادر شهیدان خلیل و عبدالجلیل و مفقودالاثر منصور کارکوب زاده. وقتی با قدی خمیده و عصا به دست وارد می‌شود مجلس مختصر و چندنفره شان عیار و اعتبار بالایی پیدا می‌کند.
حاج مهدی سلحشور روضه اش که تمام می‌شود، برای عرض ادب و احترام نزد این مادر شهید حاضر می‌شود و از او درخواست دعا برای شهادت می‌کند. مادر، اما می‌گوید: " الان موقعیت دیگری است، باید زنده باشید و نگذارید آقا تنها بماند. الان باید بگویید که خدایا شهید نشویم و کاری کنیم که ثواب شهید به ما داده شود. باید فکر این را بکنید که آقا تنها نماند. "

***نمای چهارم؛ هیئت‌هایی که کوچک شدند تا بزرگ بمانند
از این دست در میان دیگر مداحان سرشناس و پرطرفدار کشورمان کم نیست.
محمد حسین پویانفر مداح هیئت ریحانه النبی امسال را با حضور در منزل یکی از جانباختگان حادثه هواپیمای اوکراینی مداحی و به این وسیله با خانواده داغدار قربانیان این حادثه همدردی کرد.
حاج میثم مطیعی دیگر مداح کشورمان که پایگاه هر ساله اش مسجد دانشگاه امام صادق (ع) بود، امسال با حضور چند جوان در یکی از محله‌های تهران هیئت سیار راه انداخته.
مداحان را اگر تربیت یافتگان مکتب حسینی بدانیم، جز این هم نباید از آن‌ها انتظار داشت. روباز جلوه‌ای از بلوغ و ادبی را به تصویر می‌کشد که حضور در مجالس امام حسین (ع) می‌طلبد.
آنچه امسال به ابتکار مداحان صاحب سبک کشورمان برای اجرای همزمان هیئت‌های حسینی و شیوه نامه‌های بهداشتی پیاده می‌شود، مجموعه‌ای ناب و قابل تأمل از شور آمیخته به شعور حسینی است؛ همراهی مردم با آن‌ها نیز جلوه‌ای از ادبی را به تصویر می‌کشد که حضور در مجالس امام حسین (ع) می‌طلبد؛ که در گنجینه محرم‌های این سرزمین به جا خواهد ماند.
پس از این هم کرونا باشد با نباشد، در محرم‌های بعد همهٔ خرده فرهنگ‌هایی که زاییده شرایط متفاوت امسال و بر مدار اخلاق و شعور حسینی است، می‌تواند باقی بماند تا بر غنا و اعتبار آیین‌های عزاداری کشورمان بیفزاید.

 

 

یادداشت محرمی- زینب چخماقی